Fon soruşturması kapsamında eski Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya’nın tutuklanması, AK Parti hükümetleri döneminde görev yapmış eski bakanların yargılanma süreçleri açısından yeni bir gelişme olarak kayıtlara geçti.
Kaya, AK Parti’nin 24 yıllık iktidarı boyunca tutuklanan ilk eski bakan oldu.
Bu gelişmeyle birlikte Türkiye’de geçmişten bugüne bakanlar hakkında yürütülen yargılamalar, Yüce Divan’da görülen davalar ve Meclis’in eski bakanlar hakkındaki soruşturma süreçlerinde aldığı kararlar yeniden gündeme geldi.
Yüce Divan’da 16 bakan ve bir başbakan yargılandı
Anayasa Mahkemesi’nin Yüce Divan sıfatıyla yürüttüğü yargılamalar, Türkiye siyasi tarihinde bakanların görevleriyle bağlantılı suçlamalar nedeniyle hesap verdiği önemli süreçler arasında yer alıyor.
1964-2006 yılları arasındaki Yüce Divan kararları incelendiğinde, 16 bakan ve bir başbakanın yargılandığı görülüyor. Bu yargılamaların sonuçlarına ilişkin aktarılan verilere göre dokuz mahkûmiyet ve yedi beraat kararı verildi.
Yüce Divan’daki ilk yargılama, 1964 yılında eski Ticaret Bakanı Mehmet Baydur hakkında açılan ve kamuoyunda “Arpa Davası” olarak bilinen dosya oldu. Baydur, 52 bin 500 ton beyaz arpanın bir İngiliz firmasına satışıyla ilgili süreç nedeniyle yargılandı. Anayasa Mahkemesi, 17 Haziran 1965’te sonuçlanan davada Baydur’un beraatine karar verdi.
Türkiye siyasi tarihinde bakanların yargılanmasına ilişkin önemli süreçlerden biri de 17-25 Aralık 2013 yolsuzluk soruşturmalarının ardından yaşandı.
Soruşturmalar sonrasında dönemin bakanları Zafer Çağlayan, Muammer Güler, Egemen Bağış ve Erdoğan Bayraktar hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) soruşturma süreci yürütüldü. Dört eski bakanın Yüce Divan’da yargılanıp yargılanmayacağı Meclis gündemine taşındı.
20 Ocak 2015’te TBMM Genel Kurulu’nda yapılan gizli oylamalarda dört eski bakanın Yüce Divan’a sevk edilmesi yönündeki önergeler kabul edilmedi. Böylece Çağlayan, Güler, Bağış ve Bayraktar, bu soruşturma kapsamında Anayasa Mahkemesi’nde yargılanmadı.
Fatma Betül Sayan Kaya hakkında yürütülen soruşturma ve verilen tutuklama kararı, geçmişte Yüce Divan’da yargılanan bakanların dosyalarından farklı bir hukuki süreç kapsamında bulunuyor.
Yüce Divan, Anayasa Mahkemesi’nin belirli kamu görevlilerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargıladığı sıfatı ifade ediyor. Bakanların görevleriyle bağlantılı suçlamalarda Yüce Divan yargılamasının gündeme gelebilmesi için anayasal süreçte gerekli sevk kararının alınması gerekiyor.
Fatma Betül Sayan Kaya hakkındaki soruşturma ise sermaye piyasalarındaki işlemler ve suç örgütüne üye olma suçlamaları üzerinden genel ceza yargısı kapsamında yürütülüyor. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın soruşturmasında Kaya, Sermaye Piyasası Kanunu’na muhalefet ve suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma suçlamalarıyla tutuklandı.
