İLKE – IŞİD, 3 Ağustos 2014 tarihinde Şengal’e saldırdı, 3 bine yakın Ezidi’yi katletti, birçoğu çocuk ve kadınlardan oluşan binlerce kişiyi de rehin aldı.
IŞİD saldırısından kaçan on binlerce insan, Şengal dağına sığındı.
Ezidiler, göç yollarına düştü.
Çatışmaların en sıcak anlarında Deriye Kerse’de verilen askeri eğitimlerin ardından Şengal Direniş Birlikleri (YBŞ) resmen ilan edildi.
Bu adım, Ezidilerin kendi topraklarında kurduğu ilk meşru öz savunma gücü oldu.
Çok geçmeden bir ilke daha imza atılarak Şengal Kadın Birlikleri (YJŞ) kuruldu.
Yaklaşık 15 aydır IŞİD’in denetiminde bulunan Şengal 13 Kasım 2015’te kurtarıldı.
YBŞ, IŞİD’e karşı çatışmalarda 530 üyesini kaybettiğini açıkladı.
Ezidiler, 14 Ocak 2015 tarihinde Şengal Halk Meclisi’ni ilan etti.
Kent, komün ve meclislerle yönetildi.
Bağdat ve Erbil yö26 Ekim 2026’da Şengal’de tarihi bir süreç yaşandı.
Yönetimleri arasında Ekim 2020’de imzalanan Şengal Anlaşması, bölgedeki güvenlik ve idari yapının yeniden düzenlenmesini öngörüyordu.
Ancak anlaşmanın uygulanması konusunda taraflar arasında uzun süre anlaşmazlık yaşandı.
2026 yılında Bağdat yönetimi ile YBŞ arasında yeniden başlayan görüşmeler, 26 Ekim’deki ortak törenle yeni bir aşamaya ulaştı.
Ortadoğu’da derinleşen krizler ve yeniden dizayn hesapları arasında Ezidi toplumu tarihsel bir dönemece girdi.
2014’te IŞİD saldırılarıyla yaşanan 74’üncü fermanın ortasında kendi varlığını korumak adına Şengal Direniş Birlikleri (YBŞ) ve Şengal Kadın Birlikleri (YJŞ) adı altında savunma hattını oluşturan Ezidiler, tüm savaşçılarıyla bağımsız askeri statüsünü noktalayarak, demokratik bir temelde Irak federal güvenlik sistemine entegre olma kararı aldı.
12 yılda kendi topraklarını savunan Ezidiler, bu mücadeleyle Irak ile hukuki sözleşmeyi sağladı.
Resmi statü
Şengal’in IŞİD’ten kurtarılmasının 12’nci yıldönümü, entegrasyon süreciyle karşılanıyor.
Şengal’in IŞİD’ten kurtarılmasının 11. yıldönümü
IŞİD’e karşı verilen mücadelede yer alan Xelîl Hecî, Şengal’in Irak Hükümeti’ni Ezidi toplumunun iradesini resmen tanımaya çağırıyor. O dönemde IŞİD’e karşı savaşan Xelil Hecî, tanıklığını şöyle anlattı.
Saldırılar başladığında Şengal Dağı’na sığınmaktan başka çareleri olmadığını, 12 PKK’linin yetişmesiyle dengelerin değiştiğini belirten Hecî, “Askeri bir gücü olmayan toplum, nerede olursa olsun sadece dağlarda çocuklarını korumaya çalışıyor. Ezidi toplumu çocuklarının yer aldığı silahlı bir gücün oluştuğunu görünce, artık savunmasız olmadığını gördü. Halk da çocuklarının direnişine katıldı. 7’den 70’e herkes ayaklandı. Herkes fedai bir ruhla YBŞ ile birlikte mücadeleye katıldı. Ezidiler ilk defa kendi gücünü görüyor. Kaç ferman yaşandı, askeri bir güçle direniş bir ilkti. Halkın bu direnişe katılması, tüm dünyaya Êzidîlerin artık irade sahibi olduğunun ilanı oldu.” diye konuştu.
‘Mücadele demokratik entegrasyonu getirdi’
Hecî, IŞİD’e karşı elde edilen zaferin bugün Irak devletiyle demokratik bir entegrasyonu zorunlu kıldığını vurgulayarak, gelinen noktayı “Birincisi, biz Iraklı olmadığımızı söylemedik; YBŞ Irak’ın onurunu korudu. Bugün Irak da IŞİD’in yenilgiye uğrattığını söyleyebilir. Biz başka bir yerden gelmedik, YBŞ güçleri, Êzîdxan Asayişi’nde yer alanlar Iraklıdır. Evet Êzîdxan, Şengal halkıyız ama yine de Irak’ın bir parçasıyız. 12 yıl geçti, devlet yönetimi kaç kez değişti, yeni cumhurbaşkanı geldi, devlet de güçlerini dizayn etti, kurumlarını yeniden oluşturdu. Bugün IŞİD yok ama hangi aşamadayız? Bugün IŞİD’e karşı savaşan YBŞ’nin emekleri boşa gitmemeli. Devlet YBŞ’yi kabul etmeli, esas gücü olarak görmeli, YBŞ kendi dağlarında kalmalı ve resmi güç olmalı, dağlarını savunmaya devam etmeli. Bu, IŞİD’E karşı savaşta elde edilen başarının bir sonucu olarak görülmeli” ifadelerini kullandı.
Demokratik entegrasyonun kağıt üstünde kalmaması gerektiğinin altını çizen Xelîl Hecî, talep ve beklentilere ilişkin şunları ifade etti:
“Entegrasyon ile Ezidi iradesi resmen tanınmalı. Irak, bunu resmen açıklamalı. Ezidîler IŞİD’e karşı savaştı, kendilerini savundu, bunu herkes biliyor. Ezidi annelere, çocuklara saygı duyulmalı. Bugün hâlâ Ezidi kadınlar, gençler, çocuklar IŞİD’in elinde. IŞİD’in elinde olan bu insanlar Iraklı, ancak Irak bugüne kadar bir kişinin bulunmasını sağlamadı. Irak, tarih boyunca fermanlardan geçirilen Êzidîlere saygı duymalı, Êzidî halkı kendi kendini yönetmeli, askeri güçleri olmalı, kurumları olmalı, Şengal halkın iradesiyle yeniden inşa edilmeli. Dışarıdan birinin Şengal’i idare etmesi olmaz. Dağlarda savaşanların Şengal’i idare etmesi gerekir. Bir başkası gelip Şengal’i yönetmemeli. Bu taleplerin dikkate alınması gerekir.”
Şengal topraklarında birlik çağrısı
Savaşın ilk başladığı o boğazdan, topraklarını terk edip kamplara sığınmak zorunda kalan Ezidilere de seslenen Hecî, şu çağrıda bulundu:
“Kamplardaki halkımız artık evlerine dönmeli. Herkes Şengal’ine dönmeli, kendi gücünün, IŞİD’e karşı silahlanan kardeşlerinin yanında olmalı, en önemlisi ise birliğini sağlamalı. Bugün Şengal topraklarında birlik olmalı, Irak ile birlik olarak konuşmalı, hep birlikte Irak’ın bir parçası olmalıyız, entegrasyon süreci de bu şekilde başarıya ulaşır.”
‘Irak, Ezidilerin idari ve siyasi iradesini de tanımalıdır’
Şengal’in IŞİD’ten kurtarılmasının yıldönümüne ilişkin açıklama yapan Ezidi Kadın Özgürlük Hareketi (TAJÊ), “Bu kurtuluş gününde en büyük bağlılığımızın, özgür bir Şengal’i inşa etmek ve korumak olduğunu ifade ediyoruz” dedi. Abdullah Öcalan’ın çabaları sonucunda da bu soykırımın önüne geçildiği ifade edilen açıklamada, Bu fermanda en ağır acı ve zulüm biz kadınların omuzlarındaydı. Toplumumuzun bir daha böyle felaketlerle karşı karşıya kalmaması için savunma gücümüzü, örgütlülüğümüzü ve toplumsal kurumlarımızı kurduk. 12 yıldır yaralarımızı sarıyor ve yeni fermanların önünü almaya çalışıyoruz” ifadeleri kullanıldı. Irak’a ise şu çağrıda bulunuldu:
- Toplumumuz üzerinde gerçekleştirilen soykırımı resmi olarak tanımalıdır.
- Suçluların yargılanması ve hesap sorulması için harekete geçmelidir.
- Kayıp insanlarımızın akıbetini aydınlatmak için aktif komisyonlar kurmalıdır.
Şengal Halk Meclisi: Mücadelemiz Şengal’in iradesinin tanınması içindir
Şengal Halk Meclisi, Şengal’in IŞİD’ten kurtarılışının 11. yıl dönümü vesilesiyle yazılı bir açıklama yaptı. Açıklamada şunlar yer aldı:
“Şengal’in özgürleştirilmesi için ortaya konulan emek ve mücadele; kararlılığın önünü açmış, toplumsallık bilincine sahip çıkılmasını sağlamıştır. Özgür bir yaşamın inşasıyla birlikte Êzidî toplumunun tarihinde yeni bir sayfa açılmıştır. Toplumsal ve demokratik kurumların oluşturulmasıyla halkımız, Irak devletinin de toplumumuza olumlu yaklaşabileceği ve demokratik entegrasyon için önemli adımlar atabileceği bir aşamaya ulaşmıştır.”
Bugün ulaşılan bu gelişme ve düzeyin Abdullah Öcalan’ın emeği ve çabası sayesinde gerçekleştiği belirtilen açıklamada, Irak devletinin entegrasyon için attığı adımların Türkiye’de Kürt meselesinin çözümü için yürütülen süreçle bağlantılı olduğu ifade edildi:
“Şengal, çocuklarının emeğiyle özgürleştirilmiş; bugün de demokratik entegrasyonla birlikte kendi toplumunu savunma gücünü eline almıştır. Bugün Êzidî genç kadın ve erkekleri, bir daha fermanlara asla geçit vermemek adına toplumun savunucuları olarak görev ve sorumluluklarını nasıl yerine getiriyorsa; aynı şekilde demokratik toplum da siyasi iradesine ulaşma amacıyla kararlı bir duruşa ve güce sahiptir. Amacımız ve mücadelemiz, Êzidî toplumunun ve Şengal’in iradesinin tanınması içindir. Bir Êzidî toplumu ve Şengal bileşenleri olarak 12 yıldır büyük bir kararlılıkla toplumsallığımızı inşa ettik ve özgür toplumun iradesiyle çalışmalarımızı yürüttük. Toplumun siyasi iradesinin tanınması, Irak devletini daha da güçlendirecek ve ülke içindeki birliği daha da sağlamlaştıracaktır.
Bu inançla; tüm halkımızı, yakınlarımızı ve dostlarımızı bu tarihi günü her yerde bir bayram coşkusuyla kutlamaya çağırıyoruz. Ayrıca Şengal’deki tüm halkımızı, 13 Kasım saat 14.00’te Şengal merkezde bulunan Medreseya Sor önünde, Şengal’in özgürleştirilmesinin 11. yıl dönümü kutlama şölenine katılmaya davet ediyoruz.”
