İLKE – Avrupa başkentleri, İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden (AB) çıkış kararının ardından başlatılan ve üyeliği döneminde kurulan ortaklık anlaşmalarını kademeli olarak sonlandırmayı öngören “ilişkileri sıfırlama” görüşmelerinin sonuna gelindiği uyarısı yaptı.
Ancak Avrupalı diplomatlar, bu cuma Brüksel’de yapılacak zirvenin ardından yayımlanacak ortak bildiride; İngiltere ile AB’nin enerji tek pazarlarına girişi, düzensiz göç ve daha yakın bir savunma iş birliği ile güvenlik konularında görüşmelerin devam edeceğinin sinyalinin verileceğini belirtti.
Diplomatlar ayrıca, AB’nin İngiltere ile uzun vadeli ilişkileri görüşmeye başlamadan önce Başbakan Andy Burnham hükümetinin Brexit konusunda nasıl bir yol izleyeceğini netleştirmesini istediğini aktardı.
The Guardian’ın haberine göre, AB’li diplomatlar, İngiltere ile aşamalı anlaşmalar üzerinden yürütülen ilişkileri yenileme sürecinin sınırlarına ulaştıklarını belirterek, İngiltere’nin önce Brexit kararının ardından Avrupa Birliği’nden (AB) resmi olarak ayrılmasıyla ortaya çıkan kopuşu telafi etme konusundaki tutumundan emin olup olmadığını bilmek istiyor.
İlişkileri yeniden şekillendirmek amacıyla Brüksel’de yapılacak zirve öncesinde yaşanan gerilimde, tarafların ticaret politikaları konusunda da uzlaşamadığı belirtildi. Cuma günü yapılacak zirvenin ardından yeni müzakerelere ara verilmesinin de gündemde olduğu aktarıldı. Diplomatların verdiği bilgilere göre Avrupa Birliği (AB), İngiltere hükümeti Brexit’i telafi etme sürecine devam edip etmeyeceğine karar verene kadar, Başbakan Andy Burnham ile bloğun uzun vadeli ilişkilerine dair yapılacak görüşmelere kapıyı kapatacak.
‘Ne istediğinizi bilene kadar müzakereye dönmeyin’
The Guardian’ın bir diploması kaynağı, “İngiltere’den her şeyden çok netliğe ihtiyacımız var. Ne istediğinizi bilene kadar geri dönmeyin. Seçeneklerinizin gerçekte ne olduğunu belirleyin ve müzakereye öyle gelin. Başbakanın halkı da yanına alması gerekiyor. Ülkenin sadece yarısına dayanan yeni bir müzakere sürecini kaldıramayız. İleride değişmeyeceğinden emin olursak çaba harcarız” dedi.
Burnham’ın cuma günkü zirvenin ardından pazartesi günü, AB ile daha yakın bir ilişkinin imkanları için “ulusal istişare” başlatma umutlarını da içeren kendi gelecek adımlarını açıklaması bekleniyor.
Çin’in elektrikli araçlarına gümrük vergisi anlaşmazlığı
Öte yandan, Brüksel zirvesine 48 saatten az bir süre kala müzakereciler cuma günkü anlaşmaya son şeklini vermek için zamanla yarışıyor.
The Guardian tarafından sızdırılan bir taslak metin, İngiltere’nin “Avrupa Menşeli” (Made in Europe) mevzuatına dahil edilmesi karşılığında AB’nin Çin elektrikli araçlarına yönelik gümrük vergileri gibi ticaret savunma önlemlerine uyum sağlama taahhüdü talebi üzerindeki anlaşmazlığın sürdüğünü gösteriyor.
İngiltere-AB ‘ilişkileri sıfırlama’ taslağında neler var?
Sızdırılan taslak metin, İngiltere’nin daha zayıf bir taahhüt için bastırdığını ve yalnızca “tedarik zincirlerini AB pazarında tutarlı bir şekilde koruma ve olası yaptırım delme risklerine karşı önlem alma hedefi” sözü verdiğini ortaya koyuyor.
Başbakanlık Kabine Ofisi’nden bir kaynak, “Avrupa Menşeli” ifadesinin müzakerelerdeki “en yüksek riskli” başlık olduğunu söylerken, bir AB yetkilisi bunun cuma günü görüşmelerde “son ana kadar” tartışmalı kalması en muhtemel bölüm olduğunu ifade etti.
Yıllık ” ilişkileri sıfırlama” zirveleri düzenlenmesine yönelik resmi bir taahhüt bulunsa da üst düzey AB diplomatları, eski Başbakan Keir Starmer tarafından tasarlanan mevcut yaklaşımın hızla “sınırlarına ulaşacağını” ve daha fazla “mini anlaşma” yapmanın bir anlamı olmadığını söylüyor.
Bir diplomat, İngiltere’nin AB’den aşamalı çıkışını öngören “parça parça” yaklaşımının sona erdiğini ve Burnham’ın İngiltere’nin uzun vadeli ilişkisine dair niyetlerinin AB için de bir dönüm noktası yarattığını dile getirdi.
Burnham, AB ile ilişkilerde 10 yıllık plan açıklayacak
İşçi Partisi içinde, AB ile daha yakın bağlar kurma hızını yavaşlatması yönünde baskı gören Burnham, uzun vadeli ilişkiye karar vermek için acele etmediğini ifade etti.
Burnham’ın gelecekteki ilişki için mevcut tüm seçenekleri (mevcut statüko, gümrük birliği, tek pazar veya tam yeniden katılım) aralık ayında 10 yıllık planını açıklayana kadar masaya yatırması beklenmiyor.
Kaynaklar, hükümetin bir sonraki seçim öncesinde hangi yolu izleyeceğine karar vermeden önce, 2027 yılında belediye toplantıları ve halk meclislerini de içeren bir yıl sürecek “ulusal bir istişare” düzenlemeyi değerlendirdiğini aktardı.
Sıfırlama anlaşması ve yasal takvim
Cuma günü uzlaşılması beklenen anlaşma; gıda ve tarım, emisyon ticareti ile gençlik hareketliliğini içeren Avrupa Ortaklık Yasası ile yürürlüğe girecek.
Yasanın Noel bayramından önce sunulması, düzenlemenin ise muhtemelen önümüzdeki hafta parlamentoya gelmesi öngörülüyor.
Gençlik hareketliliğinde karşılıklı çalışma, seyahat ve eğitim için yıllık yaklaşık 100 bin kişilik kota üzerinde uzlaşılması bekleniyor (İngiltere’nin ilk teklifleri 50 bin ve 80 bindi).
İngiltere’deki Avrupalı öğrencilerin öğrenim ücretleri ise anlaşmanın onay sürecinden ayrı olarak daha sonraki bir tarihte ele alınacak. (Kaynak: The Guardian)



