Georgetown Üniversitesi Kadınlar için Barış ve Güvenlik Enstitüsü ile Oslo Barış Araştırma Enstitüsü tarafından hazırlanan 2025/26 Kadınlar, Barış ve Güvenlik (WPS) Endeksi’ne göre Türkiye, 181 ülke arasında 106’ncı sırada yer aldı.
Kadınların yaşam koşulları; ekonomik, sosyal, siyasal katılım, adalet ve güvenlik başlıklarında ölçülürken veriler Birleşmiş Milletler (BM) ve Dünya Bankası gibi uluslararası kaynaklardan derleniyor.
Endekste ilk sırada Danimarka yer alırken, son sırada Afganistan bulunuyor. Türkiye ise pek çok göstergede Avrupa Birliği (AB) ortalamasının altında bir tablo çiziyor.
Eğitim ve istihdam
Türkiye’de kadınların eğitim düzeyi yıllar içinde artış gösterse de, eğitime katılım oranı endekste ortalama 8 yıl olarak yansıyor. Eğitime erişimdeki artışın, iş gücüne katılım oranlarına aynı ölçüde yansımadığı dikkat çekiyor.
Kadınların istihdam oranı yüzde 39,6 ile OECD ortalamasının altında kalıyor. Kayıt dışı çalışma oranı da dikkate alındığında fiili istihdam oranının daha yüksek olabileceği belirtiliyor.
Finansal güce sahip olma oranı ise yüzde 62,5 olarak kaydedildi.
Siyasi temsil ve adalet
Parlamentodaki kadın temsil oranı yüzde 19,9 olarak ölçüldü. Bu oran, dünya ortalamasının altında kalırken, kadınların siyasi karar alma mekanizmalarındaki temsiline ilişkin zayıf tabloyu ortaya koyuyor.
Adalet alanında ise yasal mevzuatın görece güçlü olduğu, ancak uygulamada aynı etkinliğin sağlanamadığı ifade ediliyor. Yasal ayrımcılığın yokluğu oranı yüzde 82,5 olarak belirtilirken, uygulamadaki eksikliklerin cinsiyet temelli eşitsizliklere yol açtığı vurgulanıyor.
Şiddet verileri
Araştırmaya göre kadınların erkek partnerlerinden şiddet görme oranı yüzde 12,1 olarak kaydedildi. Ancak bu verinin yalnızca ihbar ve resmi başvurulara dayandığı, gerçek oranın daha yüksek olabileceği değerlendiriliyor.
WPS Endeksi nedir?
2025 Kadınlar, Barış ve Güvenlik (WPS) İzleme Raporu, çatışma ve krizlerin kadınlar ve kız çocukları üzerindeki farklı ve orantısız etkilerini dikkate alan bir ulusal güvenlik yaklaşımını esas alıyor.
Raporda, kadınların siyasi, ekonomik ve güvenlik alanlarındaki karar alma süreçlerine eşit ve anlamlı katılım sağladığı ülkelerde barış, istikrar ve refah düzeylerinin ölçülebilir biçimde daha yüksek olduğu vurgulanıyor.
