Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de ABD, Rusya ve Ukrayna arasında yapılan görüşmelerin ikinci günü tamamlandı. Görüşmenin ardından basın toplantısı düzenleyen Kushner, Rusya’nın “daha fazla ilerleme görmek istediğini” kaydederek “Liderler arasında büyük bir güven ya da yakınlık olmadığı çok açık” dedi.
Kushner, savaşın hâlâ şiddetle sürdüğünü hatırlatarak, “Bu durum hem çok duygusal hem de son derece karmaşık” ifadesini kullandı. Anlaşma için gereken unsurların mevcut olduğunu ancak bunların nasıl düzenleneceğinin belirlenmesi gerektiğini söyledi. Bu tür anlaşmaların zaman aldığına dikkat çeken Kushner, Abraham Anlaşmaları’nın üç buçuk yıl, USMCA’nın iki buçuk yıl, Gazze’deki anlaşmanın ise bir yıl sürdüğünü hatırlattı. Nihai kararı yalnızca liderlerin verebileceğini belirterek, doğru zamanda bir araya gelmelerinin önemli olacağını ifade etti.
‘Dev bir kaya yuvarlamaya çalışıyoruz’
Putin ve Zelenskiy ile ekipleriyle yakın temas halinde olduklarını söyleyen Kushner, Ukrayna lideriyle birkaç gün içinde görüşeceklerini açıkladı. Süreci “yokuş yukarı dev bir kaya yuvarlamaya çalışmaya” benzeten Kushner, çatışmanın “çok zorlu, bir o kadar da önemli” olduğunu söyledi.
‘Şu an hiçbir güven ortamı yok’
Kushner, Rusya tarafının “doğal olarak kendi arzuları ve korkuları” bulunduğuna işaret ederek, “Ancak (Rusya tarafına) onlara, Avrupa’nın önerileri olumlu bir şekilde karşılayabilmesini istiyorlarsa gerilimi düşürmeye yönelik farklı adımlar atmaları ve başka öneriler de sunmaları gerektiğini belirttik. Gerçek şu ki taraflar arasında şu an hiçbir güven ortamı yok. Ne var ki bir şeyler açıkça işlemiyor.” dedi.
İki ülke arasındaki “böylesi bir çatışmanın” ardından bu durumun “beklenebileceğini” aktaran Kushner, bunun üstesinden gelebilmek için “teşviklere ve sağlam bir yapıya” ihtiyaç duyduklarını söyledi.
Kushner, bu süreçte Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e sundukları “çözüm yaklaşımını” şöyle anlattı:
“Putin’e ve ekibine doğrudan birkaç kez, bu işi çözmenin tek yolunun onların da bizim yanımızda yer alması olduğunu ilettik. Sanırım bu öneriye sıcak bakıyorlar. Umuyorum ki yarın Moskova’da Steve (Witkoff) ile birlikte başarılı oluruz ve Başkan Putin de bu girişime onay verir. Eğer kendisi bunu kabul ederse o zaman önem taşıyan diğer konularda çok daha fazla ilerleme kaydedebileceğimizi düşünüyorum.”
Avrupa vurgusu
Rusya’nın Avrupalıları sürece dahil edip etmediği sorulan Kushner, “Avrupa, kendi adına konuşacak tek bir kişiyi belirleyebilseydi, bu, Rusların onları müzakerelere dahil etmesini sağlamaktan daha büyük bir başarı olurdu” dedi. Witkoff ile birlikte Avrupalı meslektaşlarıyla yakın çalıştıklarını, sürece “E4” grubunu dahil ettiklerini, Norveç ve Finlandiya gibi ülkelerle de temasta olduklarını söyledi. NATO ve AB’nin sürecin “ayrılmaz bir parçası” olduğunu belirten Kushner, savaş sonrası güvenlik yapısının netleşmesi için Avrupalıların da masada olması gerektiğini vurguladı.
David Arakhamia: “Gerçekten büyük ilerleme”
Ukrayna’da iktidardaki Halkın Hizmetkarı Partisi’nin parlamento grubu lideri David Arakhamia, müzakerelerde “gerçekten büyük bir ilerleme” kaydedildiğini söyledi. Tarafları bir sonraki toplantı tarihini en kısa sürede belirlemeye çağırdı.
ABD’li müzakerecilerden Moskova dönüşünde net bir tarih getirmelerini beklediklerini söyleyen Arakhamia, “Yeni yıl gelmeden önce bir çözüme ulaşmak adına elimizde iyi bir ivme var” dedi.
Arakhamia, Rusya’nın her kış öncesinde baskıyı artırdığını, Ukrayna’nın bu yıl hava savunmada önleme füzesi eksikliği nedeniyle daha savunmasız olduğunu da ekledi.
Skibitsky’den “ültimatom” vurgusu
Ukrayna Savunma Bakanlığı Ana İstihbarat Müdürlüğü (GUR) Başkan Yardımcısı Vadym Skibitsky, tarafların birbirini artık daha iyi anladığını söyledi. Basında ültimatom verildiği yönündeki haberlere değinen Skibitsky, “Ne dün ne de bugün, şahsen herhangi bir ültimatom duymadım” dedi.
Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Kirilo Budanov ise ayrıntı vermeden, sonuçların hazır olduğunda kamuoyuyla paylaşılacağını belirtti.
Ne olmuştu?
Görüşmelerin ilk günü, tarafların şubat ayından bu yana ilk kez yeniden masaya oturmasıyla başlamıştı.
İlk tur 4,5 saat sürdü. Ukrayna heyetinin başkanı Rustem Umerov, görüşmelerin ertesi gün de süreceğini açıkladı. Rus medyasına göre gündemde, savaşın ardından Avrupa’da yeni bir güvenlik sisteminin kurulması da vardı.
Görüşme öncesinde Witkoff ve Kushner, Trump’ın savaşı bitirecek ve iki tarafı da daha güçlü bırakacak bir çözüm için ekstra çaba göstermelerini istediğini söyledi. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, çatışmanın çözümüne geçmeden önce Avrupa’yı da kapsayan bir güvenlik mimarisinin parametrelerinin belirlenmesini “son derece makul” bulduğunu söyledi. Dışişleri Sözcüsü Mariya Zaharova ise üçlü formata katılmayan Avrupalı temsilcilerin Abu Dabi’de bulunmasını eleştirerek bunu “bir tür reklam gösterisi” olarak niteledi.
ABD-Rusya-Ukrayna müzakereleri: Abu Dabi’de üçlü görüşme 4,5 saat sürdü
