Afganistan’da hükümet kurumlarında akıllı telefon kullanımına getirilen kısıtlamalar, gazetecilerin resmi bilgilere erişimini zorlaştırıyor. Özellikle kadın gazeteciler, yetkililerle doğrudan görüşme imkanlarının sınırlı olması nedeniyle uygulamadan daha fazla etkileniyor.
Inter Press Service‘in haberine göre Taliban yönetimi, haziran ayında hükümet çalışanlarının akıllı telefon kullanmasını özel izne bağladı. Karar, daha önce telefonla bilgi alabildikleri kamu görevlilerine ulaşmaya çalışan gazetecilerin işini güçleştirdi.
Kabil merkezli bir radyo istasyonunda çalışan ve güvenliği nedeniyle adı değiştirilen Hadia, uygulamanın ardından bazı haberlerini tamamlayamadığını anlatıyor. Yetkililerden telefonla bilgi alamaması, haberlerdeki eksiklerin giderilmesini ve iddiaların doğrulanmasını zorlaştırıyor.
Sorun, yalnızca bir iletişim aracının kullanımına ilişkin değil. Gazetecilerin kamu kurumlarından bilgi alabilmesi, farklı kaynaklara ulaşması ve haberlerini bağımsız biçimde doğrulaması, gazetecilik faaliyetinin temel koşulları arasında yer alıyor. Bu imkanların daralması, kamuoyunun resmî kararlar hakkında bilgi edinmesini de etkiliyor.
Kadın gazeteciler açısından engeller daha ağır
Yüz yüze görüşmelerin her zaman mümkün olmaması, telefonla iletişimi haber toplama sürecinin önemli bir parçası haline getiriyor. Bu kanalın kısıtlanması, kadınların medya sektöründe çalışmayı sürdürmesini de güçleştirebileceği tartışılıyor.
Afganistan’da kadınların kamusal yaşama katılımı ve bağımsız medyanın çalışma koşulları uzun süredir uluslararası kuruluşların gündeminde.
Ne olmuştu?
Afganistan’da eylül ayının başında Taliban’ın “ahlaka aykırı eylemleri engellemek” gerekçesiyle en az yedi vilayette fiber bağlantılarını kesmesinin ardından ayın sonunda ise ülke genelinde internet ve telekomünikasyon hizmetlerini kapatıldı. Milyonlarca kişi dijital iletişim, bankacılık ve temel kamu hizmetlerinden mahrum kaldı.
BM’den uyarı
Birleşmiş Milletler Afganistan Misyonu (UNAMA), eylül ayında yaptığı açıklamada hizmetlerin acilen yeniden sağlanması çağrısında bulundu. Açıklamada, kesintinin finansal sistemlerden sağlık hizmetlerine, havacılıktan para transferlerine kadar geniş çaplı sonuçları olduğu vurgulandı.
BM Afganistan İnsani Yardım Koordinatörü Indrika Ratwatte, ajansın “çok zor bir durumda” olduğunu, hatta sabit hatların bile çalışmadığını söyledi. Ratwatte, “Yetkililerle iletişime geçmeye çalışıyoruz ama onlar bile birbirleriyle iletişim kurmakta zorlanıyor” dedi.
UNAMA, kesintinin yakın zamanda meydana gelen doğu Afganistan’daki depremler ve komşu ülkelerden kitlesel mülteci dönüşleri ile aynı döneme denk geldiğine dikkat çekerek, “Telekomünikasyon sistemleri afet dönemlerinde hayati öneme sahiptir. İnternet kesintileri hayatları riske atar” uyarısında bulundu.
Taliban, sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarını yoğun şekilde kullansa da internetin neden kesildiğine dair resmi bir açıklama yapmadı. (Nûmedya24, Rûdaw)
