Alman Haber Ajansının (DPA) Almanya hükümet kaynaklarına dayandırdığı habere göre, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, geçen hafta Karadağ’da düzenlenen Avrupa Birliği (AB)-Batı Balkanlar Zirvesi kapsamında bir araya geldi. İki lider, uzun süredir kilitlenen ortak savaş uçağı projesini (FCAS) bitirme noktasında uzlaştı.
Savunma analistleri, yaklaşık 100 milyar avro bütçeye sahip projenin başarısızlıkla sonuçlanmasının, Avrupa’nın onlarca yıldır süregelen yetersiz yatırımların ardından askerî kapasitesini yeniden inşa etme sürecinde karşılaştığı kronik zorlukları bir kez daha gözler önüne serdiğini belirtti.
Söz konusu proje, yalnızca yeni nesil bir savaş uçağı geliştirmeyi değil, bu uçağa eşlik edecek silahlı ve silahsız insansız hava araçlarından (İHA) oluşan entegre bir muharebe ağı kurmayı hedefliyordu. Sistemin, 2040 yılından itibaren Fransa’nın Rafale, Almanya ve İspanya’nın Eurofighter jetlerinin yerini alması planlanıyordu. Ancak teknik özellikler, liderlik paylaşımı ve sanayi iş bölümü konularında uzun süredir devam eden anlaşmazlıklar nedeniyle projenin geleceğine dair bir türlü ortak karar alınamıyordu.
Savunma analistleri, Merz ve Macron’un, Almanya ile İspanya’yı temsil eden Avrupa havacılık grubu Airbus ile Fransa’nın savunma devi Dassault Aviation arasındaki derin fikir ayrılıklarını gidermek için aylarca çaba sarf ettiğini hatırlatıyor. Buna rağmen teknoloji paylaşımı, yönetim kontrolü ve patent hakları konusundaki ticari rekabetin, siyasi iradenin önüne geçtiği vurgulanıyor.
Paris ve Berlin’in savunma vizyonları çatıştı
Şirketler arasındaki krizin yanı sıra iki ülkenin askerî ihtiyaçlarının taban tabana zıt olması da süreci tamamen kilitledi. Fransa, kendi stratejik caydırıcılığı için yeni nesil uçağın nükleer silah taşıma kapasitesine sahip olmasını ve uçak gemileriyle uyumlu tasarlanmasını şart koştu.
Buna karşın farklı operasyonel ihtiyaçlara odaklanan Almanya Başbakanı Merz ise 6’ncı nesil insanlı bir jet geliştirmenin Berlin için mantıklı olup olmadığını açıkça sorgulayarak, Almanya’nın bu özelliklere ihtiyacı olmadığını net şekilde ifade etti. İki başkent arasındaki bu stratejik uyuşmazlık, projenin sonunu getirdi.
Avrupa ülkeleri alternatif çözümlere yöneliyor
FCAS Projesi’ndeki takvim sapmaları ve stratejik belirsizlikler, birçok Avrupa ülkesini savunma ihtiyaçlarını karşılamak üzere halihazırda alternatif çözümlere itiyor. Süreçteki belirsizlik nedeniyle pek çok Avrupa ülkesinin, ABD yapımı F-35 gibi mevcut ve rüştünü ispatlamış platformlara yönelmeye devam etmesi dikkati çekiyor.
Alman basınındaki haberlere göre, gelinen noktada artık aynı çatı altında iki farklı uçağın üretilmesi bekleniyor. Fransız Dassault firmasının kendi üretimi olan Rafale uçağını, yeni nesil teknolojilerle tek başına geliştirmeye odaklanacağı; Airbus’ın ise Gripen savaş uçaklarını üreten İsveçli savunma sanayisi şirketi Saab ile ortaklığa gidebileceği ya da İngiltere, Japonya ve İtalya’nın yürüttüğü rakip savaş uçağı projesine (GCAP) dahil olabileceği belirtiliyor.
