Amedspor’un ismi üzerinden yürütülen tartışmalarda sıkça dile getirilen “Diyarbakırspor olsaydı kimse tepki göstermezdi” söylemi, geçmişte yaşadığı saldırıları gündeme getirdi. 1969’da Kırıkkalespor ile oynanan maçta Diyarbakırspor kafilesinin statta saatlerce bekletildiği ve “Kürtler dışarı” sloganlarının atıldığı aktarıldı.
Amedspor’un adı nasıl ortaya çıktı?
Bugünkü Amedspor, Diyarbakırspor’un isim değiştirmiş hali değil. İki kulüp birbirinden ayrı.
Amed Sportif Faaliyetler’in temelleri 1972 yılında atıldı. Kulüp, Melikahmet Turanspor adıyla kuruldu. 1985’te Melikahmetspor adını alan kulüp, 1990’da Diyarbakır Belediyesi bünyesine katılarak Diyarbakır Belediyespor adını aldı. 1993’te ise Diyarbakır Büyükşehir Belediyespor adını kullandı. 1999-2010 arasında DİSKİspor adıyla faaliyet gösteren kulüp, 2010’da yeniden Diyarbakır Büyükşehir Belediyespor adını aldı.
İsim değişikliği 2014’te yeni bir aşamaya taşındı. Kulüp genel kurul kararıyla Amedspor adını aldı. Ancak Türkiye Futbol Federasyonu (TFF), bu adı resmi kulüp adı olarak tescil etmedi.
Bunun üzerine 2015’te kulübün adı Amed Sportif Faaliyetler Kulübü olarak değiştirildi. TFF bu ismi kabul etti ve kulüp profesyonel liglerde bu adla mücadele etmeye başladı. Bugün de TFF kayıtlarında kulübün resmi adı Amed Sportif Faaliyetler olarak yer alıyor. “Amedspor” ise kulübün kamuoyunda ve taraftarları arasında kullanılan adı.
‘Amed’ neden tartışmanın merkezinde?
Amed, Diyarbakır’ın Kürtçe adı olarak kullanılıyor. Dolayısıyla kulübün adında “Amed”in yer alması, Diyarbakır’ın Kürtçe adının profesyonel bir spor kulübünün resmi isminde görünür hale gelmesi anlamına geliyor.
İsim değişikliğinin ardından tartışmanın önemli bir bölümü de bu noktada şekillendi. “Amed diye bir şehir yok”, “Diyarbakırspor adı kullanılmalı” gibi itirazlar, kulübün sportif kimliğinden çok kullandığı kent adına yönelik tartışmayı öne çıkardı.
Bu nedenle Amedspor tartışmasını yalnızca bir futbol kulübünün isim tercihi olarak ele almak yeterli değil. Tartışmanın bir boyutunu, Kürtçe bir kent adının kamusal alanda ve profesyonel bir spor kulübünün adında kullanılmasına yönelik itirazlar oluşturuyor.
‘Diyarbakırspor olsaydı tepki olmazdı’ iddiası
Amedspor’un adı üzerinden yürütülen tartışmalarda sıkça şu görüş dile getiriliyor:
“İsmi Diyarbakırspor olsaydı bu kadar tepki gösterilmezdi.”
Bu yaklaşım, tepkilerin esas olarak “Amed” adına yöneldiğini ve kulübün “Diyarbakırspor” adını taşıması halinde aynı tartışmaların yaşanmayacağını savunuyor.
Ancak burada tarihsel bir örnek devreye giriyor.
Çünkü Amedspor adı henüz ortada yokken, hatta bugünkü Amed Sportif Faaliyetler kulübünün kullandığı isimlerin başında “Diyarbakır” bulunurken de Diyarbakır’ın futbol takımı etnik kimlik üzerinden hedef alınmıştı.
Amida Haber’in gündeme getirdiği kayıtlara göre, bunun örneklerinden biri 1969’da yaşandı.
1969: Diyarbakırspor’a ‘Kürtler dışarı’ sloganı
7 Aralık 1969’da Kırıkkale’de oynanan Kırıkkalespor-Diyarbakırspor karşılaşması sonrasında Diyarbakırspor kafilesi statta saatlerce bekletildi.
Dönemin gazete arşivlerine ve eski futbolcuların anlatımlarına göre statta “Kürtler dışarı” sloganları atıldı. Diyarbakırspor kafilesinin yaklaşık dört saat statta tutulduğu da aktarıldı.
O tarihte sahadaki takımın adı Diyarbakırspor’du.
Eski futbolcunun anlatımı Meclis tutanaklarında
Diyarbakırspor’un ilk dönem futbolcularından Veysi Gönenç, Kırıkkale’de yaşananları yıllar sonra anlattı.
Gönenç’in anlatımı 25 Mayıs 1994 tarihli TBMM tutanaklarına da yansıdı. Gönenç, takımın maç sonrasında saatlerce statta bekletildiğini ve stat hoparlörlerinden “Kürtler dışarı” sloganlarının yükseldiğini aktardı.
Olay, Meclis kayıtlarında da yer aldı.
Sloganlar yıllar içinde değişti
Diyarbakırspor’a yönelik ayrımcı söylemlerin 1969’daki olayla sınırlı kalmadığı, sonraki yıllarda da farklı biçimlerde devam ettiği belirtildi.
Eski futbolcu ve araştırmacı Faruk Arhan’ın aktardığına göre, özellikle 1970’lerin sonlarından itibaren Diyarbakırspor’un deplasman maçlarında takımın adına ve Diyarbakırlılara yönelik aşağılayıcı tezahüratlar yapıldı.
1980’li ve özellikle 1990’lı yıllarda ise siyasi atmosferin değişmesiyle tribünlerde kullanılan sloganların da değiştiği; “PKK dışarı” ve “teröristler dışarı” gibi ifadelerin kullanılmaya başlandı.
1969’daki olayda hedef alınan ifade doğrudan “Kürtler” iken, sonraki yıllarda tribünlerdeki söylem siyasi ve güvenlik eksenli bir dile kaydı.
1969’dan bugüne değişen sloganlar ve kullanılan ifadeler farklılaşsa da, Diyarbakırspor ile Amedspor etrafında yaşanan tartışmalar şu soruyu gündeme getiriyor:
Tepkinin nedeni gerçekten takımın adı mı, yoksa takımın Kürt kimliğinin görünür olması mı?
