Brezilya’da cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turu 25 Ekim Pazar günü yapılacak. İlk turda Flávio Bolsonaro yüzde 47,03, mevcut Cumhurbaşkanı Luiz Inácio Lula da Silva ise yüzde 45,16 oy aldı. İki aday arasındaki yarış, ikinci tur öncesinde yayımlanan anketlerde başa baş bir görünüme ulaştı.
21 Ekim’de yayımlanan Quaest araştırmasında Flávio Bolsonaro’nun oy oranı yüzde 45, Lula’nın oy oranı ise yüzde 44 olarak ölçüldü. 17-20 Ekim tarihleri arasında 2 bin 154 seçmenle gerçekleştirilen araştırmanın hata payı 2 puan olarak açıklandı. Bu sonuçlara göre iki aday arasındaki fark, hata payı içinde kaldı.
Araştırmada katılımcıların yüzde 9’u boş veya geçersiz oy kullanacağını ya da sandığa gitmeyeceğini belirtirken, yüzde 2’si kararsız olduğunu ifade etti.
14 Ekim’de yayımlanan önceki Quaest araştırmasında ise Bolsonaro yüzde 46, Lula yüzde 44 düzeyindeydi. Diğer araştırmalarda da adaylar arasındaki farkın küçük olduğu görüldü. Anketler, ikinci turun sonucuna ilişkin kesin bir tablo ortaya koymuyor.
Kuzeydoğuda Lula, diğer bölgelerde Bolsonaro öne çıktı
İlk tur sonuçlarında Lula, Brezilya’nın yoksul kuzeydoğu bölgesindeki dokuz eyaletin tamamında birinci oldu. Lula’nın bölgedeki toplam oy oranı yüzde 63,77’ye ulaştı. Flávio Bolsonaro ise güney, merkez-batı ve güneydoğu bölgelerinin büyük bölümünde daha fazla oy aldı.
İkinci turda özellikle São Paulo, Minas Gerais ve Rio de Janeiro eyaletlerinin sonuçlarının belirleyici olması bekleniyor. Ülkenin en büyük seçmen havzaları arasında yer alan bu üç eyaletteki tercihlerin, iki aday arasındaki yarışın sonucunu etkilemesi öngörülüyor.
Brezilya’da ikinci tur seçimleri, ilk turda hiçbir adayın geçerli oyların yüzde 50’sinden fazlasını alamaması nedeniyle 25 Ekim’de yapılacak. İlk tur sonuçlarına göre Bolsonaro yüzde 47,03, Lula ise yüzde 45,16 oy almıştı.
Lula’dan Trump yönetimi ve Meta’ya yönelik eleştiriler
Seçim kampanyasının son günlerinde dijital platformların seçim sürecindeki rolü de gündeme geldi. Lula, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Brezilya’daki seçimlere müdahale ettiğini ve Meta’nın kampanyasının erişimini sınırladığını dile getirdi.
Lula’nın kampanyası, Meta’nın platformlarında siyasi içeriklerin dağıtımı ve reklamların erişimi konusunda eşit davranılmadığı gerekçesiyle başvuruda bulundu. Bunun üzerine Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi (TSE), Meta’dan iki adayın kampanyalarına eşit muamele edilmesini sağlayacak önlemler almasını istedi.
Mahkeme, siyasi içeriklerin dağıtımında ve seçim reklamlarının gösteriminde adaylar arasında ayrım yapılmamasını öngören karar aldı. Meta ise siyasi içeriklerin dağıtımında herhangi bir adayı kayırmadığını ve yaşanan sorunların teknik nedenlerden kaynaklandığını belirtti.
Bolsonaro’dan babası Jair Bolsonaro için af vaadi
İki aday arasındaki temel ayrılıklardan biri, eski Cumhurbaşkanı Jair Bolsonaro’nun geleceğine ilişkin yaklaşımlarında ortaya çıkıyor. Flávio Bolsonaro, seçilmesi durumunda babası Jair Bolsonaro için af çıkarılmasını vaat ediyor. Lula ise Jair Bolsonaro’nun cezalandırılması gerektiği yönündeki tutumunu sürdürüyor.
Kampanyanın son aşamasında adayların siyasi gündemleri kadar ekonomi ve çalışma yaşamına ilişkin vaatleri de öne çıkıyor.
Çalışma haftasının 40 saate indirilmesi seçim gündeminde
Brezilya Senatosu, 14 Ekim’de çalışma haftasının 44 saatten 40 saate düşürülmesini ve haftada iki gün ücretli dinlenme hakkını öngören anayasa değişikliğini onayladı. Düzenleme, yaygın olarak uygulanan haftada altı gün çalışma ve bir gün dinlenme sisteminin sona erdirilmesini hedefliyor.
Anayasa değişikliği, ücretlerde kesinti yapılmaksızın çalışma saatlerinin aşamalı olarak azaltılmasını öngörüyor. İlk aşamada haftalık çalışma süresinin 42 saate düşürülmesi, ardından 40 saate indirilmesi planlanıyor. Geçiş sürecinin toplam 14 ayda tamamlanması öngörülüyor.
Düzenlemenin 37 milyondan fazla kayıtlı çalışanı etkilemesinin beklendiği belirtildi. Çalışma saatlerinin azaltılması, seçim öncesinde çalışma yaşamı ve emek politikaları üzerine yürütülen tartışmaların önemli başlıklarından biri haline geldi.
Flávio Bolsonaro’dan etkinlik ve turizm sektörüne vergi desteği vaadi
Flávio Bolsonaro, seçimi kazanması halinde etkinlik ve turizm sektörlerini desteklemek amacıyla 2021’de yürürlüğe konulan Etkinlik Sektörünün Acil Destek Programı’nı (Perse) yeniden hayata geçireceğini açıkladı.
COVID-19 salgını döneminde oluşturulan program, kapanma önlemlerinden ağır biçimde etkilenen etkinlik, turizm ve bağlantılı sektörlerde faaliyet gösteren işletmelere vergi avantajları sağlamak amacıyla uygulanmıştı. Programın kapsamı sonraki yıllarda çıkarılan çeşitli yasal düzenlemelerle daraltılmıştı. Bu düzenlemelerin bir bölümü, Flávio Bolsonaro’nun babası Jair Bolsonaro’nun cumhurbaşkanlığı döneminde yürürlüğe girmişti.
Perse programı, Brezilya Kongresi’nin vergi harcamalarına 15 milyar real, yaklaşık 2,99 milyar dolar üst sınır getirmesinin ardından Nisan 2025’te sona erdirildi.
Flávio Bolsonaro, yeniden yürürlüğe koymayı vaat ettiği programla etkinlik ve turizm sektörlerine sağlanan vergi avantajlarının geri getirilmesini hedefliyor.
Son televizyon tartışması 23 Ekim’de yapılacak
Brezilya’da seçmenler, 25 Ekim Pazar günü cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turu için sandığa gidecek. Ülkede 158,8 milyon seçmenin oy kullanması bekleniyor.
İkinci tur öncesinde Lula ile Flávio Bolsonaro’nun katılacağı son televizyon tartışmasının 23 Ekim’de TV Globo tarafından düzenlenmesi planlanıyor. Rio de Janeiro’daki stüdyolarda gerçekleştirilecek tartışmanın, seçim öncesindeki son büyük televizyon buluşması olması bekleniyor.
Anketlerde iki aday arasındaki farkın hata payı içinde kalması ve seçim yarışının son günlerde başa baş bir görünüm kazanması, kampanyanın son aşamasında seçmen tercihlerinin önemini artırıyor. İkinci turun sonucu, hem ülkenin ekonomi ve çalışma politikalarının yönü hem de dış ilişkileri bakımından belirleyici olacak.
