Haziran ayının son haftasında Avrupa’yı etkisi altına alan aşırı sıcak hava dalgası, iklim krizinin ulaştığı boyutu gösteriyor. Copernicus İklim Değişikliği Servisi ile Dünya Meteoroloji Örgütü’nün verilerine göre Avrupa, küresel ortalamanın yaklaşık iki katı hızla ısınarak dünyanın en hızlı ısınan kıtası konumunda bulunuyor.
SETA İklim Değişikliği ve Çevre Programı Araştırmacısı Dr. Çağla Vural’ın Anadolu Ajansı için hazırladığı analizde, sıcak hava dalgası sırasında yaklaşık 150 milyon kişinin 35 derecenin üzerindeki sıcaklıklara maruz kaldığı, İspanya ve Portekiz’de sıcaklığın 44 dereceye ulaştığı, İngiltere’de haziran ayı sıcaklık rekorunun kırıldığı ve Fransa’nın can kayıpları nedeniyle kırmızı alarma geçtiği belirtildi.
Isı kubbesi etkisi
Analize göre aşırı sıcakların doğrudan nedeni, meteorolojide “ısı kubbesi” ve “Omega bloğu” olarak adlandırılan yüksek basınç sistemi oldu. Ancak uzmanlar, bu tür hava olaylarının geçmişte de görüldüğünü, bugün yaşanan rekor sıcaklıkların temel nedeninin Sanayi Devrimi’nden bu yana fosil yakıt kullanımı nedeniyle artan sera gazı emisyonları olduğuna işaret ediyor.
Küresel ortalama sıcaklığın sanayi öncesi döneme göre yaklaşık 1,4 derece arttığı belirtilirken, bu artışın sıcak hava dalgalarının daha sık ve daha şiddetli yaşanmasına yol açtığı vurgulandı.
En kırılgan kesimler daha fazla etkileniyor
Analizde, aşırı sıcakların etkisinin toplumun tüm kesimlerine eşit yansımadığına dikkat çekildi. Yaşlılar, çocuklar, yoksullar ve açık alanda çalışanların sıcak hava dalgalarından daha fazla etkilendiği belirtilirken, şehirlerde betonlaşmanın oluşturduğu “ısı adası etkisi”nin riski artırdığı ifade edildi.
Avrupa’daki konutların büyük bölümünün sıcak iklim koşullarına uygun tasarlanmamış olması ve klima kullanımının yaygın olmaması da sıcakların etkisini artıran unsurlar arasında gösterildi.
Enerji ve tarım üzerinde baskı
Aşırı sıcakların enerji altyapısı üzerinde de ciddi baskı oluşturduğu belirtilen analizde, artan klima kullanımıyla elektrik talebinin yükseldiği, Belçika’da elektrik fiyatlarının rekor seviyelere ulaştığı, İtalya’da ise elektrik kesintilerinin yaşandığı aktarıldı.
Yüksek sıcaklıkların tarımsal üretimi de olumsuz etkilediği, kuraklık, su stresi ve orman yangını riskini artırdığı kaydedildi.
‘Avrupa’da yaşananlar tüm dünya için uyarı’
Dr. Çağla Vural, Avrupa’da yaşananların yalnızca kıtayı ilgilendiren bir gelişme olmadığını belirterek, bunun küresel iklim sistemi açısından önemli bir uyarı niteliği taşıdığını ifade etti.
Analizde, iklim krizinin yalnızca çevresel değil aynı zamanda sosyal, ekonomik ve siyasi sonuçlar doğurduğu vurgulanırken, çözüm için devletlerin yanı sıra bireyler, sivil toplum, özel sektör ve uluslararası kuruluşların ortak sorumluluk üstlenmesi gerektiği belirtildi.
