Anayasa Mahkemesi (AYM), HPV aşısının Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından karşılanmamasının hak ihlali oluşturmadığına karar verdi. Yüksek Mahkeme, üç doz HPV aşısı için 8 bin 380 lira 49 kuruş ödeyen bir yurttaşın ücretin iadesi talebiyle yaptığı bireysel başvuruyu, üç üyenin karşı oyuna rağmen oy çokluğuyla reddetti.
Resmi Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesi (AYM) kararında, HPV aşısına erişimin tamamen ortadan kaldırılmadığı, aşının ücretsiz sunulmamasının tek başına sağlık hakkının ihlali anlamına gelmeyeceği değerlendirildi.
140’dan fazla ülkede aşı takviminde, Türkiye’de ücretli
HPV, başta rahim ağzı kanseri olmak üzere anal, vajinal, vulvar, penis ile ağız ve boğaz kanserlerine yol açabilen, cinsel ya da doğrudan cilt temasıyla bulaşan yaygın bir virüs olarak biliniyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 9-14 yaş grubundaki çocukların HPV’ye karşı aşılanmasını öneriyor. Bugün 140’tan fazla ülke HPV aşısını ulusal aşı programına dahil etmiş durumda. Türkiye ise bu ülkeler arasında yer almıyor.
Verilen sözler tutulmadı
Sağlık Bakanlığı, yıllardır HPV aşısının ücretsiz ulusal aşı takvimine alınacağı yönünde açıklamalar yapmasına rağmen bu vaatler henüz hayata geçirilmedi. Dönemin Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, 2022 yılının sonunda belirli bir grupla ücretsiz HPV aşılamasına başlanacağını açıklamıştı. Ardından mevcut Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu ise geçen yıl TRT Haber’de yaptığı açıklamada, 2025 yılı sonu itibarıyla 13 yaşındaki tüm çocuklara HPV aşısının ücretsiz uygulanacağını, 15 yaş üzerindeki bireylerin de talep etmeleri halinde aşılanabileceğini duyurmuştu. Ancak açıklanan takvime rağmen uygulama başlatılmadı.
Danıştay hukuka aykırı kararı vermişti
Öte yandan bu süreçte HPV aşısının kamu tarafından karşılanmasına ilişkin birçok dava da açıldı. Bu davalardan birinde Danıştay 10. Dairesi, Nisan ayında HPV aşısının ücretsiz karşılanması talebiyle yapılan başvurunun Sağlık Bakanlığı tarafından reddedilmesini hukuka aykırı bularak emsal niteliğinde bir karara imza atmıştı.
‘AYM, pozitif yükümlülükleri dar yorumlamış’
AYM’nin ‘hak ihlali olmadığı’ yönündeki kararını değerlendiren Önce Çocuklar ve Kadınlar Derneği avukatı Yağmur Yalçın, kararın sosyal devlet ve eşitlik ilkeleri bakımından tartışmalı olduğunu söyledi. Yalçın’a göre mahkemenin, HPV aşısına teorik olarak erişimin mümkün olmasını yeterli görmesi, anayasal denetimin fiili erişim boyutunu göz ardı ediyor. Bugün aşının maliyetinin birçok aile açısından ciddi bir ekonomik yük oluşturduğunu belirten Yalçın, bir sağlık hizmetine yalnızca ödeme gücü olanların ulaşabilmesinin, o hizmetin herkes için erişilebilir olduğu anlamına gelmeyeceğini ifade etti.
Sosyal devlet ilkesinin yalnızca bir sağlık hizmetinin piyasada bulunmasını değil, özellikle koruyucu sağlık hizmetlerine herkesin eşit biçimde erişebilmesini güvence altına alması gerektiğini vurgulayan Yalçın, bu nedenle AYM kararının Anayasa’daki sosyal devlet, eşitlik ile yaşam ve sağlık hakkını korumaya ilişkin pozitif yükümlülükleri dar yorumladığını düşündüklerini söyledi.
🔴Rahim ağzı kanserine karşı koruma sağlayan HPV aşısı verilen sözlere rağmen hala ulusal aşı takvimine alınmadı: Yüksek Mahkeme oy çokluğuyla HPV aşısının SGK tarafından karşılanmamasında hak ihlali olmadığına karar verdi
🗣️Önce Çocuklar ve Kadınlar Derneği Avukatı Yağmur… pic.twitter.com/SgaPCzuzno
— İlke TV (@ilketvcomtr) July 6, 2026
‘HPV aşısı bir lüks değil, kanseri önleyen koruyucu bir sağlık hizmetidir’
Karşı oy kullanan üç Anayasa Mahkemesi üyesinin gerekçelerinin de dikkat çekici olduğunu belirten Yalçın, üyelerin HPV aşısının Dünya Sağlık Örgütü tarafından etkinliği kabul edilen, birçok ülkede ulusal bağışıklama programında yer alan temel bir koruyucu sağlık hizmeti olduğuna işaret ettiğini aktardı. Karşı oy yazılarında, aşının maliyetinin tamamen bireylere yüklenmesinin sağlık hakkına erişimi kişilerin ödeme gücüne bağlı hale getirdiğinin vurgulandığını hatırlatan Yalçın, bunun sosyal devlet ilkesinin özüyle doğrudan bağlantılı olduğunu dile getirdi.
“HPV aşısı bir lüks değil, kanseri önleyen koruyucu bir sağlık hizmetidir” diyen Yalçın, koruyucu sağlık hizmetlerinin ödeme gücüne bırakılmasının sosyal devlet ve eşitlik ilkeleriyle bağdaşmadığını söyledi. Kanser geliştikten sonra tedaviyi finanse etmek yerine, kanseri önleyen aşının ücretsiz sunulmasının hem yaşam hakkını koruyacağını hem de kamu kaynaklarının daha etkin kullanılmasını sağlayacağını belirten Yalçın, Sağlık Bakanlığı’na verdiği sözü gecikmeksizin yerine getirerek HPV aşısını ulusal aşı takvimine dahil etme çağrısında bulundu.
Gülistan Kılıç Koçyiğit de karara tepkili: ‘Kanserden korunmak zenginlerin ayrıcalığı olamaz’
DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, AYM’nin HPV aşısının SGK tarafından karşılanmamasında hak ihlali olmadığına yönelik kararına ilişkin “Gerekçe, ‘Devletin mali imkanları.’ Kadınların yaşamı maliyet hesabı değildir. Sağlık hakkı, ödeme gücüne göre belirlenemez. Kanserden korunmak zenginlerin ayrıcalığı olamaz. HPV aşısı derhal Ulusal Aşı Takvimi’ne alınmalı ve herkes için ücretsiz olmalıdır” ifadelerini kullandı.
