Uluslararası Gazeteciler Federasyonu (IFJ), Avrupa Gazeteciler Federasyonu (EFJ) ve Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS), Türkiye’de haber siteleri ile gazetecilerin, medya kuruluşlarının, meslek örgütlerinin ve sivil toplum kuruluşlarının sosyal medya hesaplarına getirilen erişim engellerine ilişkin ortak açıklama yaptı.
X’in sahibi ve yönetimine seslenilen açıklamada, “X, Türkiye’de gazetecilerin ve medya kuruluşlarının hesaplarını mahkeme kararı veya başka bir bağımsız yargı makamının açık ve denetlenebilir kararı olmaksızın erişime kapatmamalıdır. Kaldı ki Türkiye’de hukukun tarafsız karar verdiğine dair şüpheler hat safhadayken, bu kararlar gerekçe gösterilerek yapılan erişim engelleri de keyfidir.” ifadelerine yer verildi. Son haftalarda yaşananların, sorunun birkaç hesapla sınırlı olmadığını gösterdiği belirtilen açıklamada, 30 Eylül’de T24’ün internet sitesiyle birlikte yaklaşık 1,9 milyon takipçili X hesabına da İstanbul 1. Sulh Ceza Hakimliği kararıyla erişim engeli getirildiği kaydedildi. Kısa Dalga, Sol Haber ve Evrensel hakkında verilen erişim engeli kararlarına da işaret edilen açıklamada çok sayıda gazeteciyle birlikte eylül ayında haber kuruluşları, ekonomistler, akademisyenler, hukukçular ve diğer kullanıcıların yüzlerce hesabı hakkında erişim engeli kararları alındığı ifade edildi.
Açıklamada, Reuters’ın haberine atıfla, 30 Eylül itibarıyla son dalgada toplam takipçi sayısı yaklaşık 2,65 milyon olan 147 X hesabına daha erişim engeli getirildiği, bir önceki dalgada ise gazeteciler ve medya kuruluşlarının da aralarında bulunduğu yaklaşık 150 hesabın engellendiği aktarıldı.
‘1155 hesabın hangi gerekçe ile kapatıldığı bilinmiyor’
İfade Özgürlüğü Derneğinin verilerine de yer verilen açıklamada, “Eylül ayında erişim engeli kararı verilen 1270 hesaptan sadece 115’i ile ilgili bir mahkeme kararı var. 1155 hesabın hangi gerekçe ile kapatıldığı bilinmiyor. Bu hesapların toplam takipçi sayısı 35 milyonu aşmaktadır” ifadeleri kullanıldı.
Bu uygulamaların basın özgürlüğünün yanı sıra milyonlarca insanın haber ve bilgiye erişim hakkını da etkilediği belirtilen açıklamada, X’in yönetim politikasında düşünce ve ifade özgürlüğüne ilişkin güvenceler bulunmasına rağmen yargı denetiminden yoksun erişim engeli taleplerinin karşılandığı söylendi. X’in resmi politikasında erişim engeli taleplerine mahkeme kararı veya başka hukuki belgelerin eklenmesine ilişkin hükümlerin yer aldığı hatırlatılan açıklamada, platformun hukuki bir engel bulunmadığı sürece etkilenen kullanıcıların talepten haberdar edileceğini de belirttiği kaydedildi.
X yönetimine altı maddelik çağrı
Örgütler, X yönetimine şu çağrılarda bulundu:
“Türkiye’den gelen erişim engeli taleplerinde bağımsız ve açık bir mahkeme kararı bulunup bulunmadığını titizlikle denetleyin.
İdari makamların, kolluk birimlerinin veya başka kamu kurumlarının tek taraflı taleplerini, bağımsız yargı denetimi olmaksızın gazeteci ve medya kuruluşlarının hesaplarını kapatmak için yeterli gerekçe kabul etmeyin.
Bir hesabın veya içeriğin erişime engellenmesine ilişkin talebin hukuki dayanağını ve kapsamını inceleyin; genel, belirsiz ve orantısız talepleri reddedin.
Erişim engeli uygulanması zorunlu hale gelirse, ilgili kullanıcıyı ve kamuoyunu talebin kaynağı, hukuki dayanağı ve kapsamı konusunda mümkün olan en yüksek düzeyde bilgilendirin.
Gazetecilerin ve medya kuruluşlarının hesaplarının bütünüyle erişime kapatılması yerine, hukuken zorunlu olduğu iddia edilen belirli içeriklerle sınırlı ve ölçülü tedbirleri tercih edin.
Türkiye’deki erişim engellerine ilişkin talepleri ve X’in bu taleplere verdiği yanıtları şeffaflık raporlarında ayrıntılı biçimde kamuoyuyla paylaşın.”
‘Erişim engeli uygulamasında ifade ve basın özgürlüğü esas alınsın’
Basın özgürlüğünün yurttaşların farklı kaynaklardan bilgi alma, haberleri karşılaştırma ve kamu yararını ilgilendiren gelişmelerden haberdar olma hakkını da kapsadığı vurgulanan açıklamada, şu ifadelere yer verildi:
“Bir gazetecinin hesabının, bir haber kuruluşunun yayın kanalının veya bir medya kuruluşunun sosyal medya hesabının yargı denetimi olmaksızın erişime kapatılması, yalnızca o hesabın sahibini değil, o hesabı takip eden bütün yurttaşları etkiler. X’i, Türkiye’deki erişim engellerinin uygulanmasında evrensel insan haklarını, ifade ve basın özgürlüğü standartlarını esas almaya; bağımsız yargı kararı olmaksızın gazeteci ve medya kuruluşlarının hesaplarını erişime kapatmama ilkesini benimsemeye çağırıyoruz.” (AA)
