Taş Tepeler Projesi kapsamında kazılan en dikkat çekici yerleşimlerden biri olan Şanlıurfa’daki Sayburç, bir açık hava müzesine dönüştürülüyor.
MÖ 9. binyılın ortalarına, yani yaklaşık 10.500 yıl öncesine uzanan Sayburç, çok katmanlı bir yerleşim.
Bölge, Neolitik’ten Roma dönemine, oradan günümüz köy yaşamına kadar izler taşıyor.
Bu yılki kazı sezonunda, 2.700 metrekarelik bir alanda iyi korunmuş yaklaşık 70 yapı açığa çıkarıldı.
Ancak Sayburç sadece yapı topluluğundan oluşmuyor. Alanda kabartmalar, insan heykelleri, anıtsal T biçimli dikili taşlar ve insan yüzlü kaideler bulundu.
Yerleşik yaşamın dönüşümü
Sayburç ayrıca yerleşik yaşamın dönüşümünü gözler önüne seriyor. Yuvarlak planlı yapılardan dörtgen planlı yapılara geçişin izleri burada görülebiliyor. Bu geçiş, aslında “ev” ve “hane” kavramlarının nasıl ortaya çıktığına dair önemli ipuçları taşıyor.
Sayburç, Neolitik Çağ’ın ardından Roma Dönemi’ne ve modern köy yaşantısına sahne olan çok katmanlı yapısıyla “yaşayan bir höyük” niteliği taşıyor.
Kazıların 6’ncı sezonunda 2 bin 700 metrekarelik alanda oldukça iyi korunmuş yaklaşık 70 konut ve özel yapı gün yüzüne çıkarıldı.
Sayburç’ta bugüne kadar Neolitik Çağ sanatının anlaşılmasına katkı sağlayan kabartmalar, insan heykelleri, anıtsal T biçimli dikilitaşlar ve insan yüzlü kaideler tespit edildi.
Kazısı yapılan yapılar, mimarinin yuvarlak plandan dörtgen plana geçişini yansıtmasının yanı sıra konut ve hane kavramının ortaya çıkışına ilişkin önemli bilgiler sunuyor.
Açık hava müzesi ve köy müzesi planı
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafında açıklanan planlara göre yerleşim bir açık hava müzesine, kamulaştırılan alandaki geleneksel köy yapıları ise bir köy müzesine dönüştürülecek.
Kazılarda gelinen aşama, Sayburç’un kamusal yapıları, konutları ve dönemin sanat anlayışını yansıtan eserleriyle açık hava müzesi olarak düzenlenmesine imkân sağlıyor.
Yerleşimin Şanlıurfa kent merkezine yakınlığı, Gaziantep yolu üzerinde bulunması ve Şanlıurfa’nın batısındaki kazı alanları arasındaki merkezi konumu, Sayburç’u Taş Tepeler rotasının önemli duraklarından biri hâline getiriyor.
Kamulaştırılan alandaki geleneksel köy yapılarının restore edilerek açık hava müzesiyle bütünleşen öncü bir köy müzesine dönüştürülmesi hedefleniyor.
