Pekin yönetiminin, Avustralya’dan ABD’ye gönderilirken nedeni açıklanmayan şekilde Hong Kong’a yönlendirilen F-35 savaş uçaklarına ait parçaları teslim aldığı belirtildi. Konu hakkında bilgi sahibi kaynaklar, parçaların halen Çin’in elinde olduğunu aktardı.
Bloomberg’in haberine göre sevkiyatın Çin’e ulaşmasının arkasında, bir UPS çalışanının parçaların Hong Kong üzerinden taşınmaması gerektiğine ilişkin uyarı e-postasını gözden kaçırması bulunuyor.
Olay hakkında bilgi sahibi bir kişinin aktardığına göre Çin, bir UPS çalışanının sevkiyatın Hong Kong üzerinden yönlendirilmemesi gerektiğine ilişkin uyarıyı dikkate almaması sonrasında F-35 hayalet savaş uçağına ait parçalara ulaştı.
Kargo taşımacılığı şirketi DSV A/S tarafından gönderilen e-postada, parçaların ABD’nin Uluslararası Silah Ticareti Düzenlemelerine (ITAR) uyum amacıyla belirli ülkeler üzerinden transit geçirilmemesi gerektiği belirtiliyordu.
Parçalar radarı emen malzemeyle kaplıydı
Söz konusu parçaların, radarı emen malzemeyle kaplanmış bir F-35 kokpit kanopisi ile silah bölmesi kapağından oluştuğu belirtildi.
ITAR olarak bilinen düzenlemeler, kısmen hassas ABD silah teknolojilerinin ABD’nin rakiplerinin eline geçmesini önlemeyi amaçlıyor.
F-35 parçalarının başlangıçta ABD’nin savunma ortakları olan Güney Kore ve Tayvan üzerinden San Francisco’ya gönderilmesinin planlandığı aktarıldı. Ancak sevkiyatın Avustralya’dan geç çıkması üzerine teslimatı hızlandırmak amacıyla yanlışlıkla Hong Kong üzerinden yönlendirildiği belirtildi.
Olay hakkında bilgi sahibi olan ve kamuoyuna açıklama yapma yetkisi bulunmadığı için adının açıklanmasını istemeyen kişi, sevkiyatın bu şekilde yönlendirildiğini söyledi.
Kaynaklara göre F-35’in üreticisi Lockheed Martin için çalışan DSV, ABD düzenlemeleri kapsamında ITAR sınıflandırmasına ilişkin e-postayı gönderdi. Ancak söz konusu e-postanın, UPS çalışanlarının kullandığı sistemden farklı bir bilişim sistemi üzerinden iletilmiş olabileceği belirtildi.
Pentagon ayrıntıları Kongre çalışanlarına aktardı
Yönü değiştirilen sevkiyata ilişkin daha önce kamuoyuna açıklanmayan ayrıntılar, Pentagon yetkilileri tarafından 29 Eylül’de Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler ve Silahlı Hizmetler komitelerinin çalışanlarıyla gerçekleştirilen yaklaşık bir saatlik toplantıda aktarıldı.
Yeni ayrıntılar, bir dizi hatanın ABD’nin en hassas askeri teknolojilerinden bazılarına Çin’in istemeden erişmesine olanak sağlamış olabileceği ihtimalini gündeme getirdi.
F-35, dünyanın en gelişmiş savaş uçaklarından biri ve ABD tarihindeki en pahalı silah programı olarak biliniyor. Çin’in ise yıllardır casusluk faaliyetleri kapsamında bu uçağın teknolojisini hedef aldığı belirtiliyor.
Olay hakkında bilgi sahibi kişilere göre savaş uçağına ait her iki parça da F-35’in görünürlüğünü azaltan gizlilik kabiliyetlerini güçlendiren radarı emen malzemeyle kaplıydı.
Parçaların, olası onarım veya imha amacıyla mayıs ayının sonlarında ABD’ye gönderildiği belirtildi.
Lockheed Martin lojistik ortağıyla çalışıyor
ABD ve diğer 19 ülkenin F-35’leri kullanmasını sağlayan küresel yedek parça havuzunun büyük bölümünü yöneten Lockheed Martin, Bloomberg’in kayıp parçalarla ilgili ilk haberini geçen ay yayımlamasının ardından yaptığı açıklamada, lojistik kararların tek taraflı alınmadığını belirtti.
Şirket, hükümet düzenlemelerine en uygun taşıyıcıların seçildiğini ifade etti.
Lockheed Martin ayrıca hangi lojistik ortağının olaya dahil olduğu konusunda ayrıntı veremeyeceğini açıkladı. Şirket, ortak denetimi güçlendirmek ve benzer bir olayın yeniden yaşanmasını önlemek amacıyla önleyici tedbirlerin geliştirilmesi ve uygulanmasına yardımcı olmak için söz konusu ortakla yakın çalıştığını bildirdi.
ABD’de tedarik zinciri inceleniyor
İstihbarat Komitesi’nin kıdemli Demokrat üyesi Senatör Mark Warner, olayla ilgili Pentagon’dan bilgilendirme talep etti. Komite Başkanı Senatör Tom Cotton ise tedarik zincirinin incelenmesini istedi.
Olayı soruşturan Silahlı Hizmetler Komitesi alt komitesinin başkanlığını yapan Kuzey Dakota Senatörü ve Cumhuriyetçi Kevin Cramer da olayın arkasında planlı bir girişim olup olmadığını sorguladı.
Cramer, “Çin’in bunu ele geçirmek için en başından beri bir planı mı vardı?” sorusunu yöneltti.
Pentagon ise hatalı sevkiyatta herhangi bir sorumluluğu bulunduğu izleniminden kamuoyu önünde uzak durdu ve parçaların değerini küçümsedi. Savunma Bakanlığı parçaları “kullanılamaz” olarak nitelendirdi.
ABD Ulaştırma Komutanlığı da yaptığı açıklamada, söz konusu sevkiyatın taşınması veya koordinasyonunda yer almadığını belirtti.
ABD Savunma Bakanlığı ise parçaların geri alınması, olayın soruşturulması ve benzer bir olayın gelecekte tekrarlanmasını önleyecek güvenlik önlemlerinin oluşturulması için ABD makamları ve sektör ortaklarıyla çalışmaların sürdürüldüğünü açıkladı.
