• Ana Sayfa
  • Manşet
  • Meclis’te tarihi oturum: Çerçeve Yasa teklifinin 12 maddesi de onaylandı

Meclis’te tarihi oturum: Çerçeve Yasa teklifinin 12 maddesi de onaylandı

“Çerçeve Yasa” teklifi TBMM Genel Kurulu’nda görüşülüyor. Görüşmeler öncesinde DEM Parti Eş Başkanları ve İmralı Heyeti Bahçeli ile tokalaşırken, Bahçeli ile İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu’nun tokalaşmaması dikkat çekti. İYİ Parti’nin teklifin gündeme alınmaması yönündeki grup önerisi reddedildi. Siyasi partilerin grup başkanvekilleri teklif üzerine söz alırken, AK Parti’nin grup önerisiyle görüşmelerin bugün tamamlanamaması halinde Genel Kurul’un 11 ve 12 Ağustos’ta da çalışması kararlaştırıldı. Çerçeve Yasa teklifinin 12 maddesi de onaylandı.

Meclis’te tarihi oturum: Çerçeve Yasa teklifinin 12 maddesi de onaylandı
Haber Merkezi
  • Yayınlanma: 10 Ağustos 2026 09:33
  • Güncellenme: 12 Ağustos 2026 10:09

TBMM Genel Kurulu, Kürt meselesinin çözümüne ilişkin sürecin yasal çerçevesini oluşturması öngörülen ve “Çerçeve Yasa” olarak adlandırılan Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi için toplandı.

Çerçeve Yasa teklifinin 12 maddesi de onaylandı.

5 Ağustos’ta 367 milletvekilinin imzasıyla TBMM Başkanlığı’na sunulan teklif, 8 Ağustos’ta TBMM Adalet Komisyonu’nda yaklaşık 18 saat süren görüşmelerin ardından kabul edildi.

Bugün görüşmelerin tamamlanarak teklifin yasalaşması ve ardından TBMM’nin yaz tatiline girmesi bekleniyor. Teklifin maddelerine geçilmesi, 28’e karşı 269 oyla kabul edildi.

Genel Kurul Başladı

Genel Kurul’a MHP Meclis Başkanlık Divanı Üyesi Celal Adan başkanlık ediyor. Adan, birleşimin açılışında, 20 milletvekiline yerlerinden gündem dışı söz verdi.

İYİ Parti milletvekilleri ise Genel Kurul oturumuna Türk bayraklı atkılarla katıldı. Milletvekilleri ayrıca sıralarına Türk bayrakları koydu.

Bahçeli Genel Kurul’u izliyor

Genel Kurul’daki görüşmeleri Devlet Bahçeli de izliyor.

Oturum öncesinde AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, CHP Grup Başkanı Faik Öztrak ve Yeni Yol Partisi Grup Başkanvekili Selçuk Özdağ, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin yanına giderek tokalaştı.

Bahçeli, 1 Ekim 2024’te Meclis’in açılış oturumunda DEM Partili milletvekilleriyle tokalaşmış, 22 Ekim 2024’te yaptığı çağrıyla sürecin siyasi gündeme taşınmasında önemli rol oynamıştı. Bahçeli, hazırlanan kanun teklifine ilk imza atan isimler arasında yer alıyor.

Çerçeve Yasa görüşmeleri uzayabilir

TBMM Genel Kurulu’nda AK Parti’nin Meclis’in çalışma takvimi ve saatlerinin yeniden düzenlenmesine ilişkin grup önerisi kabul edildi.

Buna göre, Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi’nin görüşmelerinin bugün tamamlanamaması halinde Genel Kurul, 11 Ağustos Salı ve 12 Ağustos Çarşamba günü de çalışacak.

Grup başkanvekilleri söz aldı

Genel Kurul’da siyasi partilerin grup başkanvekilleri söz aldı. Yeni Yol adına Bülent Kaya, İYİ Parti adına Turhan Çömez, CHP adına Rahmi Aşkın Türeli, MHP adına Erkan Akçay, DEM Parti adına Gülüstan Kılıç Koçyiğit, YENİ Parti adına Murat Emir ve AK Parti adına Abdulhamit Gül konuştu.

Gülistan Kılıç Koçyiğit: Gelin bu tarihi sorumluluğu birlikte taşıyalım

DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, Genel Kurul’da yaptığı konuşmada şunları söyledi:

“Evet, bugün Türkiye’nin ortak geleceğini birlikte kurabileceğimiz tarihsel bir gündeyiz. Önemli bir gün bugün ve hepimiz de bu önemli günün hem tanıkları hem de yapıcılarıyız. Uzun yıllardır ağır bedel ödeyen Türkiye halklarının önünde bugün önemli bir imkan var. Sorunlarımızı demokratik siyaset, hukuk, müzakere, ortak akıl zemininde çözmek, barışı kalıcılaştırmak ve demokratik toplumu birlikte inşa etmek.”

Koçyiğit, yasa teklifini Cumhuriyet’in ikinci yüzyılında demokratik yeniden kuruluşun önemli bir başlangıcı olarak gördüklerini belirterek, “Elbette teklifin eksiklikleri var. Bunu hem komisyonda hem burada hem de kamuoyunda ifade ettik. Fakat bundan sonrası da bu eksiklikleri gidermek gibi bir sorumluluğumuz da var. Bugün bizim önümüzde en büyük önümüzdeki en büyük sorumluluk aslında bugün yapılan, atılan bu adımı büyütmek, bu başlangıcı büyütmek” dedi.

Koçyiğit, ana dilin kamusal yaşamda ve eğitimde özgürce kullanılmasının önündeki engellerin kaldırılması, seçilmişlerin ve halk iradesinin güvence altına alınması gerektiğini söyledi.

“Ana dilin kamusal yaşamda ve eğitimde özgürce kullanılmasının önündeki engelleri kaldırmak seçilmişlerin ve halk iradesinin güvence altına alındığı bir demokratik düzeni hep beraber geliştirmek zorundayız. Biz Den Parti olarak bu sürece tarihsel ve stratejik bir perspektifle yaklaşıyoruz. Kürt sorunun demokratik ve barışçıl çözümünü Türkiye’nin demokratikleşme mücadelesinden asla ayrı görmüyoruz.”

Koçyiğit, konuşmasının sonunda tüm siyasi partilere ve milletvekillerine çağrıda bulundu:

“Bu nedenle bütün siyasi partilere ve bütün milletvekili arkadaşlarımıza çağrımızdır. Gelin bu tarihi sürece hep birlikte katkı sunalım. Farklılıklarımızı koruyarak ortaklaşabileceğimiz alanları büyütelim. Eleştirilerimizi süreci güçlendiren önerilere dönüştürelim. Barış’ın toplumsal iradesini meclisin ortak iradesiyle buluşturalım.”

Koçyiğit, “Barışın kazananı 86 milyonuyla bir bütün Türkiye olacaktır. Gelin bu tarihi birlikteliği hep beraber katkı sulalım. Gelin bu tarihi sorumluluğu birlikte taşıyalım” dedi.

İYİ Parti’nin önerisi reddedildi

İYİ Parti’nin Çerçeve Yasa teklifinin Genel Kurul gündemine alınmaması ve Adalet Komisyonu raporunun iade edilmesi yönündeki grup önerisi kabul edilmedi. Bugün Genel Kurul’da grup önerisi veren tek parti İYİ Parti oldu.

DEM Parti heyeti Bahçeli ile tokalaştı

DEM Parti Eş Başkanları ve İmralı Heyeti, TBMM kulisinde MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin yanına giderek tokalaştı.

DEM Parti Pervin Buldan, Bahçeli’ye “Selam vermek istedik. Hayırlı olsun” dedi.

Bahçeli ve Dervişoğlu tokalaşmadı

TBMM Genel Kurulu’nda Bahçeli ile İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu tokalaşmadı. Meclis sıralarında yan yana oturan ikilinin görüntüleri objektiflere yansıdı.

YENİ Parti: Tutumumuzu Özel açıklayacak

YENİ Parti Grup Başkanvekili Murat Emir de Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun da yapılan çalışmalara değinerek, “Biz silahların susması adına, terörün kalıcı olarak bitmesi adına atılabilecek her adımı, gelebilecek her öneriyi benimsiyoruz, ciddiye alıyoruz, önemsiyoruz. Bu kanun teklifiyle ilgili ilgili olarak biz bugüne kadar kimi eleştirilerimizi, önerilerimizi komisyonda gündeme getirdik. Üzülerek söylemeliyim ki bu teklifin geliş biçimi, getiriliş biçimi, imzalanış biçimi, komisyonda en haklı eleştirilerimize karşı dahi noktasına, virgülüne dahi dokundurulmayışı, ortak aklın çalıştırılmayışı önemli eksiklikler olmuştur” ifadelerini kullandı.

Emir, YENİ Parti’nin “çerçeve yasa” teklifine ilişkin tutumunu Genel Başkan Özgür Özel tarafından ayrıntılı bir şekilde açıklanacağını bildirdi.

CHP: ‘Destek vereceğiz’

CHP adına söz alan CHP Grup Başkanvekili Rahmi Aşkın Türeli de “Meseleyi bir devlet politikası olarak değerlendirdiklerini” anlattı. Türeli, Çerçeve Yasa’ya, “Terörün kalıcı olarak sona ermesi ve demokratik siyasetin güçlenmesi düşüncesiyle” destek vereceklerini kaydetti.

Yeni Yol Grubu’ndan ‘demokratik siyaset’ vurgusu

Yeni Yol Grubu TBMM Grup Başkanvekili Bülent Kaya ise konuşmasında, “Bu sürecin başarıya ulaşmasını ama önümüzde çok uzun ve meşakkatli bir yol olduğunu, bu meşakkatli yolun siyasal kamplaşma ve kutuplaşmalarla değil tam tersine demokratik bir siyaseti inşa etmekle aşılabileceğine inanıyorum” ifadesini kullandı.

Saadet Partisi’nden ‘şartlı destek’

Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan, “çerçeve yasa” teklifine “şartlı destek” verdiklerini bildirerek şunları kaydetti:

“Saadet Partisi ‘Çerçeve yasaya karşı mıyız veya destekliyor muyuz?’ ikilisine hapsedilemez. Burada mesele sadece bir terör örgütünün tasfiyesi değil, terörü yeniden üreten zeminin bütünüyle ortadan kaldırılması meselesidir. Halihazırda yürüyen süreçle ilgili Saadet Partisi’nin değerlendirme süreci, silahların tamamen bırakılmasına dönük yöntem ve usuller, terör örgütünün tasfiyesini gerçekleştirme potansiyeli, Türkiye’nin birlik ve bütünlüğünün tartışmaya açılıp açılmadığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin çözümün merkezi statüsünün devamlılığı, şiddete bulaşmamış insanların topluma yeniden kazandırılmasının nasıl mümkün olacağı etrafında şekillenmektedir. Saadet Partisi olarak yalnızca ‘Çerçeve yasayı destekliyoruz’ veya ‘Çerçeve yasaya karşıyız’ noktasında değiliz. Bundan daha büyük bir teklifi Saadet Partisi olarak biz ortaya koyuyoruz. Mesele yalnızca terörü bitirmek değil, mesele terör bittikten sonra nasıl bir Türkiye’yi inşa edeceğimizdir. O nedenle partimiz ‘çerçeve yasaya’ şartlı bir destek sunmaktadır.”

İYİ Parti: Hayır diyeceğiz

İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, TBMM Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada “Çerçeve Yasa” teklifine karşı oy kullanacaklarını söyledi.

Dervişoğlu, “Bu teklifin altına imza atarken, komisyonda evet oyu verirken, bir kez olsun o yemin hiç mi aklınıza gelmedi? Peki bugün burada, o yemini bile bile çiğneyecek misiniz? Bu teklife ‘evet’ mi diyeceksiniz? Biz, hayır diyeceğiz. Tarihin doğru yerinde duracağız. Milletimizin huzurunda, namusumuz ve şerefimiz üzerine ettiğimiz yeminimize sadık kalacağız” ifadelerini kullandı.

CHP’li Salıcı: ‘Cumhuriyetimizi demokrasiyle güvence altına alma zamanı geldi’

CHP İstanbul Milletvekili Oğuz Kaan Salıcı ise Adıyamanlı olduğunu belirterek, “Keşke Sırrı Süreyya Önder aramızda olsaydı” dedi.

Salcı, “Tehlikelerin aşılması toplumsal barışla mümkündür. Meclisin sorumluluğu bunu sonuca ulaştırmaktır. Barış yalnızca silahların teslim edilmesiyle değil, siyasetin demokratik alanının genişletilmesiyle mümkündür. Bölgesel gelişmelere göre başlayan bu süreç, gelişmeler değiştiğinde sona ermemelidir. Artık hiç kimsenin terör bahanesiyle demokrasimizi geri plana atacak mazereti kalmadı. Ayrıca toplumsal eşitlik de sağlanmalıdır. Eğer bir vatandaş kimliği nedeniyle devlet karşısında kendini ifade edemiyorsa, bu cumhuriyetimizin tamamlanmadığı anlamına gelir. Cumhuriyetimizi demokrasiyle güvence altına alma zamanı geldi. Gelin birlikte cumhuriyeti özgürlükle güçlendirelim” ifadelerini kullandı.

MHP’li Feti Yıldız: ‘Türk siyasetinde bir milattır’

Genel Kurul’da MHP adına söz alan Hukuk ve Seçim İşlerinden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, Devlet Bahçeli’nin 22 Ekim 2024’te yaptığı tarihi çağrıyı hatırlatarak, “Bu tarihi çağrı Türk siyasetinde bir milattır. Yüzyılın en cesur dönüştürücü siyaset hamlesidir. Bu hamle, PKK’nın kendini feshetmesini ve silahları bırakma kararı almasıyla sonuçlanmıştır.12 Mayıs 2025’te kongresini toplayan PKK’nın kendini feshetmesi ile süreç yeni bir boyut kazanmıştır. Yarım asra yakın bir süredir Türkiye’nin; enerjisini, insan kaynaklarını, ekonomik refahını sömüren, bin yıllık kardeşliğe kasteden bir yapı tasfiye edilmiştir. Bu sonuca ulaşmak kolay olmamıştır” dedi.

MHP olarak sürecin “sonuna kadar arkasında” olduklarını kaydeden Yıldız, “Siyasi, ahlaki ve vicdani hiçbir ölçüyü tanımayan, ilkesi, iradesi ve heyecanı olmayan, yalan, riya ve istismardan başka sermayesi kalmayanların; ne söylediğine bakmayız. Terörsüz Türkiye barış ve huzur demektir. Demokrasi ve hürriyet demektir. Kardeşlik demektir. Dünya görüşleri farklı siyasi partiler Türkiye’de bir ilki gerçekleştirmiş ve asgari müştereklerde buluşmuştur” ifadelerini kullandı.

Tuncer Bakırhan: ‘Barış bir müsabaka değildir’

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, Genel Kurul’da yaptığı konuşmada “Çerçeve Yasa” teklifinin çatışma çözümünün ilk adımı olduğunu belirterek barış çağrısı yaptı.

Bakırhan’ın konuşmasından öne çıkanlar şöyle:

“Biliyoruz ki komşuları yanan bir evde barış lüks değildir, sigortadır. Türkiye’nin kendi içindeki ateşi hukukla söndürmesi bize olduğu kadar bütün komşularımıza da nefes aldıracaktır.”

“Bu yasa ve süreç taviz değildir. Yenme ve yenilme hiç değildir. Bu sürecin tek bir kazananı var. O da tüm Türkiye seksen altı milyon yurttaşımızdır. Barış bir müsabaka değildir. Halklar arasında tutulmuş bir skor tabelası olarak görülmemelidir.”

“Bu süreçten sizden eksilen hiçbir şey yoktur, olmayacak. Aksine bu süreç Türkiye’yi büyüten ve refaha kavuşturacak bir süreçtir. Ülkenin bütünlüğü ve değerleri asla müzakere konusu değildir.”

“Bu süreç Türkiye’nin bölünmesine değil bütünleşmesine, ayrışmaya değil ortak yaşamın güçlendirilmesine büyük bir fırsat sunacak. Bu kanun teklifi ortak yaşamın siyasi ve hukuki harcının güçlendirilmesine atılan ilk adımdır.” 

Kürt halkına da seslenen Bakırhan, “Bu süreç kimliğimizin eritilmesi değil, varlığımızın hukukla buluşmasıdır” dedi.

Özgür Özel: ‘Barışın önünü açacağız, bu yasaya evet diyeceğiz’

YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel’in Genel Kurul’daki konuşmasında öne çıkanlar şunlar:

“Bu soruna hiçbir zaman seçim takvimine bakarak yaklaşmadık. Anketlere göre konuşmadık. Konjoktür değişince söz ve tavır değiştirmedik. Işine geldiğinde çözüm diyen işine gelmediğinde bütün Kürtleri terörist ilan edenlerden olmadık. Tarihsel tutarlılık içinde aynı yerde hep doğru yerde durduk.” 

“Bu mesele şiddetle değil, siyasetle çözülmelidir. Gizli pazarlıklarla değil milletin gözü önünde milletin rızasıyla çözülmelidir. Bir kişinin iradesiyle değil Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin demokratik meşruiyetiyle çözülmelidir.”

“Bu meselenin demokratik çözümü de Cumhuriyetimizi, devletimizi ve ulusal bütünlüğümüzü güçlendirecektir.”

“Siyasi iktidar bu süreci büyük bir özensizlikle yönetmiştir. Müzakereleri kapalı kapılar ardında yürütmüştür. Bu toplumsal meseleyi ikili müzakere ortamına sıkıştırmıştır. Toplumsal mutabakat fırsatını kendi eliyle heba etmiştir.”

“Bu yasaya ‘hayır’ deme hakkına en çok biz sahibiz ama bu hakkı, milletin barış hakkının önüne koymayan da bizleriz. Komisyonda masadan kalkmadık. Çünkü o masa Erdoğan’ın masası değildir. O masa, milletin barış umutlarının masasıdır.”

“İktidara değil ama milletimize güvenerek, bu metne değil ama partimizin duruşuna ve vekillerimizin duruşuna güvenerek, bu metne kefil olmadan ama barışın sorumluluğunu taşıyarak, iktidarın hesabına karşı durarak ama Türkiye’nin geleceğinin önünü açacak bir sorumluluğu üstleniyorum. Ben ve yönetici arkadaşlarım, tarihsel bir tutarlılık ve sorumluluk içinde bu yasaya ‘evet’ diyeceğiz” 

‘TİP ‘evet’ oyu verecek’

Türkiye İşçi Partisi (TİP), 8-9 Ağustos tarihlerinde Ankara’da gerçekleştirilen Parti Meclisi toplantısının ardından siyasi ve örgütsel kararlarını açıkladı.

Teklifin eşitlik, şeffaflık ve demokratikleşme açısından eksikler taşıdığını belirten TİP, bu eleştirileri şerh düşerek Genel Kurul’da “evet” oyu kullanacağını duyurdu.


Bir yıllık komisyon çalışmasının ardından Genel Kurul’da

“Çerçeve Yasa” teklifi, yaklaşık bir yıl boyunca çalışmalarını sürdüren ve 140’a yakın kişinin dinlendiği Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun raporunun ardından hazırlandı. Teklif, 592 milletvekilinden 360’ının imzasıyla 5 Ağustos’ta TBMM Başkanlığı’na sunuldu. 8 Ağustos’ta Adalet Komisyonu’nda görüşülen teklif, yaklaşık 18 saat süren görüşmelerin ardından kabul edildi. Komisyon görüşmelerinde AK Parti, MHP, DEM Parti ve Yeni Parti teklife destek verdi.

Genel Kurul’da kimler söz alacak?

MHP Meclis Başkanvekili Celal Adan’ın başkanlık ettiği Genel Kurul görüşmelerinde, Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan ve İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu’nun teklif üzerine söz alması bekleniyor.

Yeni Parti Genel Kurulu görüşmeleri öncesinde kapalı grup toplantısı gerçekleştirirken, Özgür Özel’in partinin oylamadaki tutumunu Genel Kurul’da açıklaması bekleniyor.

Teklif 12 maddeden oluşuyor

Adalet Komisyonu’nda kabul edilen Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, yürürlük maddeleriyle birlikte 12 maddeden oluşuyor.

Teklifte, kanunun uygulanmaya başlaması için Milli Güvenlik Kurulu (MGK) kararının Resmi Gazete’de yayımlanması şartı getiriliyor.

Buna göre, PKK/KCK ve bağlantılı oluşumların “fiili varlığına son verdiğinin” ve kontrolündeki silah ve mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespitin MGK kararıyla teyit edilmesi gerekiyor.

Teklifte bazı soruşturma ve kovuşturmaların belirli sürelerle ertelenmesine ilişkin düzenlemeler de bulunuyor.

Kanun kapsamındaki faaliyetlerin uygulanmasını takip etmek ve değerlendirmek üzere Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında bir kurul oluşturulması, TBMM Başkanlığı tarafından da bir İzleme Komisyonu kurulması öngörülüyor.

Meclis tatile girecek

TBMM Genel Kurulu’nun 16 Haziran’daki birleşiminde, Meclis’in 1 Temmuz 2026’da tatile girmesi gerekirken çalışmalarına devam etmesine karar verilmişti.

“Çerçeve yasa”nın Meclis tatile girmeden çıkarılması amacıyla Genel Kurul’un çalışma takvimi uzatılmıştı.

Teklifin görüşmelerinin tamamlanarak yasalaşmasının ardından TBMM’nin yaz tatiline girmesi bekleniyor. İçtüzük gereği Meclis, yeni yasama yılının başlayacağı 1 Ekim 2026’ya kadar çalışmalarına ara verecek.

Süreç nasıl işleyecek, kimleri kapsayacak? ‘Çerçeve yasa’nın maddeleri

Demirtaş ve Mızraklı’dan ‘Çerçeve Yasa’ mesajı: ‘Ayrışma ya da ucuz pazarlıklara dayalı bir al ver süreci değildir’