Türkiye ile Azerbaycan arasında son dönemde başörtüsü kısıtlamaları, İsrail ile ilişkiler ve bölgesel gelişmeler ekseninde yaşanan gerilimin ardından, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Azerbaycan’ın Zafer Günü vesilesiyle Bakü’ye gitti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı Atatürk Havalimanı’ndan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, İstanbul Valisi Davut Gül ve AK Parti İstanbul İl Başkanı Abdullah Özdemir uğurladı. Erdoğan’a ziyaretinde eşi Emine Erdoğan’ın yanı sıra Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Kürşad Zorlu ile TDT Aksakallar Konseyi Başkanı Binali Yıldırım eşlik ediyor.
İlişkilerde son dönemde yaşanan gerilim başlıkları
Güney Kore dönüşü yaptığı açıklamada olağanüstü bir durum olmazsa Azerbaycan’a gideceğini belirten Erdoğan, “İnşallah bu ziyaret vesilesiyle gerekli adımları atma imkânımız olur” ifadelerini kullanmıştı. 2020 Karabağ Savaşı’nda Şuşa’nın alınmasının yıl dönümüne denk gelen bu ziyaret, iki ülke arasındaki ortak askerî geçmişin hatırlatılması açısından sembolik bir önem taşıyor.
İki ülke arasındaki ilişkiler son haftalarda bir dizi gerilim yaşandı.
Azerbaycan’da okullarda uygulanan başörtüsü kısıtlamalarına Türkiye’den gelen eleştiriler ve Bakü’nün 31 Türkiye vatandaşına giriş yasağı getirmesi ilişkilere yük bindiren unsurlar arasında yer aldı. Sürecin gölgesinde, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral’ın Erdoğan’ın talimatıyla 26 Ekim’de görevinden ayrıldığı duyuruldu.
İlham Aliyev’in, Erdoğan’ın davetine rağmen 29-30 Ekim’de Ankara’da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) zirvesine katılmaması ve Bakü’yü Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov’un temsil etmesi gerilimin tırmandığı yorumlarına yol açmıştı. Azerbaycan basını bu duruma gerekçe olarak Aliyev’in önceden belirlenen programını göstermişti.
Ankara’nın Gazze savaşı nedeniyle İsrail’e yönelik sert politikasına karşılık Bakü’nün bu ülkeyle stratejik ve askerî ilişkilerini sürdürmesi Türkiye’den yönelen eleştirilerde öne çıktı. Öte yandan İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un 14 Ekim’de Bakü’de İlham Aliyev ile bir araya gelerek stratejik ilişkilerin derinleştirilmesini ele alması dikkat çekmişti.
Türkiye’nin Erivan’la ilişkileri normalleştirme adımları ve sınır kapısının açılması ihtimali, Azerbaycan’ın bölgedeki hassasiyetleriyle şekilleniyor. Bakü, Ermenistan ile barış anlaşmasını anayasa değişikliği şartına bağlarken, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın önümüzdeki hafta Antalya’da düzenlenecek BM İklim Konferansı’na katılacağını açıklaması diplomasi trafiğini hareketlendirdi.
Ziyaretten beklentiler
İletişim Başkanlığı’ndan yapılan açıklamada, Erdoğan ile Aliyev’in ikili görüşmede iki ülke arasındaki iş birliğinin çeşitli veçhelerini değerlendireceği ve bölgesel ile küresel gelişmeleri istişare edeceği kaydedildi. Bakü’deki bu kritik temasın, Aliyev’in Ankara zirvesine katılmamasıyla belirginleşen diplomatik gerilimin aşılıp aşılamayacağını göstermesi bekleniyor.
