Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, günübirlik çalışma ziyareti kapsamında Suudi Arabistan’a giderek Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile bir araya geldi. Zirvenin ardından Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında “Mekke Ortak Savunma Anlaşması” imzalandı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ve beraberindeki heyeti taşıyan özel uçak, Kral Abdülaziz Uluslararası Havalimanı’na indi. Erdoğan’ı Mekke Bölge Emir Yardımcısı Mişal bin Abdulaziz Al Saud, Türkiye’nin Riyad Büyükelçisi Emrullah İşler ve Cidde Başkonsolosu Mustafa Ünal karşıladı. Cumhurbaşkanı daha sonra kara yoluyla Mekke’ye geçti.
Safa Sarayı’nda üçlü zirve
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı’nın aktardığına göre Erdoğan, Mekke’deki Safa Sarayı’nda Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile bir araya geldi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan Suudi Arabistan’da: Üçlü zirve yapılacak https://t.co/2kO67vQqDD pic.twitter.com/hsuL8yePtx
— İlke TV (@ilketvcomtr) August 7, 2026
Liderler, üç ülke arasındaki siyasi, ekonomik ve savunma alanlarındaki ilişkilerin yanı sıra bölgesel ve uluslararası gelişmeleri ele aldı. Görüşmenin ardından “Mekke Ortak Savunma Anlaşması” imzalandı.
‘Silahlı saldırı üç ülkeye yapılmış sayılacak’
İletişim Başkanlığı tarafından yayımlanan ortak açıklamada, anlaşmanın üç ülke arasındaki tarihi ilişkiler, kardeşlik bağları, ortak stratejik çıkarlar ve savunma iş birliği temelinde hazırlandığı belirtildi.
Açıklamada, anlaşmanın temel hedefinin kolektif caydırıcılığı güçlendirmek olduğu vurgulanarak, üç devletten herhangi birine yönelik silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılacağı ifade edildi.
Anlaşmanın ayrıca savunma alanındaki iş birliğinin geliştirilmesini, ortak güvenlik mekanizmalarının güçlendirilmesini ve askeri koordinasyonun artırılmasını öngördüğü kaydedildi.
‘Herhangi bir ülkeyi hedef almıyor’
Yetkililer, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın herhangi bir ülkeye karşı oluşturulmuş askeri blok niteliği taşımadığını belirtti.
Paylaşılan bilgilere göre anlaşma;
- Bölgesel ve küresel barış ile istikrarın korunmasını,
- Savunma sanayisi iş birliğinin geliştirilmesini,
- Askeri birlikte çalışabilirliğin artırılmasını,
- Ortak güvenlik anlayışının güçlendirilmesini,
- Bölgesel tehditlere karşı koordinasyonun artırılmasını amaçlıyor.
Anlaşmanın mevcut uluslararası ittifakların alternatifi olmadığı, Türkiye’nin NATO üyeliği başta olmak üzere mevcut yükümlülükleriyle çelişmediği ifade edildi.
Savunma sanayisi ve ortak güvenlik vurgusu
Yetkililer, anlaşmanın yalnızca ortak savunma taahhüdü içermediğini, aynı zamanda savunma sanayisi alanındaki iş birliklerini artırmayı ve ortak üretim imkanlarını geliştirmeyi hedeflediğini bildirdi.
Açıklamada, Türkiye’nin anlaşmayla bölgesel güvenlikte daha etkin rol üstleneceği, küresel deniz ticaret yollarının güvenliğine katkı sağlanmasının hedeflendiği ifade edilirken, anlaşmanın Türk Silahlı Kuvvetleri’nin her bölgesel krize otomatik olarak dahil olacağı anlamına gelmediği vurgulandı.
Yetkililer, askeri güç kullanımına ilişkin kararların anayasal düzen ve ulusal karar alma mekanizmaları çerçevesinde verileceğinin altını çizdi.
Erdoğan Türkiye’ye döndü
İmza töreninin ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan kara yoluyla Cidde’ye geçti. Kral Abdülaziz Uluslararası Havalimanı’ndan özel uçakla Türkiye’ye hareket eden Erdoğan’ı, Mekke Bölge Emir Yardımcısı Mişal bin Abdulaziz Al Saud, Türkiye’nin Riyad Büyükelçisi Emrullah İşler ve Cidde Başkonsolosu Mustafa Ünal uğurladı.
Erdoğan: ‘Hiçbir ülkeyi hedef almıyor’
Cumhurbaşkanı Erdoğan sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda “BM Şartı’nın 51’inci maddesinde tanımlanan savunma hakkını da teyit eden anlaşma, hiçbir ülkeyi hedef almadığı gibi bölgemizin huzurunu, refahını ve istikrarını amaçlayan tüm kardeş ülkelerin katılımına açıktır” dedi.
Erdoğan şunları kaydetti:
Bugün Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman’ın nazik davetine icabetle Mekke-i Mükerreme’ye bir ziyaret gerçekleştirdik. Ziyaretimde aziz kardeşlerim Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’le bir araya geldik. Bu vesileyle üç ülke olarak Ortak Savunma Anlaşması imzaladık. Kolektif caydırıcılığı temel alan bu anlaşma, güvenlik ve savunma iş birliğimizin ilerletilmesine, savunma sanayisinde ortak projeler geliştirilmesine ve terörizmle mücadeleye katkı sağlayacaktır. BM Şartı’nın 51’inci maddesinde tanımlanan savunma hakkını da teyit eden anlaşma, hiçbir ülkeyi hedef almadığı gibi bölgemizin huzurunu, refahını ve istikrarını amaçlayan tüm kardeş ülkelerin katılımına açıktır. Türkiye, bölgesel sahiplenme vizyonu doğrultusunda çatışma ve krizlerin uluslararası hukuka saygı temelinde, diyalog ve diplomasiyle çözüme kavuşturulmasına yönelik ilkeli tutumunu kararlılıkla sürdürecektir. Ziyaretimizin, istişarelerimizin ve imzaladığımız anlaşmanın tüm bölgemiz için hayırlara vesile olmasını Rabb’imden niyaz ediyorum
Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın detayları
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan tarafından imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın detayları belli oldu.
Konuyla ilgili yetkililerin aktardığı bilgiye göre, Cumhurbaşkanı Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalanan Mekke Anlaşması, herhangi bir ülkeyi hedef almayan, külfet paylaşımı ve ortak güvenlik anlayışı temelinde bölgesel ve küresel barış, istikrar ve refahın korunmasına yönelik taahhütleri güçlendirmeyi amaçlayan savunma odaklı işbirliği niteliği taşıyor.
Herhangi bir saldırganlık eylemine karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçlayan anlaşma, üç devletten herhangi birine yönelik herhangi bir silahlı saldırının, hepsine yönelik bir saldırı olarak kabul edileceğini öngörüyor.
Mekke Anlaşması, artan bölgesel ve uluslararası güvenlik tehditlerine karşı ortak mücadele zemini oluşturmak amacıyla bölgesel sahiplenme ilkesi doğrultusunda yürütülen uzun soluklu diplomatik çalışmaların somut sonucu olarak görülüyor.
Anlaşmanın, üç ülkenin birbirlerinin güvenliğini destekleme taahhüdünün yanı sıra savunma sanayisi işbirliğini ve askeri birlikte çalışabilirliği geliştirmeyi amaçlayan savunma odaklı bir düzenleme niteliği bulunuyor.
Herhangi bir ittifak veya anlaşmadan kopuş anlamına gelmeyen Mekke Anlaşması, mevcut müttefiklik ilişkilerini tamamlayarak bölgesel güvenliği güçlendiriyor ve diğer bölge ülkelerinin katılımına açık bir işbirliği zemini oluşturuyor.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, üç ülke arasındaki köklü kardeşlik bağlarını pekiştiren, kendi savunmalarının yanı sıra bölgesel ve küresel güvenliğe katkı sağlayacak bir anlaşma niteliği taşıyor.
Anlaşma, “bölgede barışın, huzurun ve güvenliğin destekleyici unsuru” olarak değerlendiriliyor.
“Türkiye’nin NATO üyeliği ile bölgesel ortaklıklarının birbirinin alternatifi olmadığını, güvenlik yükünün paylaşılmasını sağlayan tamamlayıcı yapılar” olduğunu belirten yetkililer, “Bu anlaşma saldırgan bir askeri cephe, çevreleme girişimi veya saldırı planlaması değil, bölgesel istikrarı sağlamaya yönelik Terörsüz Bölge hedefine de katkı sağlayacak bir adım” değerlendirmesinde bulundu.
“Mekke Anlaşması’nın, hiçbir ülkeyi hedeflemediğini, mevcut diyalog kanallarını kapatmadığını” vurgulayan yetkililer, anlaşmanın, taraflardan birine yönelik silahlı saldırıyı tümüne yapılmış sayarak Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51. maddesi uyarınca ortak savunma, meşru müdafaa ve karşılıklı güvenlik taahhüdünü teyit ettiğini bildirdi.
Yetkililer, bu anlaşmanın, yalnızca üç imzacı devletin birbirlerinin savunmasını destekleme taahhüdüyle değil, aynı zamanda savunma sanayi işbirliğini ve birlikte çalışabilirliği artırma taahhütleriyle de tamamen savunma niteliğinde olduğunu dile getirdi.
Türkiye açısından bakıldığında, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın, bölge ve İslam dünyası için her anlamda tarihi nitelikte olduğu yorumunu yapan yetkililer, “bölgedeki güvenlik mimarisinin Mekke Anlaşması ile yeniden dizayn edildiği” değerlendirmesini yaptı.
Anlaşmayla Türkiye’nin başka çatışmalara sürüklenmediğini, bölgesel etkisini ve tecrübesini bölgenin güçlü aktörleriyle birleştirdiğini belirten yetkililer, “Türkiye değişen ve karmaşıklaşan uluslararası güvenlik ortamında işbirliği seçeneklerini çeşitlendiren bir düzenlemeye imza atmıştır. Türkiye’nin Mekke Anlaşması’na imza atması, küresel deniz ticaret yollarının güvenliğini güçlendirerek ihracata, enerji tedarikine ve ekonomik istikrara katkı sağlayacaktır. Anlaşmaya katılım, Türk askerinin her bölgesel krize gönderileceği anlamına gelmemektedir. Kuvvet kullanımı ve askeri harekat kararları anayasal düzen ile ulusal karar mekanizmaları çerçevesinde alınacaktır.” ifadelerini kullandı.
Anlaşmanın, Türkiye’nin uluslararası anlaşmalardan doğan yükümlülüklerine zarar vermediğini vurgulayan yetkililer, şunları kaydetti:
“Anadolu’dan Hicaz’a, İslamabad’dan Riyad’a uzanan kardeşlik hattı, ortak değerlerin ve zor zamanlarda birbirinin yanında duran milletlerin iradesini temsil etmektedir. Mekke Anlaşması Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki işbirliği, tarihi bir sorumluluğun günümüzdeki stratejik karşılığıdır. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki ilişkiler yalnızca devletler arası çıkarlara değil, ortak tarih, inanç, kardeşlik ve dayanışma bağlarına dayanmaktadır.”
