Husilerin, günler süren çatışmaların ardından Kızıldeniz’in güney girişindeki Bab el-Mandeb Boğazı’nda bulunan Perim Adası’nı ele geçirmesi, Suudi Arabistan’ın İran’ın kapattığı Hürmüz’e alternatif doğu-batı petrol boru hattını saldırılar nedeniyle kapatmasının hemen ardından yaşanırken, Kızıldeniz’deki deniz taşımacılığı ve bölgedeki petrol akışı açısından yeni bir risk oluşturdu.
Suudi Arabistan destekli Yemen hükümetinden (Cumhurbaşkanlığı Liderlik Konseyi) iki yetkili, New York Times’a yaptıkları açıklamada, İran destekli Husilerin günler süren şiddetli çatışmaların ardından Perim Adası’nı ele geçirdiğini bildirdi.
Kızıldeniz’in güney girişindeki dar geçiş noktası Bab el-Mandeb Boğazı’nın ortasında bulunan Perim Adası’nın kontrol altına alınması, İran ve müttefiklerine Orta Doğu’dan petrol sevkiyatı yapılan iki ana rota üzerinde daha fazla söz sahibi olma imkanı sağlayabilir.
New York Times’ın haberine göre gelişme, Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’na alternatif güzergah olarak kullanılan ve Kızıldeniz’deki Yanbu Limanı’na uzanan kritik doğu-batı petrol boru hattını kapattığını açıklamasının hemen ardından yaşandı.
Husi güçleri bir gün önce Yemen’in stratejik liman kenti Moha’ya girmişti. Her iki gelişme de petrolünün önemli bölümünü Kızıldeniz üzerinden ihraç eden Suudi Arabistan açısından önemli sonuçlar doğurdu.
Suudi Arabistan’ın petrol boru hattı saldırılar nedeniyle kapatıldı
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, doğu-batı petrol boru hattının perşembe günü Irak’tan fırlatılan dronlarla vurulduğunu açıkladı.
Suudi hükümeti cuma günü yaptığı açıklamada da ülke genelinden Kızıldeniz’deki limanlara petrol taşıyan stratejik boru hattının perşembe günü “birkaç saldırıya maruz kaldığını” ve hattın “önlem amacıyla” kapatıldığını bildirdi.
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, saldırılarda bazı kişilerin yaralandığını açıkladı ancak saldırılardan belirli bir grubu sorumlu tutmadı. İran destekli milis grupları Irak’ta faaliyet gösteriyor.
Irak Başbakanlık Ofisi ise yaptığı açıklamada saldırıları kınadı ve olayların nasıl gerçekleştiğine ilişkin soruşturma başlatıldığını bildirdi. Açıklamada, saldırıların düzenlendiği güneydeki Meysan vilayetinden sorumlu askeri komutanın görevden alındığı belirtildi.
Perim Adası Kızıldeniz’deki deniz trafiği açısından kritik
Perim Adası, Kızıldeniz’i Aden Körfezi’ne bağlayan Bab el-Mandeb Boğazı’nın ortasında yer alıyor. Adanın kontrolünün Husilerin eline geçmesi, Kızıldeniz’deki deniz taşımacılığının daha fazla sekteye uğraması ihtimalini gündeme getirdi.
İran, Basra Körfezi’ndeki Hürmüz Boğazı üzerinden petrol akışını büyük ölçüde keserken, bu gücünü Washington’dan taviz almak amacıyla kullanmış durumda. İran’ın müttefiki Husilerin de Kızıldeniz’deki bir başka kritik geçiş noktasında mevzi elde etmesi, Orta Doğu’daki deniz yolları üzerindeki baskının artmasına yol açabilir.
Husilerin askeri sözcüsü Yahya Saree, grubun Perim Adası’nı ele geçirip geçirmediği konusunda açık bir açıklama yapmadı.
Saree, yaptığı açıklamada hükümet yanlısı güçlere atıfta bulunarak, “Suudi düşmanın” 5 bin kilometrekareden, yaklaşık 2 bin mil kareden, daha büyük bir bölgeden çıkarıldığını söyledi.
Saree ayrıca Suudi gemileri dışındaki tüm şirketlerin deniz taşımacılığının güvenli olduğunu belirtti.
Yemen’de çatışmalar genişliyor
Perim Adası’nın ele geçirilmesi, Yemen’de yoğun kara çatışmalarının ardından gerçekleşti. Husiler, Suudi Arabistan tarafından desteklenen uluslararası alanda tanınmış Yemen hükümetine bağlı güçlere karşı hızlı bir ilerleme yürütüyor.
Cuma günü Yemen hükümetine bağlı güçlerin hava kuvvetleriyle karşı saldırı başlattığı bildirildi. Hükümete bağlı güçler, sivillere Taiz ile Moha’yı ve Moha ile Bab el-Mandeb Boğazı’nın hemen üzerinde bulunan Dhubab’ı birbirine bağlayan yollardan uzak durmaları uyarısında bulundu.
Suudi Arabistan ABD’den Husilere karşı operasyon istedi
Analistlere göre Suudi Arabistan, liderlerinin Husilerle doğrudan savaştan kaçınmaya çalışmasına rağmen, grubun tankerlerine ve enerji tesislerine yönelik saldırılarıyla karşı karşıya.
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, bu hafta ABD Başkanı Donald Trump ile Yemen’deki gerilimin tırmanması konusunda telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmeler hakkında bilgi sahibi yetkililere göre Muhammed bin Selman, ABD’den Husilere karşı askeri harekat düzenlemesini istedi. Trump’ın ise böyle bir operasyon gerçekleştirmek istemediğini söylediği aktarıldı.
Trump, fiili Suudi lideri olan Veliaht Prens’e istihbarat ve hedef belirleme desteği sağlamaya devam edeceğini belirtti.
ABD yönetiminden üst düzey bir yetkili de Washington’ın Kızıldeniz’deki seyrüsefer özgürlüğü gibi temel ulusal güvenlik çıkarlarını korumaya odaklandığını söyledi.
Yetkili, bölgesel istikrar konusunda Suudi Arabistan ve Yemen Cumhuriyeti hükümetiyle sürekli diyalog halinde olduklarını belirtti.
Petrol fiyatlarında yükseliş yaşandı
Temmuz ayında Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki gerilim tırmanırken grup, Kızıldeniz’deki Suudi gemilerine abluka ilan etmişti. Bu gelişme petrol fiyatları üzerinde baskı oluşturmuştu.
Son günlerde Orta Doğu’daki çatışmaların genişlemesiyle petrol fiyatlarında yeniden yükseliş görüldü. Uluslararası gösterge niteliğindeki Brent ham petrolünün varil fiyatı perşembe günü 109 doların üzerine çıktı.
Petrol fiyatı cuma günü yaklaşık 104 dolara geriledi ancak temmuz ayından bu yana görülen yüksek seviyelerde kalmaya devam etti.
Uydu görüntülerinde yoğun duman görüldü
New York Times’ın cuma günü elde ettiği uydu görüntüleri, Hürmüz Boğazı’nı bypass etme imkanı sağlayan petrol boru hattının yakınındaki bir bölgeden 60 milden, yaklaşık 97 kilometreden, daha uzun bir siyah duman sütununun yükseldiğini gösterdi.
Boru hattına yönelik saldırıların ardından yaşanan gelişmelerle Perim Adası’nın Husilerin kontrolüne geçtiğine ilişkin Yemen hükümeti kaynaklarının açıklamaları aynı döneme denk geldi.
Bölgede çatışmaların sürmesi, Kızıldeniz’deki kritik geçiş noktaları ile Suudi Arabistan’ın petrol ihracat altyapısı üzerindeki güvenlik risklerini yeniden gündeme getirdi.
