Cumhurbaşkanlığı tarafından 29 Ekim’de açıklanan 2026 Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri’nde Vefa Ödülü’nün 17. yüzyılda yaşamış Kürt şair, yazar, mutasavvıf ve düşünür Ehmedê Xanî’ye (Ahmed-i Hani) verilmesi dikkat çekti.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ödülleri duyurduğu açıklamasında, “Gönül ve fikir dünyamızın yıldızlarından Ahmed-i Hânî’yi rahmetle yâd ediyorum” ifadelerini kullandı.
Rudaw’ın haberine göre, aralık ayının ortalarında yapılması planlanan törende Ehmedê Xanî adına verilecek Vefa Ödülü, Avesta Yayınları’nın kurucusu Abdullah Keskin’e Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından takdim edilecek.
Avesta Yayınları
Avesta Yayınları, 1995 yılının sonunda İstanbul’da kuruldu. 1996 yılında dört Kürtçe edebiyat kitabıyla yayın hayatına başlayan Avesta, Türkiye’de Kürtçe kitap yayıncılığının öncü yayınevlerinden biri oldu.
Yayınevi, yalnızca Kürtçe edebiyat eserlerini değil, Kürt tarihi, dili, kültürü ve toplumsal yaşamı üzerine araştırmaları da okurlarla buluşturdu.
Zamanla Ermeni, Süryani, Ezidi, Fars ve Arap toplumlarının tarih ve kültürleri üzerine eserler yayımladı. Bugüne kadar 50’yi aşkın dizide 900’den fazla kitap yayımlayan Avesta, yaklaşık 20 dilden Kürtçe ve Türkçeye çeviriler yaptı.
Kürt edebiyatının öncü isimlerinden Ehmedê Xanî
1651 veya 1652 yılında dünyaya geldiği kabul edilen Ehmedê Xanî, klasik Kürt edebiyatının en önemli isimleri arasında yer alıyor.
Kürtçe yazdığı eserlerle yalnızca edebiyat ve tasavvuf alanında değil, Kürt dilinin yazılı kültürünün gelişmesinde de öncü bir rol oynadı.
En tanınmış eseri, 1695 yılında tamamladığı Mem û Zîn. Mem ile Zîn’in aşkını anlatan 2.657 beyitlik eser, aynı zamanda Kürt toplumunun siyasi ve toplumsal durumuna ilişkin düşünceler içeriyor.
Mem û Zîn toplatılmıştı
Yayın hayatına başladıkları günden itibaren baskı ve yasaklamalarla karşı karşıya kalan Avesta Yayınları’nın 30 yıllık yayın hayatında bir çok kitabı yasaklanmış ve bazı kitapları hakkında toplatılma kararı verilmişti.
Xanî’nin Mem û Zîn adlı eseri, Türkiye’de Kürtçe yayıncılığın yasaklarla karşılaştığı dönemin de sembollerinden biri olmuştu. Mehmed Emin Bozarslan’ın 1968’de Kürtçe aslı ve Türkçe çevirisiyle yayımladığı kitap toplatılmış, Bozarslan hapis cezasıyla karşılaşmıştı.
Daha sonraki yıllarda Kültür Bakanlığı, Mem û Zîn eserini Kürtçe ve Türkçe olarak sansürsüz biçimde yayımladı.
Avesta Yayınları, Ehmedê Xanî’nin eserlerinin ve yaşamının gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla da çeşitli çalışmalar yürüttü.
Kürt edebiyatının önemli isimlerinden biri olan Xanî’ye Cumhurbaşkanlığı tarafından Vefa Ödülü verilmesi, 29 Ekim’de açıklanan 2026 Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri’nin öne çıkan başlıklarından biri olmuştu.
