Fransa’da hükümetin okul kapatma tedbirlerine rağmen liseli ve üniversiteli gençlerin eğitim koşulları ile üniversiteye giriş sistemine (Parcoursup) karşı başlattığı protestolar tırmanıyor.
ilk olarak 17 Eylül’de Paris’in güneydoğusundaki Créteil banliyösünde bulunan Saint-Exupéry Lisesi‘nde öğretmen eksikliği ve yetersiz eğitim koşullarına tepki olarak başlayan protestolar, öğretmenlerine destek vermek amacıyla sokağa çıkan öğrencilerin eylemleriyle dalga dalga yayıldı. Lise eylemleri, toplumun farklı kesimlerinin, işçi sendikalarının ve sivil toplumun desteğiyle birçok kente sıçrayarak büyüdü.
Eylemlerin kitleselleşmesinde Paris işçi sınıfının yoğun yaşadığı kuzey banliyölerindeki Le Corbusier (Aubervilliers) ve Jean-Jaurès (Montreuil) liseleri önemli bir rol oynarken, banliyölerde başlayan bu ilk dalga, Paris’in merkezindeki Henri-IV Lisesi gibi köklü okullara ve oradan da diğer büyük şehirlere sıçrayarak ulusal bir boyuta ulaştı.
Gözaltı sayısı 7 bine yaklaştı, 21 kişi tutuklandı
Fransa Adalet Bakanlığı ülkede günlerdir devam eden lise eylemleri hakkında internet sitesinden açıklama yayımladı.
Bakanlık, eylemler kapsamında güncel gözaltı sayısını 6 bin 877 olarak açıklarken 21 kişinin de tutuklandığı bildirildi.
Fransa geneline yayılan protestolarda güncel bilanço
- Bakanlığın açıkladığı verilere göre, protestolarda gözaltına alınan gençlerin yüzde 86’sını reşit olmayanlar oluşturdu.
- Gözaltına alınanlardan 2 bin 376’sı hakkında adli işlem başlatılırken, bu kişilerin 1547’si hakim karşısına çıktı.
- Reşit olmayan 6 kişi dahil toplam 21 kişi tutuklanırken, 1897 kişi hakkında ise kamuya açık bazı yerlerde bulunma yasağı veya ücretsiz kamu hizmeti gibi farklı tedbirler alındı.
- Gözaltına alınan diğer kişilerin durumu hakkında ek bilgi verilmedi.
- Ülkede 1000’i aşkın kişinin yaralandığı eylemler kapsamında, polis şiddeti vakalarına ilişkin en az 21 soruşturma başlatıldı.
Louvre Okulu eylemlere destek için kapatıldı
BFM-TV’nin yayınladığı görüntülere göre, Chartes Okulu ve Maden Okulu gibi Louvre Okulu da bugün (9 Ekim Cuma) lise öğrencilerinin seferberliğine destek amacıyla kapatıldı.
Pantin’deki Marcelin-Berthelot lisesinde birinci sınıf öğrencisi olan Yousri Meftah, 24 saat yayın yapan haber kanalında, “Maddi olarak iyi durumda olanlar bile bizi destekliyor ve harekete katılıyor. Bu, istediğimizi elde edene kadar devam etmemiz için bizi cesaretlendiriyor ” dedi.
Nantes’te lise öğrencileri gösteri yaptı
Yürüyüş, veliler ve öğretmenlerin eşliğinde Nantes’tan başladı. Liseler arası koordinasyonun şehir sokaklarında bir gösteri daha yapılması çağrısına lise öğrencileri destekle yanıt verdi.
İçişleri Bakanı Nuñez, göstericileri kınadı, kolluk gücünü övdü
İçişleri Bakanı, perşembe günü lise öğrencilerinin düzenlediği gösteri sırasında polis ve jandarmaların eylemlerini övdü ve “açıklanan yürüyüşlerin güvenliğini sağlamak, olayları anında durdurmak ve kamu düzenini sağlamak” için harekete geçtiklerini belirtti .
Laurent Nuñez ayrıca , birçok polis memuru ve jandarmaya yönelik şiddeti şiddetle kınadı . Paris’te, çatılardan güvenlik güçlerine doğru baca parçaları atıldığını belirterek, olayla ilgili soruşturma başlatıldığını sözlerine ekledi.
Fransa genelinde 71 bin 500 kişi protestolara katıldı
İçişleri Bakanlığı’na göre Fransa genelindeki yürüyüşlere 71 bin 500, Paris’teki gösterilere ise 24 bin 500 kişi katıldı. Bakanlık, okul önlerindeki protestolara katılanların sayısını ayrıca 55 bin olarak açıkladı.
Bugün (9 Ekim) 504 kişi gözaltına alındığı eylemlerde Bakanlık, 48 polisin ve jandarma personelinin yaralandığını bildirdi. Göstericilerin yaralı toplamı ise açıklanmadı.
6 Ekim’deki eylemlere hükümete göre 266 bin, organizatörlere göre ise 450 bin kişi katılmıştı. Dün ve bugünkü katılım daha düşük olsa da lise işgalleri, okul girişlerinin kapatılması ve yerel gösterilerle sürdü.
Çatışmalar sırasında internete sahte videolar yayıldı
TikTok’ta viral olan bir videoda, Fransız ordusunun protestoculara karşı zırhlı bir araç konuşlandırdığı iddia edilmişti, France24’ten Vedika Bahl, yaptıkları incelemede söz konusu videonun eski, bağlamından kopuk ve yapay zeka tarafından üretilen içeriklerden olduğunu; videodaki aracın bulunduğu yerin yakınındaki bir askeri üsse geri döndüğünü söyledi.
Bahl diğer paylaşımlarda ise 2023’teki emeklilik protestolarına ait görüntülerin güncel olaylarmış gibi yeniden kullanıldığını ve yapay zeka tarafından oluşturulmuş bir görüntüde protestocunun polis memuruna saldırıyormuş gibi gösterildiğini tespit ettiklerini aktardı.
Hükümet kaynakları protestoların yavaşladığını iddia ederken kamuoyuna yansıyan anketlerde Fransa’nın yarısının lise öğrencileri hareketini desteklediği bildiriliyor.
BM İnsan Hakları Ofisi: ‘Polis müdahalesini endişeyle takip ediyoruz’
Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Ofisi, Fransa’da öğrencilerin protestoları ve lise blokajları sırasında yaşanan olayları “endişeyle” takip ettiğini bildirerek, kolluk kuvvetlerine “orantısız güç kullanımından kaçınma” çağrısında bulundu.
BM İnsan Hakları Ofisi Sözcüsü Shabia Mantoo, Cenevre’de gazetecilere yaptığı açıklamada, Fransa’da eylül ayından bu yana devam eden öğrenci eylemlerini değerlendirdi.
‘Barışçıl toplanma hakkına saygı gösterilmeli’
Mantoo, “Fransa’daki öğrenci protestoları ve lise blokajlarıyla bağlantılı, bazıları şiddet olaylarına dönüşen gelişmeleri endişeyle takip ediyoruz” dedi.
Gösterilerin barışçıl şekilde sürdürülmesi gerektiğini vurgulayan Mantoo, güvenlik güçlerine de itidal çağrısında bulunarak, “Herkesi eylemlerin barışçıl kalmasını sağlamaya ve kolluk kuvvetlerini orantısız güç kullanmamaya çağırıyoruz” ifadelerini kullandı.
Mantoo, “Barışçıl toplanma hakkına saygı gösterilmelidir” dedi.
Eğitim Bakanı 3 bin öğretmen görevlendirecek
Öte yandan, Fransa Eğitim Bakanı Édouard Geffray, sokaklardaki tansiyonu düşürmek için perşembe akşamı TF1 televizyonunda, öğretmen eksikliğinin en ağır yaşandığı okullara 9-13 Ekim arasında 3 bin yedek öğretmen gönderileceğini duyurdu.
Geffray, 114 lisede durumun çok ciddi, yaklaşık 400 okulda ise önemli sorunların bulunduğunu kabul etti ve yüzlerce yeni personel alınabileceğini söyledi.
Kadrolu atama yok, yedek öğretmenler görevlendirilecek
Ancak 3 bin kişilik görevlendirme, yeni kadrolar açılmasından çok mevcut yedek öğretmenlerin ihtiyaç duyulan okullara dağıtılmasını öngörüyor.
Başbakan Sébastien Lecornu, ekim sonuna kadar öğrenci taleplerine mali kaynakları belirlenmiş yanıtlar vereceklerini açıkladı. Öğrenci örgütleri ise bu takvimi yeterli bulmadı.
13 Ekim’de yeniden greve
Öğretmenleri, öğrencileri ve lise öğrencilerini temsil eden sendikalar, 13 Ekim Salı günü ülke çapında yeni bir grev çağrısında bulundu. Bir öğrenci sendikasının sözcüsü “Masada 10 milyar avro olana kadar eylemlerimize devam edeceğiz,” dedi.
Sendikalarda eylem takvimi tartışması
İşçi sendikaları CGT ve Solidaires, eğitim iş kolundaki diğer örgütler ve demiryolu sendikası SUD-Rail ile birlikte grev dahil tüm yöntemlerle 6 Ekim’deki kitlesel eylemlerde öğrencilere destek verme çağrısı yaptı. Ancak ana konfederasyonların bir sonraki genel grev tarihini 5 Kasım olarak açıklaması eylemcilerin tepkisini çekti.
Siyasi aktivist Anasse Kazib, sendika bürokrasisinin mücadelenin yayılmasını engellemeye çalıştığını savunarak kararı sert bir dille eleştirdi.
Aynı gün enerji sektörü sendikaları, hükümetin çalışan tarifelerinde taviz vermesinin ardından grevi askıya aldı. Bu hamle, işçi sınıfı ile protestocu gençliğin birleşmesini önlemeye yönelik bir adım olarak değerlendirildi.
Hedef: Genel grev ve toplumsal muhalefeti büyütmek
Öğrenci temsilcileri ve gençlik örgütleri (Le Poing Levé), 6 Ekim eylemlerini hayat pahalılığı ve akaryakıt zamlarına karşı biriken toplumsal tepkiyle birleştirmeyi hedefliyor.
Şehirlerde ortak liseli-üniversiteli meclislerinin kurulması çağrısı yapılırken, gözler 13 Ekim’deki büyük mitinge ve 17 Ekim’deki kitlesel mobilizasyon ile genel grev çağrılarına çevrildi.
Ne olmuştu?
Fransa genelindeki öğrenci protestoları, eylül ayı boyunca öğretmen yetersizliği, aşırı kalabalık sınıflar, bakımsız okul binaları ve üniversiteye giriş sistemi Parcoursup’e yönelik birikmiş tepkilerin sokağa taşmasıyla başladı. Paris merkezli patlak veren eylemler; kısa süre içinde Lille, Montpellier, Nantes ve Marsilya gibi ülkenin büyük kentlerine yayılarak ulusal bir boyut kazandı.
Öğrencilerin yüzlerce okulun girişine barikatlar kurmasıyla tırmanan gösteriler, 28 Eylül ile 4 Ekim tarihleri arasında polisin sert müdahalelerine sahne oldu. Süreç içinde Fransa Eğitim Bakanı Édouard Geffray, 24 okulun yakıldığını veya tahrip edildiğini öne sürerken, derslere aşamalı olarak dönüleceğini ilan etti ve yaşanan şiddet olaylarından “harekete sızan aşırı sol grupları” sorumlu tuttu.
Krizin derinleşmesi üzerine Fransa Başbakanı Sébastien Lecornu, okulların fiziki şartlarının düzeltilmesi ve Parcoursup sisteminin şeffaflaştırılmasını içeren bir tedbir paketi açıkladı. Ancak hükümetin aynı zamanda eylemlerdeki maddi hasarı protestoculara ödetmeyi öngören “tahrip eden öder” yasa tasarısını hızlandırması tepki çekti. Lise öğrenci sendikası USL, sunulan tekliflerin somut hiçbir çözüm barındırmadığını belirterek geri adım atmadı.
Eylemlerin seyri, polisle yaşanan çatışmalarda bir öğrencinin elinin kopması ve göz yaşartıcı gaz kapsüllerinin göstericilerin göz ile dişlerine isabet ettiğine dair haberlerle daha da sertleşti. İnsan hakları kuruluşları, en az 190 öğrencinin yaralandığı süreçte “orantısız polis müdahalesi” konusunda endişeli olduklarını söyledi.
Öğrenci hareketinin “Üçüncü Perde” olarak adlandırdığı eylem dalgasına ülkenin en büyük işçi sendikası Confédération Générale du Travail (CGT), veliler ve üniversite öğrencilerinin de aktif destek vermesiyle protestolar kitleselleşti.
Fransa Eğitim Bakanlığı ve hükümet kaynaklarının açıklamalarına göre, 9 Ekim itibarıyla ülke genelinde 141 ortaöğretim kurumu (lise ve ortaokul) blokajlar, eylemler ve alınan güvenlik tedbirleri nedeniyle tamamen veya kısmen kapatıldı. Kapatılan bu okulların büyük çoğunluğunun ülkenin kuzey bölgelerinde, batı ucunda ve Lyon çevresinde yoğunlaştığı bildirildi. (Kaynak; Haber Merkezi, AFP, Revolution Permanente, France24, Le Monde, AA)
