BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Kıbrıs meselesinde 2017’de İsviçre’nin Crans-Montana kentindeki görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından duran barış girişimlerini yeniden canlandırmak ve taraflar arasında müzakere masasını kurmak amacıyla dün akşam saatlerinde Kıbrıs’a gitti.
Cyprus Mail‘de yer alan habere göre, Guterres’i adaya gelişinde Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin ile BM’nin Kıbrıs’taki Özel Temsilcisi Khassim Diagne karşıladı.
Guterres’in ziyareti, görevdeki bir BM Genel Sekreteri’nin yaklaşık 16 yıl aradan sonra Kıbrıs’a gerçekleştirdiği ilk ziyaret oldu. Son ziyaret, dönemin BM Genel Sekreteri Ban Ki-moon tarafından 2010’da gerçekleştirilmişti.
Guterres, sosyal medya platformu X hesabından yaptığı paylaşımda, “Kıbrıs sorununa kapsamlı ve sürdürülebilir bir çözüm arayışında Kıbrıs’taki toplumlara desteğimi göstermek için Kıbrıs’a yeni ulaştım” ifadelerini kullandı.
Guterres, “BM barışı dayatamaz. Bunu ancak Kıbrıslılar, liderleri aracılığıyla inşa edebilir” dedi.
İlk görüşme Güney Kıbrıs Cumhurbaşkanı ile
Guterres, üç günlük Kıbrıs ziyareti kapsamında bugün sabah saatlerinde Güney Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ile Başkanlık Sarayı’nda bir araya geldi.
Rum Başkanlık Sarayı’ndaki görüşmenin ardından Guterres yaptığı açıklamada, bölgedeki kaos ve bazı jeopolitik değişimlerin Kıbrıs’ı istenmeyen gelişmelerin merkezine aniden yerleştirebilme olasılığına karşın, çözüm için bir an varsa onun da şu an olduğunu dile getirdi.
Nikos Hristodulidis ise Guterres’in ziyaretinin “Kıbrıs meselesine bağlılığının açık bir göstergesi” olduğunu kaydederek, Genel Sekreter ile yapılacak görüşmeleri ve istişareleri sabırsızlıkla beklediklerini söyledi.
“Kıbrıs’ta, bölgede, uluslararası seviyede iyi haberlere ihtiyacımız var” diyen Hristodulidis, özellikle uluslararası düzeyde yaşanan “son derece zorlu” zamanlarda, Genel Sekreteri’nin desteğine ve siyasi bağlılığına güvendiklerini belirtti.
BM Genel Sekreteri Guterres’in Kıbrıs programı, ara bölgede Ledra Palace Hotel önünde yer alan BM anıtına çelenk koyma töreniyle devam etti.
Kuzey Kıbrıs’a ziyaret
Guterres, daha sonra Kuzey Kıbrıs Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman‘ı makamında ziyaret etti.
KKTC Cumhurbaşkanlığından yapılan açıklamaya göre, Cumhurbaşkanı Erhürman görüşme öncesinde yaptığı açıklamada, Guterres ve heyetini kabul etmekten duyduğu memnuniyeti dile getirerek, şu ifadeleri kullandı:
“Kıbrıs Türk halkının adil ve kalıcı bir çözüme yönelik güçlü iradesinin farkında olduğunuzu düşünüyorum. Güven yaratıcı önlemler konusunda üzerimize düşeni yapmak için elimizden gelenin en iyisini yapıyoruz. 2004 ve 2017 yıllarında yaşanan deneyimlerden farklı olarak, bu kez ortak hedefimize ulaşmamıza katkı sağlayacak yeni ve gerçekçi bir metodoloji üzerinde çalışıyoruz.”
Erhürman, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in Kıbrıs meselesi konusundaki çabalarını desteklediklerini, çabalara destek anlamında ellerinden gelenin en iyisini yapacaklarını belirtti.
BM Genel Sekreteri Guterres de görüşme öncesi yaptığı konuşmada, şunları kaydetti:
“İki toplumun çözüm arayışına destek olmak amacıyla elimizden gelen her şeyi yapma kararlılığındayız. Bir çözümün aynı zamanda garantör ülkelerin katkısına da bağlı olduğunun bilincindeyiz. Bu nedenle, iki toplumun refahını ve çözüme ulaşma kararlılığını güçlendirecek her türlü katkıyı sağlamaya büyük önem veriyoruz.”
Bugün önünde bulunan önemli fırsatların değerlendirilmesine katkı sağlayacak ve süreci ileriye taşıyacak her türlü çabayı desteklemeyi sürdüreceklerini ifade eden Guterres, Kıbrıs’ta olmaktan dolayı duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
BM Genel Sekreteri Guterres, kabul sonrası çıkışta gazetecilere yaptığı açıklamada da Kıbrıslılar ile dayanışma içerisinde, garantörler ile sorunun çözümüne yardımcı olma kararlılığını vurgulayarak, her iki tarafın yararına olacak güven artırıcı önlemlerin geliştirilmesine katkı sağlayacaklarını söyledi.
Guterres ayrıca Kayıp Şahıslar Komitesi Antropoloji Laboratuvarı’nı ziyaret edecek. Kıbrıslı iki tarafın sivil toplum örgütlerinin temsilcileriyle de görüşecek Guterres, Erhürman ve Hristodulidis ile akşam yemeğinde de bir araya gelecek.
Üçlü görüşme yarın
Guterres, yarın Erhürman ile Hristodulidis’i ara bölgede İyi Niyet Misyonu Ofisi’nde bir araya getirecek. Saat 10.00’da başlayacağı bildirilen üçlü görüşmenin ardından Guterres’in basın toplantısı düzenlemesi planlanıyor.
Guterres’e ziyaretinde, BM Siyasi ve Barış İnşası İşlerinden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Rosemary DiCarlo, Barış Operasyonlarından Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Jean-Pierre Lacroix ve Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar eşlik edecek.
Guterres’in temaslarında, güven artırıcı önlemlerde ilerleme sağlanması, olası yeni bir müzakere sürecinin yöntemi konusunda ortak zemin aranması ve genişletilmiş 5+1 formatında yeni bir toplantının önünün açılıp açılamayacağının değerlendirilmesi bekleniyor.
Guterres’in Sözcüsü Stephane Dujarric, dün akşam yaptığı açıklamada Guterres’in Kıbrıs ziyareti sırasında “barış sürecini ilerletme ve adada istikrarı destekleme çabalarını” ele alacağını söyledi.
Dujarric, barış sürecini destekleme çabalarının “Birleşmiş Milletler’in Kıbrıs’taki Barış Gücü’nün çalışmalarını” da kapsadığını kaydetti.
Kıbrıs meselesi ve çözüm arayışları
Birleşmiş Milletler’in (BM), 2004 yılında Kıbrıs’ta referanduma sunduğu ve Türkiye’nin destek verdiği “barış planı”, Kıbrıslı Rumlarca reddedilmişti. Kıbrıslı Rumlar o dönemki BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın adıyla anılan bu planın, güvenlik endişelerini ve Ada’da yerinden edilmiş on binlerce kişinin mülkiyet haklarını gözetmediğini savunuyordu.
Referanduma katılan Kıbrıslı Rumların yüzde 75’i plan aleyhinde oy kullanmıştı. Kıbrıslı Türkler ise “Annan Planı” olarak anılan plana referandumda yüzde 65’le onay vermişti.
BM, Kuzey ve Güney Kıbrıs arasındaki meselenin çözümü için yıllardır devrede ve her iki bölge BM’ye bağlı güçlerin konuşlandığı bir ara bölge bulunuyor.
BM gözetiminde 18 Temmuz’da görüşmeler yapıldı. BM’nin ev sahipliğinde New York’ta gerçekleştirilen ve Kıbrıs meselesinin çözümü için yeniden zemin aranması amacıyla düzenlenen 5+1 formatındaki gayrı resmi konferans, beklentilerin gerisinde kaldı. Görüşmelerin ardından yapılan açıklamalarda, tarafların pozisyonlarını koruduğu, çözüm umutlarının ise bir kez daha ertelendiği gözlendi.
Taraflar arasındaki temel anlaşmazlık noktaları ise değişmedi. Kıbrıslı Türk tarafı “egemen eşitlik” ve “eşit uluslararası statü” talebini sürdürüyor. Kıbrıslı Rumlar ise, bölünmeyi kalıcı hale getirecek bir anlaşmayı ve Türkiye’nin adadaki askeri varlığını meşrulaştıracak önerileri reddediyor. (Numedya24/AA/ANKA)
