DEM Parti Hakkâri Milletvekili Öznur Bartin, Hakkâri’de yurttaşların yaşam hakkını, temel hak ve özgürlüklerini, geçim kaynaklarını ve yaşam alanlarını etkileyen sorunların çok boyutlu bir yaşam ve gelecek sorununa dönüştüğünü belirterek Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına Meclis Araştırması önergesi verdi.
Önergede, Hakkâri’deki sorunların daha önce de Meclis gündemine getirildiği ancak ilgili kurumların yanıtlarında somut adımlar yerine genel mevzuat ve uygulamalara yer verildiği ifade edildi. Sorunların nedenleri ve sonuçlarının bütünlüklü biçimde incelenmesi ve kalıcı çözüm önerilerinin belirlenmesi amacıyla Araştırma Komisyonu kurulması teklif edildi.
Mera kısıtlamaları ve güvenlik uygulamaları geçim kaynaklarını etkiliyor
Önergenin gerekçesinde, Yüksekova’ya bağlı Beşbulak köyünde yayla ve mera alanlarının kullanımına ilişkin sorunların hayvancılıkla geçinen yurttaşların doğrudan geçim kaynaklarını etkilediği belirtildi.
Mera ve yaylalara erişimde yaşanan fiili engellerin üretimin ve kırsal yaşamın sürdürülebilirliğini olumsuz etkilediği ifade edildi.
Dağlıca köyü ve bağlı mezralarda güvenlik gerekçesiyle uygulanan kısıtlamaların da seyahat ve yerleşme hürriyeti başta olmak üzere tarım, hayvancılık ve günlük yaşam üzerindeki etkilerinin açıklığa kavuşturulması gerektiği kaydedildi.
Ulaşım ve altyapı sorunları risk oluşturuyor
Gerekçede Hakkâri-Van karayolunda meydana gelen ağır trafik kazaları ile çığ tehlikesi, heyelan ve altyapı yetersizliklerine dikkat çekildi.
Ulaşım sorunlarının yalnızca sürücü kusuruna dayalı açıklamalarla değerlendirilemeyeceği belirtilirken, yol güvenliği ve altyapının riskleri azaltmadaki etkisinin bütünlüklü biçimde incelenmesi gerektiği ifade edildi.
Bakanlığın 2026 yılında yaptığı açıklamada Hakkâri’nin ulaşım ve haberleşme altyapısına son 24 yılda 73 milyar liranın üzerinde yatırım yapıldığının belirtildiği hatırlatıldı. Önergede, söz konusu yatırımların ulaşım güvenliği ve risklerin azaltılması bakımından ortaya çıkardığı sonuçların da ölçülmesi gerektiği vurgulandı.
Madencilik faaliyetleri ve ekolojik tahribat araştırılsın
Önergenin gerekçesinde Hakkâri’deki madencilik faaliyetlerinin ekosistem üzerindeki etkileri de ele alındı.
Bakanlık yanıtlarına göre 2020-2025 döneminde Hakkâri’de 129 maden ruhsatı verildiği, bunların 90’ının aktif olduğu belirtildi. Aynı dönemde 119 arama ve 41 işletme ruhsatının bulunduğu, 2024 yılında ise 12 ruhsatta üretim gerçekleştirildiği bilgisine yer verildi.
Ruhsat sahiplerine ilişkin bazı bilgilerin “ticari sır” gerekçesiyle açıklanmadığı ifade edilirken, madencilik faaliyetlerinin Cilo ve Sat Dağları, meralar ve su havzaları üzerindeki kümülatif etkilerinin değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Gerekçede ayrıca Derecik’in Xoşnav köyünde orman kesilerek askeri alanlara taşındığı yönündeki iddiaların da araştırılması istendi.
Akçalı’daki atık tesisi halk sağlığı açısından gündemde
Hakkâri’nin Akçalı bölgesindeki entegre katı atık tesisinin heyelan nedeniyle zarar görmesinin ardından atık yönetimi ve halk sağlığı açısından yeni bir sorun ortaya çıktığı ifade edildi.
Bakanlığın 8 Haziran 2026 tarihli açıklamasında tesisin tamamen zarar gördüğünün belirtildiği, risklerin azaltılması, yeniden projelendirme, taşınma ve alanın doğaya kazandırılması süreçleri için saha çalışmalarının sürdüğünün aktarıldığı hatırlatıldı.
Önergede, mevcut çalışmaların kalıcı bir çözüme dönüştürülmesi gerektiği kaydedildi.
İşsizlik, yoksulluk ve sosyal hizmetlere erişim sorunu
Çalışma ve sosyal hizmetlere ilişkin verilere de önergenin gerekçesinde yer verildi.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2025 verilerine göre Hakkâri’de işsizlik oranının yüzde 13,8, istihdam oranının yüzde 32,9 ve işgücüne katılma oranının yüzde 38,1 olduğu belirtildi.
Bu verilerin güçlü ve sürekli istihdam politikalarına duyulan ihtiyacı gösterdiği ifade edildi. Genç işsizliği, kadınların yoksulluk ve ekonomik dışlanma riski, sosyal hizmetlere erişim ve intihar vakalarının birlikte ele alınması gerektiği vurgulandı.
Meclis Araştırma Komisyonu kurulması istendi
Önergenin sonuç bölümünde yerinden yönetim, demokratik katılım, ekolojik adalet, toplumsal cinsiyet eşitliği ve barışçıl yaşam koşullarının yurttaşların bütünlüklü yaşam hakkının unsurları olarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
Hakkâri’de yaşanan sorunların kapsamının, nedenlerinin ve sonuçlarının araştırılması; kamu kurumlarının sorumluluklarının belirlenmesi ve kamu kaynaklarının kullanımının ortaya konulması amacıyla Meclis Araştırması açılması talep edildi.
Bu kapsamda Anayasa’nın 98’inci, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nün 104’üncü ve 105’inci maddeleri gereğince bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması teklif edildi.
