İnsan Hakları Derneği (İHD) İstanbul Şubesi, 2026 yılının temmuz, ağustos ve eylül aylarını kapsayan Marmara Bölgesi Hapishaneleri Hak İhlalleri Raporu’nu açıkladı.
Rapora göre, 16 cezaevinden alınan başvurular ve internet taramaları sonucunda toplam 899 hak ihlali tespit edildi.
En fazla ihlal 293 başvuruyla beslenme, temiz suya erişim ve öz bakım ihtiyaçları alanında kaydedilirken, kötü muamele ve işkence başlığında 258 ihlal belirlendi.
İHD İstanbul Şubesi, üç aylık dönemi kapsayan raporu açıklamak üzere Beyoğlu’ndaki dernek binasında basın toplantısı düzenledi.
Toplantıda raporu, İHD Merkez Yürütme Kurulu (MYK) üyesi Gülseren Yoleri, İHD İstanbul Şubesi Hapishane Komisyonu Eş Sözcüsü Meral Nergis Şahin ve komisyon üyesi Sevilay Yılmaz Birgin okudu.
16 cezaevinden başvuru alındı
Raporda, 13’ü Marmara Bölgesi’nde bulunan toplam 16 cezaevinden başvuru alındığı belirtildi. Başvuruların geldiği cezaevleri şöyle sıralandı:
Marmara/Silivri Kampüs Cezaevi, Marmara Kadın Kapalı Cezaevi, Tekirdağ 1 ve 2 Nolu F Tipi Cezaevleri, Bakırköy Kadın Kapalı Cezaevi, Ümraniye Kapalı Cezaevi, Kandıra 2 Nolu F Tipi Cezaevi, Edirne Açık Cezaevi, Edirne F Tipi Cezaevi, Edirne L Tipi Cezaevi, Metris R Tipi Cezaevi, Sakarya Ferizli 2 Nolu Cezaevi, Maltepe 2 Nolu L Tipi Cezaevi, İzmir Kırıklar 1 Nolu F Tipi Cezaevi, Bolu F Tipi Cezaevi ve Irak Bağdat Cezaevi.
Cezaevlerindeki mahpus sayısının kapasitenin üzerinde olduğuna dikkat çekilen raporda, İHD’ye yapılan başvurular ve internet sitelerinde gerçekleştirilen taramalar sonucunda toplam 899 hak ihlalinin tespit edildiği kaydedildi.
En fazla ihlal beslenme ve öz bakım alanında
Raporda tespit edilen hak ihlalleri başlıklara göre şöyle sıralandı:
-
Yaşam hakkına yönelik ihlaller: 3
-
Sağlık hakkı ihlalleri: 117
-
Darp, kötü muamele, onur kırıcı davranış ve işkence: 258
-
İletişim hakkı ihlalleri ve tecrit: 136
-
Yeterli ve sağlıklı beslenme, temiz suya erişim ve öz bakım ihtiyaçlarının karşılanmaması: 293
-
Adalete erişim hakkı ihlalleri: 28
-
Haksız tutukluluk ve infazda eşitlik ilkesine aykırılıklar: 39
-
Açlık grevleri: 6
-
İnternet taramasında tespit edilen hak ihlalleri: 15
“Hak ihlallerindeki artış devam ediyor”
Raporda, mahpus sayısındaki artışla birlikte cezaevlerinde yaşanan hak ihlallerinin de sürdüğü belirtildi. Yetkililerin farkında olduğu ve basit önlemlerle dahi çözülebilecek sorunların çözümsüz bırakılmasına dikkat çekilen değerlendirmede, şu ifadeler kullanıldı:
“Raporumuzdaki verilerden de görüleceği üzere; mahpus sayısı gibi, hapishanelerde yaşanan hak ihlallerindeki artış da devam etmektedir. Sorunların farkında olan yetkililerce, basit önlemlerle bile çözülebilecek sorunların dahi çözümsüz bırakılması ise; sorunun asıl kaynağının, hükümetin temelde insan hakları ve özelde mahpus hakları ihlallerine yol açan politika ve tutumlarındaki ısrar olduğunu göstermekte ve bu durumu tersine çevirebilmenin tek yolunun bu hak ihlallerini önleme yolunda sürdürülen mücadeleyi güçlendirmek olduğu görülmektedir.”
Mahpuslarla ve aileleriyle dayanışma çağrısı
Raporda, cezaevlerindeki hak ihlallerinin ve keyfi uygulamaların artarak devam ettiği vurgulandı. İHD İstanbul Şubesi Hapishane Komisyonu, raporların yalnızca bilgi sunma amacı taşımadığını; cezaevlerindeki sorunları görünür kılmayı, kamuoyunda duyarlılık oluşturmayı ve yetkililerin dikkatini hak ihlallerine çekmeyi hedeflediğini belirtti.
Başvuruların, Marmara Bölgesi cezaevlerinde yaşanan ihlallerin tamamını değil, derneğe ulaşan sınırlı sayıdaki vakayı kapsadığı ifade edilen raporda, buna rağmen verilerin genel durumu anlamak açısından önemli olduğu kaydedildi.
Cezaevlerinde yaşanan hak ihlallerinin yalnızca mahpusların mücadelesiyle önlenemeyeceği, dışarıdan yürütülecek mücadelenin de gerekli olduğu belirtilerek şu çağrı yapıldı:
“İHD İstanbul Şubesi Hapishane Komisyonu olarak hapishanelerde yaşanan hak ihlallerini sadece bilgi sunmak için rapor haline getirmiyoruz. Esas olarak; içeridekilerin küçük de olsa sesi olabilmeyi, can yakıcı sorunları görünür kılabilmeyi, duyarlılık yaratmayı, meselelere yetkililerin ve kamuoyunun dikkatini çekerek hak ihlallerinin önlenmesine katkı sağlamayı amaçlıyoruz. Biliyoruz ki sunduğumuz bu raporlar, Marmara Bölgesi hapishanelerinden bize ulaşan sınırlı sayıdaki başvuruda belirtilen hak ihlallerini kapsamakla birlikte, genel durumu anlamamıza yarayacak verileri içermektedir. Ve hapishanelerde yaşanan hak ihlalleri sadece mahpusların mücadelesi ile değil dışarıdan yürütülecek mücadelenin desteği ile önlenebilir. Bu rapor, aynı zamanda, hapishanelerde yaşanan ve devasa boyutlara ulaşan sorunlar karşısında mahpuslarla ve mahpus aileleri ile dayanışma çağrımızdır.”
