Van’ın Tuşba ilçesinde bulunan ve Devlet Su İşleri (DSİ) sorumluluğunda olan Akköprü Deresi’ndeki çöp yığınları canlı yaşamını tehdit ediyor.
MA’ya konuşan bölge sakinleri, derenin temizlenmesi için kayyım yönetimindeki Van Büyükşehir Belediyesi’ne 3 bin imza sunmalarına rağmen taleplerinin halen karşılanmadığını belirtti.
Deredeki atıklar, sadece çevreyi kirletmekle kalmıyor; aynı zamanda endemik bir tür olan inci kefalinin göç güzergahını da kapatıyor.
‘İmzalarımız yok sayıldı’
Derenin geçtiği güzergahta yaşayan yurttaşlar, sorunun bir an önce çözülmesini istiyor. Mahalle sakinlerinden Gökhan Akman, yoğun kokudan dolayı belediyeye verdikleri imzaların görmezden gelindiğini belirterek şunları söyledi:
“Dereden çok kötü kokular yükseliyor. İnci kefali buradan geçerek göç ediyor ancak bütün çöpler ve pislik buradan doğrudan Van Gölü’ne dökülüyor. Balıklar bu suyun içinde nasıl yaşayacak? İnsanların bilinçlenmesi gerekiyor ama yetkililer de üzerine düşeni yapmıyor. Dere etrafında çöp tenekesi bile yok. Kaynakları verimli kullanmak yerine halkın taleplerini yok sayıyorlar. Burada 3 bin kişi imza topladı ama gelip bakmadılar bile. Bize ikinci sınıf vatandaş muamelesi yapıyorlar.”
‘Maaşınızı hak ediyor musunuz?’
Çocukluğundan beri aynı mahallede yaşadığını belirten Metin Bingöl ise yetkilileri göreve çağırarak, “Balıklar bu pislik içinde can veriyor. Görevliler maaşlarını alıyor ama işlerini yapmıyorlar. HDP döneminde buraya park yapılmıştı, belediyeye kayyım atandıktan sonra park bakımsızlıktan paramparça oldu. Devletten beklentimiz bu derenin bir an önce temizlenmesidir” dedi.
‘Kayyım sürekli gerekçe sunuyor’
Hastalık riskine dikkat çeken Tahsin Erdaş ise “VASKİ ve belediye ekipleri burada hiçbir çalışma yürütmüyor. Bu kirlilik sadece doğayı değil, insan sağlığını da tehdit ediyor. Sorumlu her kimse işini düzgün yapmalı. Yetkililer sadece kendi menfaatlerini değil, vatandaşı ve canlıları düşünmeli. Temizlik istiyoruz ancak kayyım yönetimi sürekli gerekçe sunarak işi erteliyor” ifadelerini kullandı.
İnci kefalinin ‘kutsal yolculuğu’ ne zaman başlıyor?
İnci kefalinin “kutsal yolculuğu”, aslında doğanın en etkileyici hayatta kalma ve neslini sürdürme mücadelelerinden birini ifade ediyor. Bu tabirin kullanılmasının sebebi, balıkların imkansız görünen engelleri aşarak gösterdiği büyük mücadele.
İnci kefali (Alburnus tarichi), dünyada sadece sodalı ve tuzlu olan Van Gölü’nde yaşayabilir. Ancak gölün sodalı suyu, balıkların yumurtalarının (havyar) gelişimi için uygun değil. Bu yüzden balıklar, nesillerini devam ettirebilmek için her yıl milyonlarca kişilik sürüler halinde tatlı sulara (akarsulara) doğru yola çıkar.
Balıklar, akarsuyun geliş yönünün tersine yüzerler. Karşılarına çıkan şelaleleri ve bentleri, adeta uçarcasına zıplayarak aşmaya çalışırlar. Bu görüntü, onları dünyaca ünlü yaptı.
Bu yolculuk sırasında balıklar beslenmeyi bırakır, sadece hedeflerine odaklanırlar. Birçoğu yorgunluktan, engellere çarparak veya kaçak avcılar/martılar tarafından avlanarak hayatını kaybeder.
İnci kefalinin üreme göçü, suyun sıcaklığına bağlı olarak her yıl benzer tarihlerde gerçekleşir. Dönemleri ise genellikle 15 Nisan ile 15 Temmuz tarihleri arasında. Göçün en yoğun izlendiği, balıkların akarsu ağızlarında toplandığı ve zıplama sahnelerinin en çok görüldüğü zaman dilimi Mayıs sonu ve Haziran ayının başı.
