İran’da 28 Aralık 2025’te riyalin döviz kurlarına karşı yüksek değer kayıpları ve ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Kapalı Çarşı’sında esnafın başlattığı protestolar, ülkenin birçok kentine yayıldı.
Eylemlerin 8’inci gününde İran’ın birçok kentinde halk sokakta rejim karşıtı sloganlarla direnişlerini sürdürürken yaşamını yitirenlerden 17 kişinin kimliği doğrulanarak açıklandı. Yine kimlikleri doğrulanan 132 kişinin de gözaltında olduğu kaydedildi.
132 gözaltı
Hengaw İnsan Hakları Örgütü tarafından 3 Ocak’ta yayınlana raporda, 132 kişinin gözaltına alındığı belirtildi. Gözaltına alınanlar arasında 45 Kürt ve 23 Lor bulunurken bunların arasında en az dört kadın ve altı çocuk da var. Son altı günde yapılan bu 77 tutuklamayla birlikte, Hengaw tarafından kimlikleri doğrulanan son dönemde gözaltına alınan kişilerin toplam sayısı 132’ye yükseldi.
İran’da protestolar sürüyor: Kimlikleri doğrulanan 132 kişi gözaltında
Protestolarda yaşamını yitirenlerin sayısının çok daha yüksek olduğu kaydediliyor.
Hayatını kaybeden 17 kişinin kimliği açıklandı
Yine Hengaw tarafından bu gece saatlerinde açıklanan raporda da, protestoların ilk haftasında yaşamını yitiren 17 kişinin kimliği açıklandı. Hengaw raporunda hayatını kaybedenlerin, Malekshahi, Hamedan, Harsin, Nurabad (Delfan), Kuhdasht, Azna, Lordegan, Fuladshahr ve Marvdasht’ta, Kermanshah (Kermashan), Loristan, Hamedan, Fars, Ilam, Chaharmahal ve Bakhtiari ile Isfahan illerinde olduğu kaydedildi.
Ayrıca kimlikleri henüz doğrulanmamış en az 6 kişinin daha yaşamının kaybettiği ve örgüt tarafından incelendiği belirtildi.
Raporda İran medyasının bir 17 yaşında olan iki kişinin öldürüldüğünü açıkladığını ve Hengaw tarafından söz konusu iki ismin de kimliklerinin hala araştırıldığını belirtti.
Raporda, yaşamını yitiren 17 kişinin Lor Kürt, Yarsan dini azınlığından bir ve Hamedan’da da Fars kökenli bir kişi olduğu kaydedildi.
Raporda tarihleriyle birlikte kimlikleri tespite edilen kişiler şöyle:
31 Aralık
- İsfahan eyaletinin Fooladshahr kentinden 28 yaşındaki Lorlu Dariush Ansari Bakhtiarvand, protestolar sırasında gerçek mermiyle öldürüldü. Kaynaklar, Kalaşnikofla vurulduğunu ve sağlık kuruluşlarına nakledilemeden öldüğünü belirtti.
- Loristan eyaletinin Kuhdasht kentinden Yarsan dini azınlığına mensup 22 yaşındaki Amirhesam Khodayarifard, protestolar sırasında yakın mesafeden kafasına gerçek mermiyle vurularak öldürüldü. Ölümünden sonra, devlet kurumlarının medya aracılığıyla onu Basij üyesi olarak göstermeye çalıştığı iddia edildi.
1 Ocak
- Fars eyaletinin Marvdasht kentinden Lorlu Mansour Mokhtari, Khodadad Shirvani’nin öldürülmesinin ardından düzenlenen protestolar sırasında İran devlet güçleri tarafından doğrudan önden vurularak 11 numaralı polis karakolunun önünde öldürüldü. Kaynaklara göre, Kalaşnikof mermisi karnına isabet etti.
- Loristan eyaletinin Azna kasabasından 28 yaşındaki stajyer avukat Lorlu Ahmadreza Amanip protestolar sırasında göğsünden vuruldu. Amani, hastaneye kaldırıldıktan sonra kan kaybından öldü.
- Loristan eyaletinin Delfan (Nurabad) bölgesindeki Hasan Gaviyar Mirbeg köyünden Ahad Ebrahimpour Abdoli (35), Bahesht Meydanı’nda İran devlet güçleri tarafından üç kez vurulduktan sonra öldürüldü. Tanıklar, gözaltına alınan bir kadına yardım etmeye çalışırken hedef alındığını ve bir merminin kalbine isabet ettiğini söyledi.
- Fars eyaletinin Marvdasht kasabasından, iki çocuk babası 33 yaşındaki Lorlu Khodadad Shirvani, protestolar sırasında yakın mesafeden saçma tabancasıyla vuruldu ve daha sonra sağlık kuruluşuna kaldırıldıktan sonra hayatını kaybetti.
- Loristan eyaletinin Azna kasabasından 15 yaşındaki Lorlu çocuk Mostafa Fallahi, Perşembe akşamı protestolar sırasında doğrudan ateş açılması sonucu öldürüldü.
- Loristan eyaletinin Azna kentinden 30 yaşındaki Lorlu Shayan Asadollahi, aynı protestolar sırasında doğrudan ateş açılması sonucu öldürüldü.
- Loristan eyaletinin Azna kentinden Lorlu Vahab Mousavi, Perşembe akşamı protestolar sırasında vurularak öldürüldü.
- Chaharmahal ve Bakhtiari eyaletinin Lordegan kentinden 21 yaşındaki Lor asıllı Ahmad Jalil, İran devlet güçleri tarafından doğrudan ateş açılması sonucu kentteki protestocular arasında öldürüldü.
- Lordegan’dan 20 yaşındaki Bakhtiari Lorlu Sajjad Valamanesh, şehirdeki protestolar sırasında doğrudan ateş açılması sonucu öldürüldü. Basij veya herhangi bir devlet kurumunun üyesi değildi. Ölümünden sonra, güvenlik güçlerinin ailesine baskı ve tehditlerde bulunduğu iddia ediliyor. Cenazesi 2 Ocak 2026 Cuma günü kaldırıldı.
2 Ocak
- Hemedan’da yaşayan evli bir adam olan Amirhossein Bayati, şehirdeki protestolar sırasında İran devlet güçleri tarafından gerçek mermiyle vuruldu. Cesedi Hemedan’daki Besat Hastanesine nakledildi. Yetkililerin cesedi ailesine teslim etmeyi reddettiği ve ailesine onu Basij üyesi olarak tanıtmaları için baskı yaptığı bildirildi.
- Jafarabad-e Hezarkhani köyünden evli ve bir çocuk babası 42 yaşındaki Kürt Ali Azizi Jafarabadi, Kermanshah (Kermashan) eyaletinin Harsin kasabasında protestolar sırasında doğrudan ateş açılması sonucu öldürüldü.
3 Ocak
- Ilam eyaletinin Malekshahi kasabasından Kürt Mehdi Emamipour, kasabada düzenlenen protestolar sırasında devrim güçleri tarafından doğrudan vuruldu. Daha sonra Ilam’daki İmam Humeyni Hastanesine kaldırılan Emamipour, ağır yaralanmalarından dolayı hayatını kaybetti.
- Ilam eyaletinin Malekshahi kasabasından Kürt Farez Aghamohammadi, aynı protestolar sırasında IRGC güçlerinin doğrudan ateşiyle öldürüldü.
- Malekshahi’de yaşayan Reza Azimzadeh, ilçede düzenlenen protestolar sırasında vurularak öldürüldü.
- Ilam eyaletinin Malekshahi kasabasından Kürt asıllı “Bozuneh” olarak bilinen Mohammad Moghaddasi, protestolar sırasında devrim güçleri tarafından öldürüldü.
İran’da bir kadın katledildi
Protestolarda rejim güçlerinin ateşiyle yaralanan Sâger Etemadi (22) adlı kadın yaşamını yitirdi. Çaharmahal ve Bahtiyari eyaletine bağlı Farsan ilçesinde 1 Ocak’ta düzenlenen protesto gösterilerinde rejim güçlerinin ateşiyle başından yaralanan Sâger Etemadi, kaldırıldığı Şehri Kord Hastanesi’de yaşamını yitirdi. 2 gün boyunca yoğun bakımda tedavi gören Sâger Etemadi, gece saatlerinde hayatını kaybetti.
Yaralıların yakınları ve aktivistler, güvenlik makamlarının bilgi paylaşımını engellediğini, gazetecilerin ve ailelerin yararlıların tedavi gördüğü yerlere erişimine izin verilmediğini söyledi.
iranlı avukatlardan eylemlere destek
Eylemcilere bir destek de İran’da çalışan avukatlardan geldi. Farklı siyasi görüşlere sahip yüzlerce avukat sosyal medya hesaplarından açıklama yayınladı. Avukatların ortak paylaşımlarında ise şu ifadeler yer aldı:
- Sokaklardaki insanların acısı benim de acım ve bir avukat olarak, şiddet karşısında onların yanındayım, bir adım bile geride değilim.
- Avukatlar olarak, halkın yanında yer almak ve protesto eden insanların haklarını korumak bizim görevimiz ve sorumluluğumuzdur.
