İran’da sanatçı Parastoo Ahmadi ve Kervansaray Konseri ekibinden bazı isimlere verilen kırbaç, meslekten men ve yurt dışına çıkış yasağı cezalarına 20’den fazla sivil toplum kuruluşu tepki gösterdi.
Namus Cinayetlerini Durdurma Kampanyası çağrıcılığında yayımlanan ortak açıklamada, Ahmedi ve Kervansaray Konseri’nde yer alan sekiz müzisyen ve çalışana verilen 74 kırbaç cezası ile iki yıl sanatsal ve müzikal faaliyetlerden men edilme ve iki yıl yurt dışına çıkış yasağı kararının kabul edilemez olduğu belirtildi.
Açıklamada, Aralık 2024’te çevrim içi yayımlanan konserin suç değil, sanatsal yaratıcılığın ve ifade özgürlüğünün bir göstergesi olduğu vurgulandı. Söz konusu performansın aynı zamanda İranlı kadınların kültürel haklarını savunma niteliği taşıdığı ifade edildi.
Baskı politikalarına vurgu
Ortak metinde, yalnızca sanat üretme ve eserlerini kamuoyuyla paylaşma hakkını kullanan sanatçıların cezalandırılmasının, kadınlara ve kültür-sanat alanında faaliyet yürüten kişilere yönelik baskı politikalarının sürdüğüne işaret ettiği savunuldu.
Sanatçıların yalnızca sahne alma ve şarkı söyleme hakkını kullandıkları için yargı baskısıyla karşı karşıya bırakıldığı belirtilen açıklamada, başörtüsü takmadan çevrim içi konser vermenin ve kadın-erkek izleyiciye hitap etmenin suç olarak değerlendirilmesinin ifade özgürlüğüne aykırı olduğu kaydedildi.
‘Kırbaç cezası insan onuruna aykırı’
Kırbaç cezasının “insan onurunun açık ihlali” olduğu ifade edilen açıklamada, bu tür uygulamaların insanlık dışı ve aşağılayıcı nitelikte olduğu vurgulandı.
Açıklamada ayrıca Birleşmiş Milletler İran Özel Raportörü, ifade özgürlüğü ve kültürel haklar raportörleri, Avrupa Birliği ve uluslararası insan hakları kuruluşlarına çağrı yapılarak kararın kınanması ve iptali için diplomatik ve hukuki mekanizmaların işletilmesi istendi.
Metnin sonunda, Parastoo Ahmedi ve aynı dosyada yargılanan diğer sanatçılara yönelik tüm suçlamaların düşürülmesi, cezaların iptali ve İran’da sanatçılara yönelik baskı politikalarına son verilmesi çağrısı yinelendi.
Ne olmuştu?
İranlı şarkıcı Parastoo Ahmadi ve 9 kişilik yapım ekibine, 2024 yılında çevrim içi yayımlanan bir konser performansı gerekçe gösterilerek 74’er kırbaç cezası verildi.
Ahmadi ve aralarında müzisyenlerin de bulunduğu ekip, YouTube üzerinden canlı yayımlanan performansta “vatanseverlik” temalı bir şarkıyı başörtüsüz seslendirdikleri gerekçesiyle “kamu ahlakını zedeleme” suçlamasıyla yargılandı.
Mahkeme belgelerine göre Kum eyaletindeki ceza mahkemesi, sanatçılara yalnızca kırbaç cezası değil; iki yıl boyunca sanatsal ve müzikal faaliyetlerden men ile iki yıl yurt dışına çıkış yasağı da verdi.
Söz konusu performansın Aralık 2024’te yayımlandığı, “Az Khoone Javanane Vatan (Vatan Gençlerinin Kanından)” adlı şarkının kısa sürede sosyal medyada geniş kitlelere ulaştığı belirtildi.
Videonun yayılmasının ardından Ahmadi’nin kısa süreli gözaltına alındığı, daha sonra serbest bırakıldığı ancak ilerleyen süreçte dava açıldığı aktarıldı.
