Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump’ın duyurduğu Gazze planı, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun tutumuna ilişkin soru işaretlerini beraberinde getirdi.
Hamas’ın belirli koşullar altında silah bırakmayı kabul ettiğini açıklamasına karşın, İsrail hükümetinden gelen farklı mesajlar ve aşırı sağcı koalisyon ortaklarının itirazları, iki lider arasında yeni bir görüş ayrılığı yaşanabileceği değerlendirmelerine yol açtı.
Donald Trump, perşembe günü yaptığı açıklamada, Gazze Barış Kurulu’nun Hamas’ın silah bırakmasına yönelik “tarihi” bir anlaşmaya vardığını, silahsızlanma sürecinin tamamlanmasının ardından İsrail’in Gazze Şeridi’nden çekileceğini duyurmuştu.
Trump, diplomatik süreçte katkı sunduklarını belirterek Türkiye, Mısır ve Katar’a teşekkür etmişti.
Hamas silah bırakma şartlarını açıkladı
Hamas, İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik saldırılarını durdurması, bölgedeki askerlerini çekmesi, insani yardım girişlerini artırması ve bağımsız Filistin devletine uzanacak siyasi sürece ilişkin uluslararası güvence verilmesi halinde silah bırakacağını doğruladı.
Gazze Barış Kurulu Yüksek Temsilcisi Nickolay Mladenov da silahsızlanma ile İsrail ordusunun Gazze’den çekilme sürecinin eş zamanlı ilerlemesi gerektiğini söyledi.
İsrail’den farklı açıklamalar geldi
İsrail hükümeti anlaşmaya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı.
Times of Israel’e konuşan bir İsrailli yetkili ise Hamas tamamen silah bırakmadan İsrail ordusunun Gazze’den çekilmeyeceğini ifade etti.
İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir de anlaşmaya karşı çıkarak planı “kabul edilemez” olarak nitelendirdi.
Buna karşın Donald Trump, son basın toplantısında İsrail’in anlaşmadan memnun olduğunu ve Tel Aviv yönetiminin müzakerelere destek verdiğini söyledi.
Bu açıklamalar, İsrail’in anlaşmaya hangi ölçüde bağlı kalacağı ve Hamas’ın öne sürdüğü şartlara nasıl yaklaşacağı konusundaki belirsizliği sürdürdü.
Trump ile Netanyahu arasında görüş ayrılığı ihtimali
Uluslararası basında yer alan değerlendirmelerde, Gazze planının Donald Trump ile Binyamin Netanyahu arasında yeni bir gerilim başlığına dönüşebileceği yorumları öne çıktı.
New York Times’ın analizinde, Trump’ın Gazze’de sağlanacak olası ilerlemeyi uluslararası alanda “barış sağlayan lider” söylemini güçlendirmek için değerlendirmek istediği belirtildi. Analizde, Netanyahu’nun plana mesafeli yaklaşması halinde iki lider arasında İran dosyasının ardından yeni bir görüş ayrılığı yaşanabileceği ifade edildi.
ABD merkezli Ortadoğu Enstitüsü’nden Natan Sachs da, “Bu, Trump’ın Netanyahu’ya kendi taleplerini dayatmasının örneklerinden biri” değerlendirmesinde bulundu.
Netanyahu üzerindeki siyasi baskı artıyor
Times of Israel’in analizine göre Tel Aviv yönetimi, Hamas’ın anlaşmayı kabul etmesini İsrail ordusunun askeri operasyonlarının sonucu olarak kamuoyuna sunmaya çalışabilir.
Bununla birlikte koalisyonun aşırı sağcı ortaklarının anlaşmaya karşı çıkmasının, 27 Ekim’de yapılması planlanan genel seçimler öncesinde Binyamin Netanyahu’nun siyasi hareket alanını daraltabileceği belirtiliyor.
Gazze Barış Kurulu ilk toplantısını şubatta yaptı
Kurucuları arasında Türkiye’nin de bulunduğu 28 ülkenin yer aldığı Gazze Barış Kurulu, ilk toplantısını 19 Şubat’ta Washington’da gerçekleştirmişti.
Donald Trump toplantıda Gazze savaşının sona erdiğini ilan etmiş ve bölgenin “başarı, güvenlik ve birlik örneği” haline getirileceğini söylemişti. Daha sonra ABD ile İsrail, 28 Şubat’ta İran’a yönelik askeri operasyon başlatmıştı.
