İsrail’de sandıkların tamamının açılmasıyla birlikte meclis aritmetiği tarihi bir kilitlenmeye sahne olurken, 19 sandalye kazanan Arap partileri hükümet kurma sürecinin kilidi açacak aktörüne dönüştü.
Kendisini “demokratik” olarak tanımlayan İsrail muhalefeti, tarihi zafer elde eden Arap seçmeni kapsamak ile Knesset’teki (İsrail Meclisi) aşırı sağcı reflekslere teslim olmak arasında kritik bir sınav veriyor.
Arap ittifakı adayı Jabareen: “Netanyahu’yu devirmeye hazırız”
İsrail’deki Arap azınlığın temsil edildiği sol/seküler Arap partilerinin yüzde 3,25 seçim barajını aşmak ve Arap oylarını konsolide etmek için oluşturduğu “Ortak Liste” ittifakının lideri Yosef Jabareen, çarşamba sabahı yaptığı açıklamada Netanyahu’yu devirmeye hazır olduklarını ifade etti.
Jabareen çağrısında, seçim sonuçlarının kendi ittifakları veya Birleşik Arap Listesi olmadan hiçbir bloğun çoğunluğu sağlayamayacağını ortaya koyduğuna dikkat çekti.
İsrail’de yapılan parlamento seçimlerinin ardından oyların yüzde 76,8’inden fazlası sayılırken, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partiler toplamda ilk kez 19 milletvekiline ulaştı.
Bu, Arap partilerinin ülke tarihi boyunca Meclis’te elde ettiği en yüksek milletvekili sayısı olarak kayıtlara geçti.
“Muhalefet, tabuyu yıkacak kadar cesur olursa hükümet kurabilir”
Ortak Liste adayı Ahmad Tibi ise, Arap seçmenin tarihi katılımı sayesinde sağ bloğun çoğunluğu kaybettiğini söyledi. Tibi, muhalefete çağrıda bulunarak, “Eğer muhalefet partileri Arap partilerine yönelik tabuyu yıkacak kadar cesur olursa bir hükümet kurabilirler” dedi.
Fotoğraf: AA / Ortak Liste adayı Yosef Jabareen
Ortak Liste 12, Raam Partisi 7 milletvekili çıkardı
Ortak Liste 12 sandalyeye yükselirken Mansur Abbas liderliğindeki Raam Partisi milletvekili sayısını 7’ye çıkardı.
İsrail basını, oy sayımının ardından partilerin çıkardığı milletvekili sayılarının değişebileceğine, buna karşın Arapların bu kadar sandalye elde ettiği durumda Netanyahu ittifakının karşısındaki muhalefetin Arap partileriyle koalisyonu reddettikleri durumda koalisyon kurabilecek çoğunluğu sağlayamayacağına dikkati çekiyor.
Demokratlar Partisi lideri Yair Golan’dan Araplarla ittifak çağrısı
İsrail’de muhalif Demokratlar Partisi lideri Yair Golan, Başbakan Benyamin Netanyahu‘nun çoğunluğu kaybettiğini belirterek, Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğuna İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Arap partileriyle ortak bir hükümet kurma çağrısında bulundu.
Golan, X hesabından yaptığı açıklamada, seçim sonuçlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Yashar Partisi lideri Eisenkot öncülüğündeki muhalefet bloğunda yer alan partilere seslenen Golan, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Arap partileriyle bir araya gelip koalisyon hükümeti kurmaları çağrısı yaptı ve bu sayede Meclis’te çoğunluğu elde edeceklerini kaydetti.
Golan paylaşımında, “Netanyahu kaybetti. 120’ye kadar saymayı biliyorum, 65, 55’ten büyüktür” ifadelerini kullandı.
Fotoğraf: AA
‘Gerçekler bize net bir ders vermeli’
Mevcut tablonun görmezden gelinemeyeceğini vurgulayan Golan ayrıca İsrail siyasetindeki Arap partileri tabusuna değinerek, “Gerçekler bize çok net bir ders vermeli. Korkmayı bırakmazsak burada bir geleceğimiz yok. Irkçılığı da sonlandırmalıyız. Netanyahu’nun Yahudi oyları ile Arap oyları arasında yaptığı ırkçı ayrımı artık kabul edemeyiz” değerlendirmesinde bulundu.
Son olarak Golan, İsrail’in Arap vatandaşlarıyla ortaklık içinde bir değişim hükümeti kurma fırsatı olduğunu kaydetti.
‘Arapları dışlamak demokratik bloğun geleceğinde iyiye işaret değil’
Sandığa yansıyan sonuçlardan bir diğeri ise, birçok İsraillinin Netanyahu’nun aşırı sağ ile kurduğu ittifaktan duyduğu huzursuzluğu ve nüfusun önemli bir bölümünü oluşturan Ultra-Ortodoks Yahudilerin askerlikten muaf tutulmasına yönelik öfkesi oldu.
Arap partilerinin seçimdeki güçlü varlığı ve bunun yeni hükümet kurma sürecine olası yansımalarıyla birlikte, İsrail kamuoyu sert bir tartışmayla karşı karşıya kaldı.
Haaretz’de yer alan bir analiz de, kendisini “demokratik” olarak tanımlayan her türlü siyasi oluşum için kritik bir eşiğe dikkat çekti:
“İsrail’in Arap vatandaşlarının, kendilerini ısrarla dışlamaya çalışan bir siyasi arenada yer almak için büyük çaba sarf ettiği ve buna karşılık tokatla karşılaştığı bu tablo; kendisini ‘demokratik’ olarak niteleyen bloğun geleceği açısından hiç de iyiye işaret etmiyor.”
Sağcı blokta ‘Arapsız koalisyon’ ısrarı
Sağcı “İsrail Önce Gelir” (Israel First) partisinin lideri Sharren Haskel, İsrail’deki Filistinli azınlığın rekor katılım göstermesinden aşırı sağcı liderleri sorumlu tuttu. Haskel, buna karşın yeni kurulacak hükümetten Arap partilerinin tamamen dışlanması gerektiğini savundu.
Eski Dışişleri Bakan Yardımcısı Haskel, X hesabından yaptığı açıklamada; Ben-Gvir ve Smotrich’in izlediği politikaların İsrail’in Filistin kökenli vatandaşlarını “kitleler halinde siyonizm karşıtı partilere” yönelttiğini öne sürdü.
Haskel, mevcut siyasi kilitlenmeye çözüm olarak rakip Yahudi partilerinin bir araya geleceği geniş tabanlı bir ulusal birlik hükümeti önerdi ve ekledi.
Öte yandan Haskel’in tek rahatsızlığı seçimlere Filistinli Arapların katılımı ve elde ettikleri başarıdan ibaret değil. Haskel ayrıca, inançları gereği zorunlu askerliğe karşı çıkan ultra-Ortodoks Yahudilerin tutuklanmasını engelleyen yasa tasarısına da tepki gösterdi.
Seküler sağcı parti baraj altı kaldı
Haskel, temmuz ayında Dışişleri Bakan Yardımcılığı görevinden istifa ederek İsrail Önce Gelir partisini kurmuştu. Parti, hem Arap oluşumlarını hem de ultra-Ortodoks grupları dışarıda bırakan seküler-Siyonist bir koalisyonu savunuyor.
Seçimde yüzde 3,25’lik barajın altında kalan Haskel, sonuçlara rağmen “Uğruna mücadele verdiğim vizyonla her zamankinden daha fazla gurur duyuyorum” dedi. (Kaynak; Haber Merkezi, El Cezire, Haaretz)
