srail’de 27 Ekim’de gerçekleştirilen genel seçimlerin ardından siyasi belirsizlik sürüyor. Seçimlerde hiçbir siyasi blokun hükümet kurmak için gereken çoğunluğa ulaşamaması üzerine Netanyahu karşıtı muhalefet partileri koalisyon görüşmelerine başladı.
Muhalefetteki dört Yahudi partisinin liderleri, Başbakan Benyamin Netanyahu’yu iktidardan uzaklaştırmak ve yeni bir hükümet kurmak amacıyla bir araya geldi. Ancak 48 sandalyede kalan muhalefet bloğunun hükümet kurabilmesi için 61 sandalyeye ulaşması gerekiyor. Bu nedenle 19 sandalyeye sahip iki Arap partisinin veya toplam 13 milletvekili bulunan iki ultra-Ortodoks Yahudi partisinin desteği belirleyici seçenekler olarak gündeme geliyor.
Muhalefetin önündeki bu iki seçeneğin de siyasi açıdan önemli engelleri bulunuyor. Yahudi muhalefetindeki birçok parti Arap partileriyle aynı hükümette yer almaya karşı çıkarken, ultra-Ortodoks partilerle işbirliği de askerlik muafiyetleri konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle tartışmalı.
Dört muhalefet partisi koalisyon görüşmeleri için buluştu
Koalisyon görüşmeleri kapsamında Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot, Birlikte (B’Yachad) Partisi lideri Naftali Bennett, Demokratlar Partisi lideri Yair Golan ve İsrail Evimiz (Yisrael Beytenu) Partisi Genel Başkanı Avigdor Liberman bir araya geldi.
Toplantıya, eski başbakan ve görev süresi sona eren Knesset’in muhalefet lideri olan, Birlikte Partisi’nin iki numaralı ismi Yair Lapid de katıldı.
Görüşmenin ardından yapılan ortak açıklamada, Netanyahu hükümetinin mümkün olan en kısa sürede ‘siyonist bir hükümetle’ değiştirilmesi için adımlar atılacağı bildirildi. Muhalefet liderleri, kurulması planlanan hükümet için dört temel prensip üzerinde uzlaştıklarını duyurdu.
Belirlenen prensipler şöyle sıralandı:
-
İsrail’in Yahudi ve demokratik bir devlet olarak tanınması.
-
İsrail Bağımsızlık Bildirgesi’nde yer alan değerlere bağlılık.
-
Herkes için zorunlu askerlik hizmetinin uygulanması.
-
Hamas’ın terör örgütü olarak tanınması, askeri kapasitesinin ortadan kaldırılması ve Gazze Şeridi’ndeki yönetimine son verilmesi yükümlülüğü.
Muhalefet Knesset başkanını değiştirmek istiyor
Muhalefet partilerinin öncelikli adımlarından biri de İsrail Parlamentosu Knesset’in başkanını değiştirmek. Meclisin yeniden toplanmasıyla birlikte Netanyahu’nun partisi Likud üyesi Amir Ohana’nın görevden alınmasını hedefleyen muhalefet, bu değişiklik üzerinden 7 Ekim saldırılarına ilişkin soruşturmaların önünü açmayı planlıyor.
Daha önce 7 Ekim saldırılarını araştırmak üzere bir komisyon kurulması için girişimlerde bulunulmuş ancak bu çabalar Netanyahu tarafından engellenmişti. Muhalefet, Knesset başkanının değiştirilmesinin ardından söz konusu soruşturmaların yeniden gündeme getirilmesini amaçlıyor.
Muhalefetin bir diğer hedefi ise Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un hükümeti kurma görevini ilk olarak Gadi Eisenkot’a vermesini sağlamak.
Birlikte Partisi lideri Naftali Bennett, bu konuda Eisenkot’a destek vereceklerini belirterek, “Partimizin tamamı Gadi Eisenkot’un en hızlı şekilde hükümet kurması için çalışacak. Kaybedecek vaktimiz yok, çok acele şekilde hareket etmeliyiz” dedi.
Golan, Arap partilerinin liderleriyle görüştü
Muhalefet liderlerinin koalisyon toplantısı öncesinde yaşanan önemli gelişmelerden biri de Demokratlar Partisi lideri Yair Golan’ın İsrail vatandaşı Filistinlilerin siyasi temsilcileriyle gerçekleştirdiği görüşme oldu.
Golan, seçimlerin ardından ilk kez Arapların öncülüğündeki Ortak Liste’nin liderleri Yusuf Cabirin ve Ahmed Tibi ile bir araya geldi.
Golan’ın partisinden yapılan açıklamaya göre görüşmede, partiler arasında koordinasyon sağlanması ve parlamentodaki çoğunluğun Netanyahu hükümetini değiştirmek amacıyla kullanılmasına yönelik adımlar ele alındı. Ayrıca Arap toplumunu ilgilendiren temel sorunlar ve bu sorunlara yönelik somut çözümler geliştirilmesi gerektiği değerlendirildi.
Golan, hükümetin kurulabilmesi için Arap partileriyle işbirliği yapılmasını açıkça destekliyor. Bu partilerin kurulacak yeni hükümette yer alabileceğini de dile getiriyor. Böylece Golan, dört Yahudi partisinden oluşan muhalefet bloğunda Arap partileriyle işbirliğini kamuoyu önünde destekleyen tek lider konumunda bulunuyor.
Liberman Arap partileriyle işbirliğine karşı
Muhalefet bloğundaki diğer liderler ise Arap partileriyle aynı hükümette yer alınmasına karşı çıkıyor. İsrail Evimiz Partisi lideri Avigdor Liberman, Arap partilerinin dışarıdan destek vereceği bir azınlık hükümetine de sıcak bakmıyor.
Sertlik yanlısı politikalarıyla bilinen Liberman, salı günü erken saatlerde yaptığı açıklamada, Arap partilerinin katılımı olmadan da istikrarlı bir hükümet kurulabileceğini söyledi.
Pazartesi günü yaptığı açıklamada hükümeti kurma görevinin Gadi Eisenkot’a verilmesini tavsiye edeceğini duyuran Liberman, daha önce Benyamin Netanyahu veya ultra-Ortodoks (Haredi) partilerle aynı hükümette yer almayacağını belirtmişti.
Ancak Liberman, pazartesi günü gazetecilere yaptığı bilgilendirmede Haredi partilere yönelik kesin itirazını yinelemedi. Bu tutum, seçim kampanyasında ultra-Ortodoks Yahudilerin İsrail ordusunda askerlik hizmetinden muaf tutulmasına karşı sert bir söylem kullanan Liberman’ın, Haredi partilerle koalisyon seçeneğini tamamen dışlamadığı şeklinde değerlendiriliyor.
İsrail siyasetinde iki büyük Haredi partisi olan Birleşik Tevrat Yahudiliği (United Torah Judaism-UTJ) ve Şas (Shas), seçimlerde toplam 13 sandalye kazandı. Bu iki partinin desteği, muhalefetin hükümet kurmak için ihtiyaç duyduğu 61 sandalyeye ulaşmasını sağlayabilecek seçeneklerden biri olarak öne çıkıyor.
Netanyahu muhalefetin koalisyon arayışını hedef aldı
Muhalefet partileri koalisyon planlarını şekillendirmeye çalışırken Benyamin Netanyahu, salı günü rakip parti liderlerini sert sözlerle eleştirdi.
Netanyahu’nun açıklamalarında, kendisi olmadan hükümet kurulmasını mümkün kılabilecek iki seçenek öne çıktı: Arap partileriyle veya ultra-Ortodoks Yahudi partileriyle işbirliği yapılması.
Netanyahu, muhalefeti herkes için zorunlu askerlik hizmeti getirme vaadine rağmen Haredi partilerle işbirliği yapma ihtimali üzerinden ikiyüzlülükle suçladı.
Bu açıklamalar, Liberman’ın ultra-Ortodoks partilerle işbirliği seçeneğini kesin biçimde dışlamamasının ardından geldi. Ayrıca Netanyahu’nun uzun süredir siyasi müttefiki olan Birleşik Tevrat Yahudiliği’nin, Gadi Eisenkot liderliğinde kurulabilecek bir hükümete destek vermeyi değerlendirdiğine ilişkin haberler de siyasi tartışmaları hareketlendirdi.
Geçen haftaki seçimlerde Knesset’teki çoğunluğunu kaybeden Netanyahu’nun yeniden hükümet kurabilmesi için şu aşamada görünür bir seçenek bulunmuyor. Netanyahu’nun siyasi hamlelerinin, muhalefetin hükümet kurmasını zorlaştırmayı ve koalisyon görüşmelerinin sonuçsuz kalması halinde ülkeyi yeniden seçime götürmeyi hedeflediği değerlendiriliyor. (Gazete Oksijen)
