Çorum’un Boğazkale ilçesindeki Hattuşa’da yürütülen kazılarda bulunan çivi yazılı tablet parçasının, yaklaşık 3 bin 300 yıl önce Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Firavunu II. Ramses arasında yapılan Kadeş Barış Antlaşması’nın nüshalarından birine ait olduğu belirlendi. Milattan önce yaklaşık 1259’da, iki devlet arasındaki çatışmaları sona erdirmek amacıyla yapılan ve günümüze ulaşan en eski yazılı barış antlaşmalarından biri olan Kadeş’in yeni bulunan parçasında, diğer ülkeye sığınan kişilere yönelik muameleyi düzenleyen satırlar yer alıyor.
Hititlerin başkenti Hattuşa’daki kral sarayının bulunduğu Büyükkale’de ortaya çıkarılan parça, yaklaşık bir yıl boyunca bilimsel incelemeye alındı. İncelemeler sonucunda antlaşmanın Akadça nüshalarından birinin ön yüzüne ait olduğu tespit edilen buluntu, 21 Eylül Dünya Barış Günü’nde kamuoyuna duyuruldu.
Sığınanlara dair hükümler
Tablet parçasında, antlaşmanın 12–20’nci maddelerinde ele alınan ve ülkelerinden kaçarak diğer ülkeye sığınan kişilere nasıl davranılacağını düzenleyen hükümlere ait satırlar bulunuyor. Kırık ve eksik bölümleri olan metnin okunabilen kısımlarında, savaştan dolayı ülkelerinden kaçan kişilerden söz ediliyor. Metinde, bu kişilerin evlerinin tahrip edilmemesine ilişkin ifadeler de yer alıyor.
Kadeş Barış Antlaşması’nın Mısırca metni, Mısır’daki tapınak duvarlarına hiyerogliflerle işlenmişti. Akadça metnine ait kil tablet parçaları ise Hattuşa’da 1906–1912 yıllarındaki kazılarda ortaya çıkarılmıştı. Önceki buluntular İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi koleksiyonlarında bulunuyor.
(MA)
