• Ana Sayfa
  • Kadın
  • Kadınlar barışın takipçisi: ‘Gözümüz üzerinizde’

Kadınlar barışın takipçisi: ‘Gözümüz üzerinizde’

Kadınlar barışın takipçisi: ‘Gözümüz üzerinizde’
  • Yayınlanma: 18 Kasım 2026 16:34

Bugün İstanbul’da, yaklaşık 100 kadın bir araya gelerek Kadın Barış İzleme ve Takip Komisyonu’nun kuruluşunu ilan etti.

Toplantının çağrısı ve adı kadar verdiği mesaj da önemliydi: “Bu kez barışın yarım kalmaması için buradayız.”

Kadınlar bugün komisyonun kuruluşunu duyururken aynı zamanda geçmişin yarım kalmış deneyimlerinden çıkarılan dersleri ve barıştaki ısrarlarını da hatırlattı.

Bu ülkede barış arayışlarının nasıl başladığını, hangi umutları büyüttüğünü ve nasıl kesintiye uğradığını kadınlar kendi hayatlarından çok iyi biliyor çünkü.

Barışın yarım kalmasının bedelini en ağır biçimde yaşayanlar kadınlar çünkü.

Şimdi kadınlar, yeni bir sürecin yalnızca izleyicisi olmayacaklarını söylüyor. Barışın nasıl ilerlediğini, hangi adımların atıldığını, hangi sözlerin tutulduğunu ve hangi başlıkların görmezden gelindiğini takip edecekler. Üstelik bunu yalnızca siyasi açıklamalar üzerinden değil, hayatın içinden bakarak yapacaklar.

Komisyonun ilk gündeminde Meclis’te kabul edilen 7595 sayılı çerçeve yasa ile Meclis Komisyonu raporunun 6 ve 7. bölümlerinde yer alan önerilerin hayata geçirilmesi var. Kürt sorununun çözümü ve Türkiye’nin demokratikleşmesi için gerekli hukuki ve siyasi adımların takibi de bu çalışmanın temel başlıklarından biri olacak.

Kadınlar, yasal düzenlemelerin yapılmış olmasını tek başına yeterli görmüyorlar.

Kadınların kurduğu komisyon neden önemli?

Çünkü kadınlar savaşın sonuçlarını sadece çatışma alanlarında yaşamadı. Zorunlu göç, yoksulluk, kayıplar, cezaevleri, erkek şiddeti, güvencesiz çalışma ve emek sömürüsü kadınların hayatında birbirini katmerleştirerek büyüdü, ağırlaştı.

Savaşın yarattığı yıkım, evlerin içine, kadınların bedenlerine taşındı.

Kadınlar hiç tereddütsüz silahların susmasını istiyor. Ancak kalıcı bir barış için eşitlik, özgürlük ve adaletin güvence altına alınması gerektiğini bilecek kadar da hayat tecrübeleri var.

Çatışmanın sona ermesinin, kadınların hayatını kuşatan eşitsizliklerin kendiliğinden ortadan kaldırmayacağını da çok net biliyorlar.

Patriyarkal ilişkiler, savaş döneminde olduğu gibi barış döneminde de varlığını sürdürüyor. Hatta kadınların kazanımlarını geriye götüren yeni biçimler alabiliyor.

Kadınların barış mücadelesindeki ısrarı bu yüzden önemli. Barışın yalnızca erkek siyasetçiler arasında yürütülen görüşmelerin, devletlerin ve silahlı aktörlerin uzlaşmasının konusu haline gelmesine itiraz ediyorlar.

Kadınlar, savaşın sona ermesinden başlayarak yeni bir toplumsal hayatın nasıl kurulacağına kadar uzanan bütün başlıklarda söz ve karar sahibi olmak istiyor. Çünkü barışın nasıl kurulacağı kadar, kimin için ve nasıl bir hayat kuracağı da önemli.

2013-2015 yılları arasında yaşanan çözüm süreci, kadınların hafızasında duruyor. O dönemde büyüyen barış umudu, toplumun farklı kesimlerinde güçlü bir karşılık bulmuştu. Ancak süreç kesintiye uğradığında yalnızca siyasi görüşmeler sona ermedi, bir kez daha çatışmanın, ölümün, göçün ve toplumsal kutuplaşmanın ağır sonuçlarıyla karşı karşıya kalındı.

Bu deneyim, toplumsal sahiplenme, demokratik denetim ve süreklilik olmadan barışın ne kadar kırılgan olduğunu çok ağır sonuçlarıyla gösterdi.

Bugün kadınların kurduğu takip ve izleme komisyonu, geçmişin bu deneyimini de gözeten bir sorumluluk üstleniyor.

Yasaların, kurulan mekanizmaların ve verilen sözlerin takipçisi olmayı, eksikleri, engelleri ve yapılmayanları görünür kılmayı hedefliyorlar. Raporlar, ziyaretler, izleme heyetleri ve alt komisyonlarla bu çalışmayı süreklileştirmek istiyorlar.

Bunun bağımsız bir çalışma olması da ayrıca önemli. Kadınların barış sürecini, kazanımlarını ve toplumsal cinsiyet eşitliğini esas alan bir yerden izlemesi gerekiyor bu süreci.

Kadınların deneyimi, bilgisi ve mücadelesi bu sürecin dışında tutulduğunda barışın toplumsal zemini eksik kalıyor diyorlar.

İnsan hakları savunucusu ve barış aktivisti Nimet Tanrıkulu da bugünkü toplantıdaydı ve komisyonda da yer alıyor. 2013-2015 sürecini de aktif olarak takip etmiş bir kadın olarak merak ediyorum ne düşündüğünü:

“Silahlı çatışma dönemlerinde en ağır bedeli ödeyenler olarak barışı da en çok isteyenler kadınlar. Ancak erkek egemen anlayış ve patriyarkal savaş mekanizmaları tarafından müzakere ve çözüm süreçlerinin dışında tutuluyorlar. Oysa kalıcı ve onurlu bir barış ve hakikatlerin araştırılması için barışta ısrar eden kadınların etkin birer özne olarak sürece katılımları çok önemli. Bu yüzden uzun zamandır bu coğrafyada barış mücadelesi yürüten kadınlar olarak barış süreçlerinin sürdürülebilir, güvenilir ve şeffaf olması için izlemek, takip etmek gerektiğine inanıyoruz. Bugüne kadar yürüttüğümüz mücadele deneyimlerimiz ışığında süreci yakından bağımsız bir gözle izlemek ve takip etmek istiyoruz.”

Gazeteci Nezahat Doğan da şöyle değerlendiriyor takip ve izleme komisyonunu:

“Devletin atmadığı adımları beklemek yerine bu sürecin ilerlemesinde daha güçlü adımlara ve pratikliğe ihtiyaç var. Bu süreç ilerleyecekse, dağdan kadın gerillalar gelecek, Avrupa’dan kadınlar gelecek, cezaevinden kadın tutsaklar çıkacak… Bu üç ayak için ayrıca yol, yöntem belirlenmesi ve alan açılması elzem. Bu sürecin nasıl işleyeceği hakkında bir üçüncü göze ihtiyaç var ve bu da mutlaka kadınlardan oluşmalı. Demokratik sürecin işletilmesi elbette zor ve uzun bir süreç olacak. Kadınların önceliği bu topraklarda hepimizin özgürlüğe, demokratikleşmeye yol almasıdır. Bunun da gözlemcisi, takipçisi ve inşacısı bizler olabiliriz. Bunu her mahalle ve her alanda daha çok ortaklaşarak, sürece sahip çıkarak, yol açma mekanizmalarını oluşturarak, kurduğumuz güçlü söz, irade ve eylemlerle yapabiliriz.”

Kadınların karar mekanizmalarında eşit temsil edilmesi sadece bir temsil meselesi değil.. Kurulacak barışın niteliğini belirleyen temel koşullardan biri.

Bugün kadınların söylediği sözün değeri de burada: Barışın yarım kalmasına izin vermeyeceklerini dosta düşmana olan ettiler. Atılan adımların, verilen sözlerin ve çıkarılan yasaların takipçisi olacaklar. Barışın yalnızca müzakere masalarında değil, sokakta, evde, işyerinde, cezaevinde ve hayatın bütün alanlarında karşılığını bulmasını isteyecekler.

Bugünkü toplantının en güçlü mesajı da buydu bana sorarsanız: Barışın yarım kalmaması için kadınlar kendi sözleriyle, kendi örgütleriyle ve kendi takip mekanizmalarıyla sürecin içinde olacak.

“Gözümüz üzerinizde, biz kadınlar barışın takipçisiyiz!” dediler.