Siirt’teki Kasaplar Deresi, Kürtçe ismiyle “Newala Kasaba”, önü alınamayan yapılaşma tehdidi altında. İtirazlara rağmen imara açılan alandaki yapılaşma faaliyetlerine, yargının bu konudaki kararı yok sayılarak devam ediliyor. Altındakilerin gün yüzüne çıkarılması beklenirken, toprağın üzerine her gün biraz daha fazla beton dökülüyor.
Kent merkezinin hemen yanı başındaki Kasaplar Deresi, yerel halk tarafından 1915’e kadar tarihlenen bir geçmişle toplu mezar alanı biliniyor. Burada 1989 yılında sivil kişilerce yapılan kazıda 8 kişinin kemiklerine ulaşıldı. Ancak Siirt Valiliği kararıyla kazılar durduruldu, kemikleri bulunan kişilerin kimlikleri ve ölüm nedenleri araştırılmadı.
2023 yılına gelindiğinde ise, kayyım yönetimindeki Siirt Belediyesi, imar planında değişikliğe giderek bölgeyi yapılaşmaya açtı. 31 Mart yerel seçimlerinde göreve gelen DEM Partili belediye yönetiminin iptal ettiği imar planı, belediyeye bir kez daha kayyım atanmasıyla yeniden devreye sokuldu. Hastane ve emniyet binası gibi resmi kurumların inşa edildiği alandan yine çevre yolu geçirildi.
Yargıya yapılan başvuru sonucunda mahkemeden “yürütmeyi durdurma’ kararı çıkmış olsa da bölgedeki faaliyetler durmuş değil.
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) İl Koordinasyon Kurulu Sekreteri Fırat Şimşek, alandaki son duruma ilişkin şu bilgileri paylaştı:
“Faili meçhul cinayetler denince akla ilk gelen bölgelerinden biri Newala Kasaba’dır. İnsanlar için bu konuda güçlü bir hatırlatıcı olan, toplumsal hafıza mekanı haline gelmiş bir alanın üzerine beton dökmemek gerekir, hafriyat alanı haline getirmemek gerekir. Yürütmeyi durdurma kararı aldığından beri yeni yapılaşma olmasa ama çevre yolunun genişletme çalışmaları devam ediyor. Yapılan kazı ve dolgu faaliyetleri alanda bayağı bir tahribat yarattı. Yargı kararı, fiiliyatta hükümsüz.”
Toplumsal tepkiler bir yana, alanın zeminin yapılaşmaya uygun olmadığı yönündeki teknik raporlar da bu güne kadar göz ardı edildi. Bu durumun ilerisi açısından ciddi bir risk. Buna rağmen aynı alana başka kamu kurumlarının da taşınması gündemde.
Şimşek, “Orası zemin olarak da uygun değil. Killi kireçtaşından oluşan zemininin üstünde 2-3 metre ebatlarında obruklar oluşmuş durumda. Buna rağmen 400 yataklı devlet hastanesi yapıldı. Zemin etüdü raporlarında orasının hastane için uygun olmadığı yazılı. Buna rağmen hastanenin yerini değiştirmek yerine, zemin iyileştirmesi yoluna giderek, yani 1169 tane fora kazık çakarak hastaneyi yine oraya yapmak kararı aldılar. Diğer kamu binaları da o tarafa gitmeye devam ediyor. Devlet Hastanesi yapıldı, Emniyet ek binası yapıldı. Şimdi de Devlet Su İşleri’nin yeni binasının orada yapılma ihtimali yüksek, orada arsası var. Kamu binalarının buraya taşınmasıyla yeni yapılaşma söz konusu olacak. Kent o tarafa doğru büyümeye devam edecek” diye konuştu.
Şimşek, önemi hemen herkesçe dile getirilse de Kasaplar Deresi’ni koruyamadıkları düşüncesinde. Bu konuda başarısız olduklarını söyleyen Şimşek, alana dair gerekli hassasiyetin gösterilmediği eleştirisinde bulundu.
Ülkede devam eden çözüm sürecine işaret eden şimşek, barışın kalıcı olabilmesi için bölgenin üzerine beton dökülmemesi gerektiğini ifade etti. şimşek, bu konuda yetkililer şu sözlerle seslendi:
“Faili meçhul cinayetler konusunda ülkemizin karanlık bir geçmişi var. Bunları örterek kalıcı bir barış inşa edemezsiniz. Dünyada böylesi acıların yaşandığı yerler hafıza merkezi, anıt alanı ya da müzeye dönüştürülmüştür. Geçmişte yapılan hatalara tekrar düşmemek adına orasının da bir hafıza merkezi haline getirilmesini istiyoruz. Bu yapılırsa, insanların aidiyet duygusu artar. Toplumsal barıştan bahsediyoruz ama insanların aidiyet duygusunu artırmak için çaba sarf etmiyorsak, olmaz. Sürecin adaletle taçlandırılması gerekir bu açıdan. Buranın üzerini örtmek yerine, konunun üzerine gitmek insanların devletle olan bağını ve aidiyet duygusunu artıracaktır”
