Kürt şair ve romancı Yıldız Çakar’ın “Mohra Reş” (Kara Mühür) adlı şiiri, ABD’nin Philadelphia kentinde düzenlenen Julia Vive Feminist Şiir Festivali’nde “Özel Uluslararası Mansiyon” ödülüne layık görüldü. “Şiir, Bellek ve Direniş” kategorisinde verilen ödül, Çakar’ın şiirinde kadın mücadelesi, kolektif bellek ve direniş temalarını ele alış biçimi nedeniyle verildi.
Çağdaş Kürt edebiyatının önde gelen isimlerinden Yıldız Çakar, kazandığı ödüle ilişkin Rûdaw’a değerlendirmelerde bulundu. Ödülden büyük onur duyduğunu belirten Çakar, Kürt edebiyatının uluslararası alandaki görünürlüğüne dikkat çekerek şöyle konuştu:
“Kürt edebiyatı maruz kaldığı tüm engel ve baskılara rağmen evrensel bir güce sahip olduğunu, uluslararası sahnede gururla yer alabildiğini bir kez daha kanıtladı.”
“Mohra Reş” şiirine uluslararası mansiyon
Madre Tierra Kadın Merkezi (CIMMT) tarafından organize edilen Julia Vive Feminist Şiir Festivali, 13 Kasım’da Philadelphia’daki Taller Puertorriqueño Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilecek. Dünyanın farklı coğrafyalarından 100 şairin katılacağı festivalde, Yıldız Çakar’ın “Mohra Reş” (The Dark Seal) adlı şiiri “Şiir, Bellek ve Direniş” kategorisinde “Özel Uluslararası Mansiyon” ödülüne değer bulundu.
Ödül komitesi, özel bir mektupla Kürt şairi kararından haberdar etti. Mektupta Çakar’ın şiirindeki edebi güce vurgu yapılarak kadına yönelik şiddet, kadın cinayetleri, kolektif bellek, toprak, kayıp ve kadın direnişi temalarının özgün bir Kürt perspektifiyle işlendiği belirtildi.
Komite ayrıca Çakar’ın şiirinin festivalin edebi ufkunu Latin Amerika ve Karayipler’in ötesine taşıyarak küresel bir boyuta ulaştırdığını ve kadınların özgürlük ile onur mücadelesiyle güçlü bir bağ kurduğunu kaydetti.
ABD dışından katıldığı için Yıldız Çakar’ın şiiri, festivalin resmi töreninde video kaydı aracılığıyla edebiyatseverlerle buluşacak.
“Bu ödül kolektif hafızamızın zaferidir”
Rûdaw’a konuşan Yıldız Çakar, ödülün kendisi için taşıdığı anlamı ve duyduğu mutluluğu şu sözlerle ifade etti:
“Kürt şiirinin sesinin Philadelphia’daki Julia Vive gibi uluslararası saygın bir festivalde yankılanması büyük bir onurdur. Uluslararası özel bir mansiyon ödülü almak da ayrı bir gurur kaynağı. Bu ödül benim için sadece kişisel bir başarı değil, kolektif hafızamızın bir zaferidir.”
Şiirin coğrafi sınırları aşma gücüne dikkat çeken Çakar, sanatın halklar arasında güçlü bir anlayış ve tanışma köprüsü kurduğunu vurguladı.
Kürt dili ve edebiyatının küresel platformlarda temsil edilme kapasitesinin yüksek olduğunu belirten Çakar, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Sınırları aşan bir duygu ve şiir; bir köprü, derin bir kavrayış ve tanınma inşa eder ki bunun etkisi çok büyüktür. Kürt edebiyatı, maruz kaldığı tüm baskı ve engellemelere rağmen evrensel bir derinliğe sahip olduğunu ve uluslararası platformlarda başı dik bir şekilde yer alabileceğini gösteriyor.”
Kadın mücadelesi ile edebiyat arasındaki güçlü bağa da işaret eden Çakar, ödülün kültürlerarası diyaloğa katkısını şu sözlerle anlattı:
“Bu ödül; mücadelemizi ve edebiyatımızı sanatın diliyle kültürlerarası derin bir diyaloğa dahil ediyor; Diyarbakır’dan Latin Amerika ve Karayipler sınırlarına kadar uzanan bir bağ kuruyor.”
Yıldız Çakar kimdir?
1978 yılında Diyarbakır’da doğan şair ve romancı Yıldız Çakar, çağdaş Kürt edebiyatının öncü isimleri arasında yer alıyor.
Uzun yıllar gazetecilik ve edebiyat alanlarında çalışmalar yürüten Çakar’ın bugüne kadar şiir, roman ve araştırma türlerinde yayımlanmış 10 kitabı bulunuyor. İlk şiir kitabı “Goristana Stêrkan” 2004 yılında yayımlandı.
Ödüle konu olan şiirinin de yer aldığı “Mohra Reş” adlı kitabı ise 2024 yılında okurla buluştu. Kitabın ana şiiri daha sonra “Lockedown Locked In” adlı dijital tiyatro projesine uyarlandı. Proje, Atina Uluslararası Sanat Filmleri Festivali’nde “En İyi Orijinal Senaryo” ödülünü kazandı.
Eserlerinde ağırlıklı olarak ölüm, sürgün, kimlik ve baskı temalarını işleyen Çakar, şiirsel gücünü klasik kalıplardan ziyade derin bir söyleyişten ve Kürdistan tarihinin sözlü belleğinden alıyor.
2018 yılında Almanya’ya göç eden ve sekiz yıldır Berlin’de yaşayan Yıldız Çakar, bu yılın mayıs ayında Türkiye’ye seyahat ettiği sırada İstanbul Havalimanı’nda gözaltına alınmış, ifadesinin ardından serbest bırakılmıştı.
Julia Vive Feminist Şiir Festivali nedir?
“Özel Uluslararası Mansiyon” ödülü; Madre Tierra Kadın Merkezi (CIMMT), Taller Puertorriqueño bünyesindeki Julia de Burgos Kütüphanesi ve Philadelphia Latin Film ve Sanat Festivali (PHLAFF) ortaklığıyla veriliyor.
Philadelphia merkezli Madre Tierra, göçmen kadınların haklarını savunmak ve aile içi şiddetle mücadele etmek amacıyla faaliyet gösteren köklü bir sivil toplum kuruluşu olarak biliniyor.
İlk kez 2025 yılının sonunda düzenlenen Julia Vive Feminist Şiir Festivali, bu yıl ikinci kez gerçekleştirilecek. Festivalin adı, İspanyolcada “Julia Yaşıyor” anlamına geliyor.
Festivalin adı, Porto Rikolu şair, gazeteci ve insan hakları savunucusu Julia de Burgos’un (1914-1953) anısını yaşatmak amacıyla seçildi. De Burgos, Latin Amerika edebiyatında başkaldırının, kadın özgürlüğünün ve insan onurunun simgelerinden biri olarak kabul ediliyor.
Festivalin temel amacı, kadına yönelik şiddet ve kadın cinayetlerine karşı sözcükleri ve şiiri bir direniş aracına dönüştürmek. “Özel Uluslararası Mansiyon” ödülü ise kıta dışından katılarak edebiyatın gücüyle acıyı, kolektif belleği, vatanı ve kadın direnişini dünyaya duyuran, kültürlerarası köprüler kuran şairlere veriliyor.
