2025-2026 eğitim öğretim yılında Türkiye’de “Yaşayan Diller ve Lehçeler” dersi kapsamında Kürtçe lehçelerini tercih eden öğrenci sayısı tarihi zirveye ulaştı.
Kurmancca öğrencilerin büyük çoğunluğunu oluştururken, en yoğun talep Diyarbakır, Mardin ve Batman’da görüldü.
Memur-Sen ile Rawest Araştırma’nın derlediği sunumdaki verilere göre, Kurmanci ve Kirmancki(Zazaca) odağında toplam 37 bin 406 öğrenci “Yaşayan Diller ve Lehçeler” dersini seçti.
Rudaw’ın haberine göre ders kapsamında öğrencilerin 30 bin 441’i Kurmancca, 4 bin 488’i Zazaca, 1.890’ı ders detayı seçilmeyen, 400’ü Adığece, 144’ü Boşnakça ve 41’i Lazca dersini tercih etti.
Böylece Kurmancca, tüm yaşayan diller derslerinin yüzde 81,4’ünü, Zazaca ise yüzde 12’sini oluşturdu.
Diyarbakır, Mardin ve Batman’da talep yoğunlaştı
Kurmancca dersini tercih eden öğrencilerin en fazla bulunduğu il 7 bin 421 öğrenciyle Diyarbakır oldu. Diyarbakır’ı 6 bin 58 öğrenciyle Mardin, 4 bin 694 öğrenciyle Batman, 3 bin 226 öğrenciyle Hakkari ve 2 bin 971 öğrenciyle Van izledi.
Şırnak’ta 2 bin 256, Ağrı’da bin 16, Şanlıurfa’da 939, Bitlis’te 676, Siirt’te 565, Mersin’de 324 ve Muş’ta 183 öğrenci Kurmancca dersini seçti.
Verilere göre yalnızca Diyarbakır, Mardin ve Batman, Kurmancca dersini seçen öğrencilerin yaklaşık yüzde 60’ını oluşturuyor. Diyarbakır ise tek başına ülke genelindeki öğrencilerin yaklaşık dörtte birine ev sahipliği yapıyor.
Bazı illerde artış, bazılarında düşüş
2024-2025 ile 2025-2026 eğitim öğretim yılları karşılaştırıldığında tek tip bir eğilim görülmedi.
Kurmancca dersini tercih eden öğrenci sayısı Bitlis’te yüzde 47, Van’da yüzde 31, Ağrı’da yüzde 17, Batman’da yüzde 14 ve Şırnak’ta yüzde 12 arttı.
Buna karşılık Şanlıurfa’da yüzde 35, Hakkari’de yüzde 16, Diyarbakır’da yüzde 10 ve Mardin’de yüzde 5 düşüş kaydedildi.
Zazaca’nın merkezi Bingöl
Zazaca dersini tercih eden öğrencilerin en yoğun olduğu il 3 bin 21 öğrenciyle Bingöl oldu. Bingöl’ü Diyarbakır (bin 285) ve Dersim (171) takip etti.
Sunumda, Kurmancca’nın merkezi olarak Diyarbakır öne çıkarken, Diyarbakır’ın her iki lehçenin de yoğun şekilde tercih edildiği az sayıdaki il arasında yer aldığı belirtildi.
Kız ve erkek öğrencilerin oranı birbirine yakın
Kurmancca dersini seçen öğrencilerin 15 bin 631’i erkek, 14 bin 810’u kız oldu. Buna göre öğrencilerin yüzde 48,7’sini kız, yüzde 51,3’ünü erkekler oluşturdu. Veriler, seçmeli Kürtçe dersine yönelik talebin cinsiyet açısından dengeli dağıldığını gösteriyor.
15 yılın en yüksek tercihi
Sunumda yer alan uzun dönemli verilere göre, Kürtçe lehçelerine yönelik seçmeli ders tercihi 2015 yılındaki önceki zirveyi geride bıraktı.
Buna göre, 2025-2026 eğitim öğretim yılında tercih sayısı yaklaşık 59 bine ulaşarak son 15 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Verilere göre 2020 yılındaki en düşük seviyeden bu yana toplam talep yüzde 295 arttı, 2015 yılındaki önceki rekor ise yaklaşık yüzde 60 oranında aşıldı. Sunumda, bu serinin “dersi tercih eden öğrenci” sayılarını esas aldığı, MEB’in ders detaylarına ilişkin tablolarındaki öğrenci sayısından farklı olduğu notu da yer aldı.
Öğretmen atamaları talebin yoğun olduğu bölgelerde
Sunuma göre Kürtçe öğretmenlerinin görev yaptığı ilçeler büyük ölçüde Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da yoğunlaşıyor. Öğretmen dağılımının öğrenci talebinin en yüksek olduğu illerle büyük ölçüde örtüştüğü belirtilirken, İstanbul ve Antalya gibi göç alan birkaç il dışında batı illerinde Kürtçe öğretmen atamalarının oldukça sınırlı olduğu ifade edildi.
