Macaristan’da oy kullanma işlemi yerel saatle 06.00’da başladı.
Seçimlerde halk, biri kendi seçim bölgelerindeki adaylar, diğeri de ulusal parti listeleri olmak üzere iki oy kullanıyor.
Seçim sistemi kapsamında Macaristan Ulusal Meclisindeki 199 sandalyenin 106’sı dar bölgelerde en fazla oyu alan adaylara, 93’ü ise ulusal parti listelerine göre dağıtılıyor.
Genel seçimlerde 16 yıldır iktidarda bulunan Başbakan Viktor Orban liderliğindeki Macar Yurttaş Birliği Partisi (Fidesz) ile Peter Magyar liderliğindeki Saygı ve Özgürlük Partisi (Tisza) yarışıyor.
Anketlerin çoğu, yarışta Magyar liderliğindeki Tisza’nın önde olduğunu gösterirken kararsız seçmen oranının yüksek olması, sonuçların belirsizliğini koruduğuna işaret ediyor.
Macaristan’da meclise girebilmek için partilerin ulusal listede en az yüzde 5 oy almaları gerekiyor.
Seçimlerin, Macaristan’ın AB ile ilişkilerinin yönü ve Avrupa’daki sağ hareketlerin geleceği açısından bir dönüm noktası olabileceği değerlendiriliyor.
İki partinin ortak listeyle seçime girmesi durumunda bu oran yüzde 10’a, üç veya daha fazla partinin oluşturduğu listelerde ise yüzde 15’e yükseliyor.
Seçim sonuçlarına göre meclisteki en az 100 milletvekiline ulaşan parti veya liste, hükümeti kurabilecek.
Yurt dışında yaşayan ve ikamet adresi Macaristan’da olmayan vatandaşlar, sadece ulusal parti listeleri için oy kullanabilirken ülkede ikamet eden seçmenler hem kendi seçim bölgelerindeki adaylara hem de ulusal parti listelerine oy verebiliyor.
Oy verme işlemi yerel saatle 19.00’a kadar sürecek. Oy verme işleminin tamamlanmasının ardından ilk sonuçların açıklanacağı tahmin ediliyor.
Sonuçların yalnızca ülkenin iç siyaseti değil Avrupa Birliği’nin siyasi dengeleri açısından da belirleyici olacağı belirtiliyor.
Başbakan Viktor Orban’ın liderliğindeki Macar Yurttaş Birliği Partisi (Fidesz), 16 yıllık yönetimin ardından en zorlu seçimiyle karşı karşıya.
Seçimlerin, Macaristan’ın AB ile ilişkilerinin yönü ve Avrupa’daki sağ hareketlerin geleceği açısından bir dönüm noktası olabileceği değerlendiriliyor. 2010’dan bu yana iktidarda bulunan ve Macaristan siyasetinde en uzun süre görevde kalan lider olan Orban ayrıca, AB içerisinde mevcut en uzun süre görevde kalan başbakan konumunda.
Başbakan Orban liderliğindeki Fidesz, gerici politikalar ile özellikle sağ söylemler, ekonomik istikrar, enerji politikaları ve LGBTİ+ düşmanlığı gibi konularla seçmenden destek istiyor.
Trump desteği
Orban’ı en çok, kendisi gibi otoriter rejimler, başta da ABD Başkanı Donald Trump destekliyor. Orban’ın hem ABD hem de Rusya’yla iyi ilişkileri bulunuyor. Trump, genel seçimde Macar halkını Orban’a oy kullanmaya çağırdı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de 7-8 Nisan’da Budapeşte’ye yaptığı ziyarette Orban’ın, “medeniyet değerlerini, egemenliği, refahı, tarihi ve millet duygusunu” koruduğunu belirterek halkı Fidesz’e oy vermeye davet etti.
Anketlere göre, 2010’dan bu yana seçimleri kazanan ve mecliste önemli bir çoğunluğu elinde tutan Orban’a karşı bugüne kadar en önemli potansiyeli, Tisza Lideri Peter Magyar taşıyor. Orban’ın karşısındaki en güçlü aday olan Magyar, daha pragmatik bir dış politikayı savunuyor.
Anketlere göre Tisza önde görünüyor
Ülkede yapılan anketlerin ortalamasına göre Magyar liderliğindeki Tisza, yarışta önde görünüyor.
IDEA Enstitüsünün 9 Nisan’da yayımlanan son anketine göre, tüm seçmenler baz alındığında Tisza’nın oy oranı yüzde 39, Fidesz’in ise yüzde 30 olarak ölçüldü. Ankette seçmenlerin yüzde 21’inin henüz karar vermediği belirtildi. Kararsız seçmenler dağıtıldığında ise Tisza’nın oy oranı yüzde 50’ye, Fidesz’in ise yüzde 37’ye ulaşıyor.
IranTu’nun 31 Mart-4 Nisan tarihlerini kapsayan araştırmasında Tisza yüzde 41, Fidesz yüzde 34 destek alırken Publicus’un 27-30 Mart tarihli anketinde Tisza yüzde 36, Fidesz yüzde 30 olarak kaydedildi.
21 Research Center’ın 23-28 Mart anketinde ise Tisza’nın oy oranı yüzde 40, Fidesz’in ise yüzde 28 olduğu görüldü. Farklı araştırmalarda kararsız seçmen oranının yüzde 18 ila 26 arasında değişmesi, seçim sonuçlarının henüz netleşmediğine işaret ediyor. Uzmanlar, kararsız seçmenlerin tercihinin, seçim sonucunda belirleyici olabileceğine dikkati çekiyor.
Kademeli sandalye
Macaristan’da uygulanan seçim sistemi de muhalefetin güçlü olduğu ölgelerde alınan oy ile temsil edilen sandayenin orantısızlığı nedeniyle eleştirilmişti. Dar ve geniş bölgeler ile ‘artık oyların dağıtılması’ olarak işleyen kademeli hesaplama yöntemi mecliste milletvekilli dağıtımını da etkiliyor.
