Malta’da iş insanı Yorgen Fenech, araştırmacı gazeteci Daphne Caruana Galizia’nın 2017 yılında bombalı saldırıyla öldürülmesine iştirak ve suç örgütü kurma suçlamalarından beraat etti.
1 Temmuz’da başlayan ve yaklaşık iki ay süren davada jüri, sekiz saatlik müzakerenin ardından her iki suçlama için de 8’e karşı 1 oyla Fenech’in suçsuz olduğuna karar verdi.
Ömür boyu hapis cezasıyla karşılaşabilecek olan 44 yaşındaki Fenech, kararın ardından mahkemeden polis koruması altında ayrıldı.
Savcılık, Fenech’in aracı Melvin Theuma’ya gazeteciyi öldürecek kişileri bulması için talimat verdiğini ve tetikçilere ödenmek üzere 150 bin euro sağladığını öne sürüyordu. Malta’da jüri kararları gerekçeli açıklanmadığı için üyelerin beraat gerekçesi bilinmiyor; hukuki sonuç, savcılığın suçu makul şüphenin ötesinde kanıtlayamadığını gösteriyor.
Suikastın arka planı
Malta’nın en tanınmış araştırmacı gazetecilerinden Caruana Galizia, 16 Ekim 2017’de kuzeydeki Bidnija’da bulunan evinden otomobiliyle ayrıldıktan kısa süre sonra, kiralık Peugeot 108’in sürücü koltuğunun altına yerleştirilen uzaktan kumandalı bombayla öldürüldü. Gazeteci, öldürüldüğü sırada yolsuzluk, kara para aklama, çevrim içi kumar şirketleri ve siyaset-sermaye ilişkileri üzerine çalışıyor, 40’tan fazla hakaret ve iftira davasıyla karşı karşıya bulunuyordu.
Fenech, Tumas Group’un varislerinden biri ve Malta hükümetinden doğalgaz santrali ihalesi alan Electrogas konsorsiyumunun yöneticisiydi. Gazeteci, Şubat 2017’de Dubai merkezli gizli 17 Black şirketinin adını yayımlamış, uluslararası Daphne Project ise şirketin sahibinin Fenech olduğunu 2018’de ortaya çıkarmıştı. Sızdırılan belgelerde 17 Black, dönemin Başbakanlık Özel Kalemi Keith Schembri ile Enerji Bakanı Konrad Mizzi’ye ait Panama şirketlerine ödeme yapması planlanan “hedef müşteri” olarak gösteriliyordu. Savcılık, cinayetin nedeninin Caruana Galizia’nın bu yolsuzluk düzenine yaklaşması olduğunu savunurken, Fenech suçlamaları reddetti.
Gizli Kayıtlar, ödemeler ve savunmanın tezi
Savcılığın başlıca tanığı olan eski taksi şoförü Melvin Theuma, Fenech’in kendisinden tetikçi bulmasını istediğini ve 150 bin euro sağladığını anlattı. Cinayette görev alan Vincent Muscat da anlaşma ve hazırlık aşamalarını doğruladı. Fenech, Theuma’ya toplam 450 bin euro verdiğini kabul etti ancak bu paranın cinayet için değil, Theuma tarafından uğradığı şantaj ve Degiorgio kardeşlerin avukatlık giderleri için ödendiğini savundu. Fenech’in savunması, asıl azmettiricinin Keith Schembri olabileceğini, kendisinin sadece Schembri’yi korumaya çalışan bir haberci konumunda kaldığını öne sürdü. Polis ise Schembri’nin hiçbir zaman cinayet şüphelisi olarak değerlendirilmediğini belirtti.
Siyasi kriz ve soruşturmalar
Fenech, 20 Kasım 2019’da yatıyla Malta’dan kaçmaya çalışırken yakalandı. Tutuklamanın ardından gelen kitlesel protestolar ve sızdırılan bilgiler neticesinde Keith Schembri istifa etti; Başbakan Joseph Muscat da Ocak 2020’de görevinden ayrıldı. 2021’de yayımlanan bağımsız kamu soruşturması raporu, devletin gazeteciyi korumadığını ve cinayete ortam hazırlayan bir cezasızlık kültüründen sorumlu olduğunu ortaya koydu.
Basın örgütlerinden tepki
Şu ana kadar saldırıyı gerçekleştiren ve planlayan beş kişi cezaevine mahkûm edildi. Bombayı temin eden Robert Agius ve Jamie Vella 2025’te ömür boyu hapis cezası alırken, tetikçiler George ve Alfred Degiorgio kardeşler ile Vince Muscat da önceki yargılamalarda hapis cezalarına çarptırıldı. Fenech’in beraati, 17 Black ve Electrogas bağlantılı yolsuzluk ve kara para aklama suçlamalarının bulunduğu diğer ayrı davalarda yargılanmaya devam etmesini engellemiyor. Karar, gazetecinin ailesi, Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) ve basın özgürlüğü örgütleri tarafından büyük bir tepkiyle karşılandı.
RSF, karar karşısında “öfkenin ötesinde” olduğunu belirtti:
“Bu karar, Daphne Caruana Galizia’nın öldürülmesinden neredeyse dokuz yıl sonra, Malta makamlarının azmettiriciyi tespit edip mahkûm edemediği anlamına geliyor.” denilen açıklamada, “Tam adalet sağlanmalı ve Malta makamları, gazetecileri ve basın özgürlüğünü koruyan, uzun süredir gecikmiş tedbirleri uygulamalıdır” ifadeleri kullanıldı.
Aile, salı günkü açıklamasında, “Artık, onun katillerini mümkün kılan, kolaylaştıran ya da koruyan herkesin hesap vermesinin zamanı geldi,” demişti.
