AK Parti milletvekilleri tarafından hazırlanan Milli Parklar Kanunu ve bazı kanunlar ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi, TBMM Genel Kurulu’nda AK Parti ve MHP oylarıyla kabul edildi.
Milli Parklar Kanunu’ndaki değişiklikler, korunan alanlarda turizm ve altyapı projelerinin önünü açıyor.
Düzenleme, milli park ve tabiat parklarında 99 yıla kadar kiralama imkânı getirmesi nedeniyle “rant ve ekolojik tahribat” tartışmalarını da beraberinde getirdi.
Yeni düzenleme, korunan doğa alanlarının yönetimi, planlanması ve kullanımına ilişkin önemli değişiklikler içeriyor. Özellikle milli parklar ve tabiat parklarında turistik tesisler ile ticari işletmelerin önünü açan hükümler kamuoyunda tartışma yarattı.
Korunan alanlar kiraya verilebilecek
Yasa ile milli parklar ve tabiat parklarında turistik tesis ve ticari işletmeler için özel sektöre 99 yıla kadar kiralama imkânı getirildi. Bu düzenleme, söz konusu alanların uzun süreli ticari işletmelere dönüştürülebileceği ve ekolojik bütünlüğün zarar görebileceği yönünde eleştirilere yol açtı.
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2024 verilerine göre Türkiye’deki milli parkların toplam büyüklüğü 913 bin 160 hektar, tabiat parklarının büyüklüğü ise 94 bin 88 hektar. Bu durumda işletmelere verilebilecek alanın 1 milyon hektarın üzerine çıkabileceği ifade ediliyor.
- Altyapı ve enerji projelerinin önü açıldı
- Düzenleme kapsamında milli park alanlarında çeşitli altyapı projelerinin yapılmasının önü açıldı. Buna göre korunan alanlarda:
- Ulaşım yolları
- Elektrik iletim hatları
- Petrol ve doğal gaz boru hatları
- Trafo merkezleri
- Haberleşme altyapısı
- Atık su ve içme suyu projeleri
gibi yatırımlar gerçekleştirilebilecek.
Ayrıca içme suyu temini için yapılacak projelerde “uzun devreli gelişme planı” şartı aranmayacak.
Yönetim yetkisi merkezileştirildi
Yasa ile korunan alanların yönetimi ve planlanmasına ilişkin yetkiler Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğü’nde toplandı. DKMP’nin yapısı da döner sermayeli bir kuruluşa dönüştürüldü.
Hangi alanları kapsıyor?
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2024 verilerine göre yasa kapsamında etkilenebilecek korunan alanlar arasında şunlar bulunuyor:
- Uludağ, İğneada Longoz Ormanları, Kaz Dağı, Büyük Menderes Deltası, Göreme, Yedigöller, Munzur Vadisi ve Nemrut Dağı gibi alanların bulunduğu yaklaşık 930 bin hektarlık 50 milli park
- Salda Gölü gibi alanların yer aldığı yaklaşık 100 bin hektarlık 274 tabiat parkı
- Peri Bacaları ve Pamukkale Travertenleri gibi 8 bin 389 hektarlık 111 tabiat anıtı
- Seyfe Gölü’nün de bulunduğu 56 bin 397 hektarlık 32 tabiatı koruma alanı
- Uluabat Gölü’nün yer aldığı toplam 1 milyon 491 bin 936 hektarlık 136 sulak alan
- Kaçkar Dağları’nın da içinde olduğu yaklaşık 1,2 milyon hektarlık 85 yaban hayatı geliştirme sahası
Öte yandan yalnızca 2026 yılının ocak ve şubat aylarında MAPEG kararlarıyla 667 yeni maden sahasının işletmeye açıldığı da belirtiliyor.
Tartışmalar sürüyor
Yasada, milli parklarda kaçak yapılaşma, yaban hayatının tahribi ve ekolojik dengeyi bozan faaliyetlere yönelik cezaların artırılacağı belirtiliyor. Ancak çevre örgütleri ve bazı uzmanlar, getirilen esnekliklerin koruma statülerini zayıflatabileceğini ve milli parkların ticari kullanıma açılabileceğini savunuyor.
