Kürtlerin kültürel hafızasında özel bir yere sahip olan Erîvan Radyosu, uzun yıllar boyunca kilamların, stranların, haberlerin ve edebi metinlerin Kürtçe olarak geniş kitlelere ulaştığı en önemli yayın mecralarından biri oldu. 1955 yılında Kürtçe yayın hayatına başlayan radyo, yalnızca bölgesel bir dinleyici kitlesine değil, dünyanın farklı yerlerinde yaşayan Kürtlere de ulaştı.
“Êrîvan xeber dide. Guhdarên ezîz, niha bibîzin deng û behsên teze” (Erivan Radyosu haberleri sunar. Değerli dinleyiciler, şimdi yeni haberleri dinleyin) anonsu, özellikle 1950’li yıllardan itibaren Kürtlerin kolektif hafızasında yer edindi.
Karapetê Xaço, Evdalê Zeynikê, Egîdê Cimo, Kawîs Axa, Şeroyê Biro, Meryem Xan, Aslîka Qadîr, Zadina Şakir, Efoyê Esed, Aramê Tîgran, M. Arîfê Cizrewî, Werda Şemo, Xana Zazê, Susika Simo ve Eyşe Şan gibi birçok sanatçı ve dengbêj, eserlerini Erîvan Radyosu aracılığıyla geniş kitlelere ulaştırdı.
Çocukluğunda anne ve babasından Erîvan Radyosu’nu dinleyerek tanıyan Vanlı Kürt yazar ve siyasetçi Mehmet Koç, radyonun Türkiye’deki tescil haklarını satın aldı.
“Erîvan Radyosu Kürtler için büyük bir miras”
Erîvan Radyosu’nun Kürt kültürü ve sanatında önemli bir yere sahip olduğunu belirten Mehmet Koç, radyonun kuşaklar boyunca Kürtçe eserlerin aktarılmasında önemli bir rol üstlendiğini söyledi.
Koç, “Ne zaman bir Kürtçe kilam çalınsaydı, ‘Biz bu kilamı Erîvan Radyosu’ndan duymuştuk’ deniliyordu. Dünyanın dört bir yanında yaşayan Kürtlerin uzun yıllar dinlediği bu radyonun tüm haklarını almak ve bundan sonra bu mirasa sahip çıkmak güzel bir duygu. Radyonun köklü geçmişi ve bir miras olarak kuşaktan kuşağa aktarılması dikkatimi çekmişti” dedi.
“Erîvan Radyosu’nun tescil hakları bana verildi”
Radyoya olan ilgisinin yıllar öncesine dayandığını ifade eden Mehmet Koç, yaptığı araştırmalar sırasında Erîvan Radyosu için herhangi bir tescil başvurusu bulunmadığını gördüğünü belirtti.
Başvuru sürecinin ardından yayın haklarına ilişkin tescilin kendisine verildiğini aktaran Koç, “Erîvan Radyosu’nun tescilini alabileceğime inanmıyordum. Bağdat Radyosu’nu merak ediyordum. Bu araştırmalar sırasında Erîvan Radyosu için herhangi bir başvuru yapılmadığını fark ettim. Ben de başvurumu yaptım. Radyoyla ilgili kapsamlı araştırmalar gerçekleştirdim. Aradan uzun bir zaman geçtikten sonra gelen tebligatta başvurumun kabul edildiği ve Erîvan Radyosu’nun tesciline ilişkin yayın haklarının bana verildiği bildirildi” diye konuştu.
“Amacım yeniden Erîvan Radyosu’nu yayına döndürmek”
Bundan sonraki sürecin daha zorlu olduğunu dile getiren Mehmet Koç, yüzlerce Kürtçe eserin kültürel değerini koruyarak yaşatmanın önemli bir sorumluluk olduğunu ifade etti.
Bir radyo istasyonu kurmak ve gerekli frekans altyapısını oluşturmanın uzun bir çalışma gerektirdiğini belirten Koç, hazırlıklarını sürdürdüğünü söyledi.
Koç, “Yüzlerce Kürtçe eser var. Bunların tamamının kültürel değerini koruyarak sürdürmek kolay değil. Bunun yanında istasyon kurmak, yerel frekans oluşturmak da meşakkatli işler. Süreç yavaş ilerlese de çalışmalarım devam ediyor. Amacım bir istasyon kurmak ve eskiden olduğu gibi Erîvan Radyosu’nu yeniden yayın hayatına kazandırmak” ifadelerini kullandı.
“Merkezi Van’da kurmayı düşünüyorum”
Bir yayın istasyonu kurulması halinde merkezin Van’da olacağını belirten Mehmet Koç, Erîvan Radyosu’nun özellikle Serhat bölgesinde güçlü bir karşılığı bulunduğunu söyledi.
Erîvan Radyosu’nu Kürtçe eserlerin ortak hafızası olarak gördüğünü ifade eden Koç, “Erîvan Radyosu biraz daha Serhat bölgesine hitap ettiği için merkezini burada kurmayı düşünüyorum. Ben Erîvan Radyosu’nu bugüne kadar duyduğum bütün Kürtçe eserlerin mirası olarak görüyorum. Bu büyük bir sorumluluk ve büyük bir miras. Bu mirası koruyarak çalışmalarımızı sürdürmek istiyorum” dedi.
Kürtlerin hafızasında Erîvan Radyosu
1955 yılında Kürtçe yayın yapmaya başlayan Erîvan Radyosu, uzun yıllar boyunca Kürtlerin haber, müzik ve edebiyat alanında en önemli başvuru kaynaklarından biri oldu. Özellikle Türkiye, Suriye, Irak ve İran’daki Kürtler için ortak bir kültürel buluşma noktası haline gelen radyo, çok sayıda dengbêj ve sanatçının eserlerini geniş kitlelere ulaştırmasında önemli bir rol oynadı.
Bugün de Erîvan Radyosu, Kürt kültürel mirasının en önemli sembollerinden biri olarak hafızalardaki yerini koruyor. (MA)
