George Washington Üniversitesi Elliott Uluslararası İlişkiler Okulu araştırma profesörü Amy Austin Holmes, Erbil’de düzenlenen MERI Forumu 2026’nın “Yeni Suriye: Bölünmüşlükten Ortak Devlete” başlıklı ilk paneline katıldı.
Holmes, Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bu yana dünyada yaşanan birçok çatışmanın yeni savaşlar değil, geçmişteki çatışmaların yeniden başlaması olduğunu belirterek, “1990’ların başından bu yana dünyada ortaya çıkan çatışmaların çoğu yeni çatışmalar değil; yeniden patlak veren eski çatışmalar” dedi.
Rudaw’da yer alan habere göre; çatışmaların temelindeki sorunların çözülmemesinin şiddetin yeniden ortaya çıkmasına yol açabildiğini vurgulayan Holmes, Suriye’de de geçmişteki şikâyetlerin ve sorunların ele alınması gerektiğini söyledi.
Kapsayıcılık çağrısı
“Çatışma döngüsünden çıkmak veya çatışmanın yeniden yaşanmasını önlemek için kapsayıcılık şart. Siyasi kapsayıcılık, ekonomik kapsayıcılık ve kültürel ya da dilsel kapsayıcılık sağlanmalı” diyen Holmes, Esad yönetiminin aşırı merkeziyetçi yapısının çatışmaya yol açan etkenlerden biri olduğunu belirtti.
Holmes, Suriye’nin gelecekteki yönetim modelinin ülkenin toplumsal çeşitliliğini dikkate alması gerektiğini ifade ederek, halkı temsil eden kapsayıcı bir parlamentonun önemine dikkat çekti.
➡️MERI 2026 Forumu | ABD’li profesör Holmes:
📌"Suriye’de siyasi, ekonomik ve dilsel kapsayıcılık sağlanmalı"
https://t.co/Yuq4BZvXeY https://t.co/k9hgJhCLb4
— İlke TV (@ilketvcomtr) October 12, 2026
Kadınların ekonomik hayata katılımının artırılmasının da Suriye’nin geleceği açısından önemli olduğunu söyleyen Holmes, Dünya Bankası araştırmalarına atıfta bulunarak kadınların iş gücüne katılım oranının erkeklerle aynı seviyeye ulaşması halinde ülkenin uzun vadeli kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 74’e kadar artabileceğini kaydetti.
Holmes, kültürel ve dilsel kapsayıcılık kapsamında ise Suriye’de Arapçanın yanı sıra Kürtçe ve Aramice eğitim verilmesinin okul terklerini azaltabileceğini, eğitim sonuçlarını ve her iki dilde okuryazarlığı geliştirebileceğini söyledi.
Holmes’e göre siyasi temsilin güçlendirilmesi, ekonomik fırsatların artırılması ve dilsel-kültürel hakların tanınması, hem farklı toplulukların hem de Suriye’nin tamamının yararına olabilir.
Entegrasyon büyük bir başarıydı
Suriye Dışişleri Bakanı Danışmanı Necib Gazibyan da panelde konuştu.
Gazibyan, “Suriye’de güvenlik durumunda iyileşme var ve güçlerin entegrasyonu büyük bir başarıydı” dedi.
Suriye’nin geçmişi ile bugününü karşılaştıran Gazibyan, “Özgürleşmeden önce terör ve Captagon ihraç eden bir ülke olan Suriye, şimdi ekonomik iş birliği projelerine katılan bir ülke” ifadelerini kullandı.
Ülkesinin karşı karşıya olduğu zorlukların çok büyük olduğunu belirten Gazibyan, en büyük sorunun ekonomi olduğuna dikkat çekti. Yoksullukla mücadele ve yeniden imarın öncelikli meseleler olduğunu vurguladı.
“Suriye’yi ileriye taşımak için birlikte çalışmalıyız”
Gazibyan, DSG ile Suriye hükümet güçleri arasındaki ilişkiye değinerek, “Daha önce birbirimize karşıydık ancak artık Suriye’yi ileriye taşımak için birlikte çalışmalıyız” dedi.
Suriye’nin güneyindeki Süveyda vilayetindeki duruma da değinen Gazibyan, “Suriye’nin temel bir parçası olan Süveyda’da çözüm bulunması gerekiyor. Bu amaçla yoğun çabalar yürütülüyor” ifadelerini kullandı.
“Suriye, bölge ülkeleri arasında bir köprü olmalı”
Bölgede devam eden savaşın Suriye’yi de etkilediğini belirten Gazibyan, buna rağmen çatışmaların ülkesinin stratejik önemini ortaya koyduğunu söyledi.
Gazibyan, “Bölgede yaşanan savaşın gölgesi bizi de etkiledi. Ancak her şeye rağmen Suriye’nin bölge ülkeleri arasında bir köprü olmasını istiyoruz” dedi.
Suriye’nin Irak ve Körfez’den Türkiye üzerinden Avrupa’ya uzanan hat açısından önemli bir bağlantı ve geçiş ülkesi olduğunu belirten Gazibyan, bu konumun bölgesel ekonomik iş birliği açısından önemine işaret etti.
