• Ana Sayfa
  • Gündem
  • Mezopotamya Psikoloji Kongresi’nde kayıplar konuşuldu: ‘Ölüye saygı barışın temelidir’

Mezopotamya Psikoloji Kongresi’nde kayıplar konuşuldu: ‘Ölüye saygı barışın temelidir’

Mezopotamya Psikologlar Derneği’nin kongresinde düzenlenen panelde konuşan insan hakları savunucusu Besna Tosun, “Bizim için bitmeyen yas bitmeyen mücadele demek. Ölüye saygı barışın en temel özelliğidir” dedi. Terapi ve anadili panelinde konuşan akademisyen Düzgün Uğur iki dilli konuşmaya değindi. Uğur, anadilin duygusal, regresif olduğunu sonradan öğrenilen dilin daha mesafeli ve bilinçli kontrol mekanizması barındırdığını söyledi. Uğur Terapinin anadille gerçekleşmesi gerektiğini belirtti

Mezopotamya Psikoloji Kongresi’nde kayıplar konuşuldu: ‘Ölüye saygı barışın temelidir’
Mezopotamya Psikoloji Kongresi’nde kayıplar konuşuldu: ‘Ölüye saygı barışın temelidir’
Haber Merkezi
  • Yayınlanma: 27 Eylül 2026 15:03
  • Güncellenme: 27 Eylül 2026 22:57

Mezopotamya Psikologlar Derneği (DER-MEZ) tarafından Diyarbakır’da gerçekleştirilen Mezopotamya Psikoloji Kongresi sona erdi. “İnsan psikolojisini dili ve kimliğiyle hissetmeli” sloganıyla gerçekleştirilen kongrenin son gününde öğlene kadar atölyeler gerçekleştirildi. Daha sonra “Kimlik ve kayıp” adlı panele geçildi. Kongre “Terapi ve anadili” paneliyle son buldu

19 Ekim 1995 tarihinde gözaltında kaybedilen Fehmi Tosun’un kızı Besna Tosun, Barış Annesi Yıldız Doğanay ve Dr. Orhan Kaya’nın konuşmacı olduğu panelin moderatörlüğünü ise psikolog Zelal Coşkun yaptı.

‘Bu ayıp Türkiye’ye yeter’ 

Panelde ilk olarak konuşan Barış Annesi Yıldız Doğanay, çözümden yana inançlı olduklarını belirterek, “Büyük zorluklar gördük artık barışın bir an önce gelmesini istiyoruz” dedi.

Besna Tosun da, konuşmasında şunları belirtti:

“Gözaltında kaybedilen Fehmi Tosun’un kızıyım. Onun gözaltına alınmasının da tanığıyım. Bu topraklarda gözaltında kayıp bir yaşam biçimi. Buna karşı bizler mücadele ediyoruz. Adalet sağlanana kadar mücadeleye devam edeceğiz. Bu ayıp Türkiye’ye yeter.Galatasaray Meydanı’nda 5 kişi ile başladık sonra Kürdistan’daki annelerin gelmesiyle binlerce kişi olduk. 95’te başladık 170’nci haftaya kadar Tansu Çiller oturup gitmemizi bekledi ama sadece sesimizi buraya değil, bütün dünyaya duyurduk.”

‘Bitmeyen yas bitmeyen mücadeledir’ 

“90’larda Galatasaray Meydanı’nda annelerimiz ne yaşadıysa biz 2023 yılında 2’nci ve 3’üncü kuşak aynı devlet şiddetine maruz kaldık. Onların mücadelesini aynı azimle sürdürdük. Bazen mezarın olması da bu yası tamamlamıyor. Pasûr kayıplarını bilirsiniz. Örhan ve Bulut ailesinden mezarlar bulundu. 20 yıl sonra bulunan kemiklerin kime ait olduğu belirlendi. 20 yıl sonra bulunmuştu, aileler o cenazeleri almak istedi ama ATK’de kayboldu. Aylar sonra bu kemikler kimsesizler mezarlığında bulundu. 6 kişinin kemikleri aynı torbada verildi. Bizim için bitmeyen yas bitmeyen mücadele demek. Güvenli bir gelecek için hakikat, adalet istiyoruz. Mezar hakkımıza, ölülerimize sahip çıkıyoruz. Ölüye saygı barışın en temel özelliğidir. Barışa da sahip çıkıyoruz.”

Son olarak Philipps University of Marburg’dan Sosyal Psikolog Dr. Orhan Kaya konuştu. Cumartesi Anneleri’nin adalet arayışı ve protesto kültürü üzerindeki etkilerini inceleyen uluslararası akademik çalışmaları sürecine değinen Kaya, Cumartesi Anneleri’nin sadece üzgün olmak için Galatasaray Meydanı’na gitmediklerini söyledi. 1995’ten sonra faili meçhullerde düşüşlerin olduğunu dile getiren Kaya, Cumartesi Anneleri’ne dair yaptıkları çalışmayı fotoğraf ve araştırmaları üzerinden aktardı.

Panel, soru-cevap bölümüyle sona erdi.

Terapi ve anadili paneli

Kongrede daha sonra Terapi ve anadili” paneli düznelendi.. Psikolog Ebru Akkoyun’un moderasyonluk yaptığı panelde Piskoterapist Leyla Turhan Taylan ve Dicle Üniversitesi’nden Akademisyen Düzgün Uğur panelist olarak yer aldı.
İlk olarak Londra’dan online bağlanan Psikoterapist Leyla Turhan Taylan, iki dilli terapiye değindi. Anadilinin önemli olduğunu belirten Leyla Turhan Taylan, ikinci dille kimsenin anadilindeki kelimeleri daha güçlü ifade edemeyeceğini söyledi. Göç edenlerin rüyalarının geride bıraktıklarıyla alakadar olduğunu araştırmacıların yaptığı çalışma ile ortaya çıkardığını ifade eden Leyla Turhan Taylan, “İki dil iki dünyada yaşanıyor. İnsanlar anadiliyle daha samimi iken yabancı-ikinci dilde daha savunmacı konuştuğunun açığa çıktığını belirtti.
Akademisyen Düzgün Uğur’da iki dilli konuşmaya değindi. Uğur, anadilin duygusal, regresif olduğunu sonradan öğrenilen dilin daha mesafeli ve bilinçli kontrol mekanizması barındırdığını söyledi. Terapinin anadille gerçekleşmesi gerektiğini belirten Uğur, “Anadili duygunun bütün yönelerinin ifade edildiği dil. İkincci dile gittiğimizde anı sadece kelimelere dökülür” dedi. Duygunun sterilizasyon sürecine de değinen Uğur, terapi ortamında analistin anadili biliyor olmasının önemine işaret etti. Dillerin değişimini terapide yorumlamanın önemine değinen Uğur, “Kişi dil değiştirdiğinde aslında kendi anadilinden ikinci dile geçtiğinde bir acıyla karşılaşıyor. İkinci dil bir şekilde duygudan ayrı bir ifade” şeklinde konuştu.
Yapılan konuşmaların ardından Murat Burtukaçin’in “Sınır ve kimlik” adlı söyleyişisi gerçekleşti.
‘Bu bir başlangıç’
Kongre kapanış konuşmasını yapan Kongre Komite üyesi Psikolog Jiyan Ay Subaşı, “Dil ve kimlik” meselesinin 3 gün boyunca tartışıldığını ve bunun önemine değindi. Bu alandaki eksiklikleri gördüklerini belirten Jiyan Ay, bu kongrenin sonuç bildirgesini ilerisi süreçlerde paylaşacaklarını belirtti. İlk kez Kürdistan’daki psikologların yüzyüze ve online bir araya geldiğini belirten Jiyan Ay, bununda önemine işaret etti.
Psikolog Mehmet Şerif Akbaş ise konuşmada kendi dillerinde bir kongre yapmanın hayalleri olduğunu ve bunun gerçekleştiğini söyleyerek, “Bu bir başlangıçtı. Katılımınız için hepinize teşekkür ederiz” ifadelerinde bulundu.
Kapanış konuşmasının ardından paneldeki konuşmacılara plaket verilmesiyle kongre son buldu.

(MA)