Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei yönetimi, Arjantin ile Birleşik Krallık’ın (BK) egemenliği konusunda uzun yıllardır anlaşmazlık yaşadığı Falkland Adaları’na dair girişimlerini artırdı. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump’ın sıkı müttefiklerinden biri olan Milei, perşembe günü yaptığı açıklamada, Arjantinlilerin Malvinas olarak adlandırdığı adalarda kendilerinden izinsiz yürütülen açık deniz petrolü çıkarma faaliyetlerini engellemeyi amaçlayan bir dizi sıkı idari ve yasama önlemi duyurdu.
Sea Lion Petrol Projesi “acil tehdit” olarak nitelendirildi
Radikal sağcı lider, ulusal televizyonda yayımlanan konuşmasında, Britanyalı Rockhopper Exploration ile İsrail merkezli Navitas Petroleum tarafından Kuzey Malvinas Havzası’nda yürütülen Sea Lion Petrol Projesi’ni acil bir tehdit olarak niteledi. Milei, “Bugün kararlı ve hızlı bir şekilde harekete geçmezsek birkaç ay içinde denizimizin altında yatan petrol rezervlerini ele geçirme kapasitesine sahip olacaklar” ifadelerini kullandı.
Bölgedeki petrol kaynaklarını kullananlara yönelik yaptırımların sertleştirileceğini duyuran Milei, adaların tarihsel ve hukuki açıdan Arjantin’e ait olduğu görüşünü yineledi ve adalarda yaşayanların kendi kaderlerini tayin hakkına sahip olmadığı yönündeki tutumunu korudu.
Trump’ın açıklamaları dikkat çekmişti
Bu açıklamanın, Trump’ın Arjantin’in Falkland Adaları’nı istila etmesi durumunda BK’nin İran savaşındaki tutumuna misilleme olarak Britanya’yı desteklemeyebileceğine işaret eden sözlerinin ardından gelmesi dikkat çekti. 1982’deki Falkland Savaşı’nı kaybeden Arjantin’in BK’ye karşı yeniden askeri bir adım atıp atmayacağı tartışma konusu oldu.
Falkland Adaları’nın tarihi ve konumu
İki ana ada ile yüzlerce küçük adadan oluşan takımadalar, Güney Amerika anakarasının yaklaşık 480 kilometre doğusunda bulunuyor. 2021 nüfus sayımına göre Falkland Adaları’nda yaklaşık 3 bin 600 kişi yaşıyor. Avrupalıların ilk keşif seferleri 1500’lü yılların sonlarında adalara ulaştı ve bu tarihten itibaren egemenlik ihtilafları başladı.
Britanya, 1830’larda adalar üzerindeki fiili kontrolünü sağladı. 1816’da İspanya’dan bağımsızlığını ilan eden Arjantin ise adalar üzerindeki hak iddiasını sürdürerek Britanya’nın egemenliğini kabul etmedi.
Falkland Adaları büyük ölçüde kendi kendini yönetiyor. Britanya, adaların dış politikasını ve savunmasını kontrol ediyor, bölgede askeri varlığını sürdürüyor ve adalarda savaş uçakları bulunduruyor. 2013’te yapılan referandumda “Britanya’nın denizaşırı toprağı olarak kalmak istiyor musunuz?” sorusuna halkın yüzde 99,8’i “evet” yanıtını verdi. Geçmişte adaların hukuka aykırı biçimde iskân edildiği görüşünü taşıyan Arjantin, bu referandumu meşru kabul etmiyor.
1982 Falkland Savaşı ve sonrası
Arjantin ile Britanya arasındaki anlaşmazlık, 20. yüzyıl boyunca defalarca yeniden gündeme geldi. Gerçekleştirilen birkaç tur görüşmenin hiçbirinden sonuç alınamadı.
2 Nisan 1982’de Arjantin, adalara binlerce asker gönderdi. Dönemin ABD Başkanı Ronald Reagan, Arjantin’deki askeri cuntanın liderini istiladan vazgeçirmeyi başaramadı. Savaş gemileri ve denizaltılarını bölgeye gönderen Britanya, 255 askerini kaybetmesine karşın 74 günün sonunda yaklaşık 650 askerini yitiren Arjantin’i teslimiyete zorladı.
Aradan 40 yılı aşkın süre geçmesine rağmen savaş ve yaşanan can kayıpları Arjantin’de hâlâ büyük bir acı kaynağı olmaya devam ediyor. Arjantin, Falkland Adaları üzerindeki hak iddiasından vazgeçmedi; bu iddia ülke anayasasında da yer alıyor.
Trump: ABD’nin tutumu gözden geçiriliyor
Trump yönetiminin anlaşmazlığa yaklaşımıyla ilgili sorular, bu yıl Falkland meselesini yeniden gündeme taşıdı. ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik savaşı başlatmasının ardından Trump, Britanya’nın da aralarında bulunduğu Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) müttefiklerinin kendilerine yeterince destek sunmamasından duyduğu rahatsızlığı dile getirdi.
Reuters’ın haberine göre, Pentagon’a ait bir yazışmada ABD’nin Falkland Adaları konusundaki tutumunu değiştirerek Britanya’yı bu yolla cezalandırabileceği bilgisine yer verildi. ABD, Britanya’nın adalar üzerindeki fiili kontrolünü tanıyor; ancak hangi ülkenin bu topraklarda egemen olması gerektiği konusunda tarafsız bir çizgi izliyor. Trump yönetiminin bu tutumu değiştirmesi, Britanya’ya karşı önemli bir diplomatik hamle anlamına gelebilir.
Trump, Falkland Adaları konusunda ABD’nin tutumunu gözden geçirdiğini önceki günlerde açıklamıştı. Britanya merkezli GB News’e perşembe günü verdiği röportajda Trump, Arjantin’in Falkland Adaları’na yönelik bir hak iddiasında bulunması halinde Britanya’ya destek verip vermeyeceği sorulduğunda doğrudan bir yanıt vermedi; İran’a atıfla “Ülkeniz bana yardım etmek için orada değildi” dedi.
Açıklamanın üzerinden henüz saatler geçmişken Milei, ABD’nin Arjantin’i stratejik öneme sahip bir konumda güvenilir bir ortak olarak gördüğünü belirterek Arjantin’in on yıllar boyunca değerli bir müttefik olabileceğini söyledi.
