Rusya ve Ukrayna arasında son aylarda özellikle enerji, doğalgaz ve deniz taşımacılığı altyapı tesislerine yönelik peş peşe gelen karşılıklı saldırıların ardından müzakere umutları azalırken ABD Ortadoğu Özel Temsilcisi ve Başkan Donald Trump’ın özel müzakerecisi Steve Witkoff, masayı kurmak için kolları yeniden sıvadı.
ABD’li temsilcinin, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile Norveç’te yaptığı ve “yapıcı” diye nitelendirdiği görüşmenin ardından bugün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le bir araya geleceği öğrenildi.
‘Oslo’daki görüşmelerde ilerleme kaydedildi’
ABD’li temsilci; Norveç ve Finlandiya liderleri ile Avrupa ve NATO temsilcilerinin de katıldığı Oslo görüşmelerinde Ukrayna’nın yeni fikir ve öneriler sunduğunu, katılımcıların Rusya ile temas kurulmasına yönelik koordineli bir yaklaşım doğrultusunda “önemli ilerleme” kaydettiğini belirtti.
‘Amaç çok taraflı müzakerelerin yolunu açmak’
The Guardian’ın Reuters’a dayandırdığı görüşmelerin Ukrayna için güvenlik garantileri, savaş sonrası ekonomik plan ve daha geniş kapsamlı bir Avrupa güvenlik mimarisi de dâhil olmak üzere “kapsamlı bir barış çerçevesinin temel unsurlarını” kapsadığını ifade etti. Yetkili, Witkoff’un amacının “doğrudan üçlü ve daha geniş kapsamlı çok taraflı müzakerelere giden bir yol oluşturmak” olduğunu dile getirdi. ABD Başkanı Donald Trump ise salı günü Ukrayna’ya Rusya ile savaşı sonlandıracak bir anlaşma yapma çağrısında bulunarak gazetecilere “Ukrayna bu savaşı bitirmeyi istemek zorunda” dedi.
Öte yandan Zelenski, Washington ile son dönemde düşüşe geçen ilişkileri düzeltme arayışıyla Oslo’ya gitti. Trump’ın son dönemde Moskova’ya yönelik attığı adımlar (Rusya ile dizel yakıt ithalatı anlaşması ve yeni yaptırımların askıya alınması dâhil) ABD Kongresi’nde her iki partinin de tepkisine yol açtı.
Zelenski: NATO benzeri güvenlik garantileri ele alındı
Zelenski, bir müttefike yapılan saldırının tümüne yapılmış sayıldığını öngören NATO maddesine atıfta bulunarak “5. Madde benzeri” güvenlik garantilerini ele aldıklarını belirtti ve “Amerikan tarafına bunun güçlü olacağını bir kez daha vurguladıkları için müteşekkirim” dedi.
Wall Street Journal’ın salı günü ABD’li yetkililere ve konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre Elon Musk, geçen hafta Ukrayna’nın bel bağladığı SpaceX’in askeri düzeydeki Starlink uydu hizmetinin yavaşlatılması talimatını verdi. Zelenski, Starlink’in yavaşlatılmasını son dönemlerde ABD-Ukrayna arasındaki ilişkilerin kötüleşmesine bağlamış ve bunu esasen Musk’ın değil, Trump’ın mesajı olarak yorumlamıştı.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ise konuya ilişkin salı günü yaptığı açıklamada, Pentagon’un Starlink’e yönelik herhangi bir değişiklik talimatı vermediğini savunarak “Hiçbir şeyi geri çekmedik. Bizim açımızdan değişen bir şey yok. Herhangi bir direktif veya benzeri bir şey vermedik” dedi.
Cuma günü konuşan Trump da Starlink’e kısıtlama getirilmesini kendisinin talep etmediğini söyleyerek “Bunu isteyen ben değildim. Elon olduğunu da sanmıyorum” ifadelerini kullandı. Musk ise daha önce Starshield sistemlerinin “hız veya kullanımına ilişkin her türlü sınırın ABD ordusu ve nihayetinde ABD Başkanı tarafından belirlendiğini” ifade etmişti.
