Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek, başta Nepal olmak üzere çeşitli ülkelerden Türkiye’ye getirilen göçmen işçilerin maruz kaldığı hak ihlallerine ilişkin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığı’na yazılı soru önergesi verdi.
Çiçek, göçmen işçilerin aracı şirketler ile işverenler arasında kurulan emek tedarik zinciri içerisinde ağır sömürü koşullarına maruz bırakıldığını belirterek, çalışma izinlerinin işverene bağlanmasının işçileri fiilen bağımlı hale getirdiğini söyledi.
Göçmen işçilerin borçlandırıldığını, iş değiştirmelerinin zorlaştırıldığını ve hak arama imkanlarının ortadan kaldırıldığını ifade eden Çiçek, özel istihdam büroları ile aracı şirketlerin “ülkeler arasında işçi pazarlayan modern kölelik mekanizmasına” dönüştüğünü kaydetti.
Evrensel’in haberini işaret etti
Çiçek, Evrensel gazetesinin 23 Temmuz tarihli haberine işaret ederek, özel istihdam bürosu olarak faaliyet yürüttüğü belirtilen Euro Nepal şirketinin Türkiye’deki işverenlere Nepal’den işçi temin ettiğini hatırlattı.
Önergede, Euro Nepal ile Nepal’de işçi temin eden BKS isimli acentenin aynı kişiye ait olduğu, Türkiye’deki şirket adresinin ise bu kişinin çocuk muayenehanesiyle aynı adres olduğu yönündeki iddialara dikkat çekildi. Çiçek, işçilerin daha işe alım sürecinden itibaren aynı kişinin kontrolündeki şirketler aracılığıyla kurulan bir emek tedarik zincirine dahil edildiğini ifade etti.
‘Pasaportlarına el konuluyor’
Çiçek, Nepalli işçilerin günde 12, hafta sonlarında ise 16 saate varan sürelerle çalıştırıldığı, fazla mesai ücretlerinin ödenmediği, pasaportlarına el konulduğu ve işten ayrılmaları halinde borçlandırılmakla tehdit edildiklerine ilişkin iddiaları da önergesine taşıdı.
İşçilerin fabrika içerisindeki kalabalık prefabrik yapılarda barındırıldığını ve hem yaşam alanlarının hem de işyerlerinin sürekli kamera gözetimi altında tutulduğunu belirten Çiçek, bu uygulamaların Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) zorla çalıştırma göstergeleriyle örtüştüğünü ve insan ticareti bakımından incelenmesi gerektiğini söyledi.
Bakanlığa beş soru
Çiçek, önergesinde Bakan Işıkhan’dan; 2017’den bu yana aracı şirketler üzerinden Türkiye’ye getirilen göçmen işçi sayısının açıklanmasını, Euro Nepal’in faaliyetleri ve denetimlerinin incelenmesini, göçmen işçilerin çalıştırıldığı işyerlerinde yapılan denetimlerin sonuçlarının paylaşılmasını ve işverene bağlı çalışma izni sisteminin değiştirilmesine yönelik bir çalışma bulunup bulunmadığının açıklanmasını istedi.Çiçek, önergesinde Bakan Işıkhan’dan; 2017’den bu yana aracı şirketler üzerinden Türkiye’ye getirilen göçmen işçi sayısının açıklanmasını, Euro Nepal’in faaliyetleri ve denetimlerinin incelenmesini, göçmen işçilerin çalıştırıldığı işyerlerinde yapılan denetimlerin sonuçlarının paylaşılmasını ve işverene bağlı çalışma izni sisteminin değiştirilmesine yönelik bir çalışma bulunup bulunmadığının açıklanmasını istedi.
Cengiz Çiçek’in Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’a şu soruları yöneltti:
1. 2017 yılından bu yana Euro Nepal ile diğer özel istihdam büroları ve aracı şirketler üzerinden Türkiye’ye kaç göçmen işçi getirilmiş ve işyerlerine yerleştirilmiştir? Bu işçilerin yıllara, uyruklarına, aracılık faaliyetini yürüten kurumlara ve çalıştırıldıkları şirketlere göre dağılımı nedir?
2. Özel istihdam büroları ve aracı şirketlerin, işçiyi belirli bir süre aynı işyerinde kalmaya zorlayan, ayrılması hâlinde borçlandırılmasını veya yerine bedelsiz yeni bir işçi sağlanmasını öngören sözleşmeler kullandığı Bakanlığınızın bilgisi dâhilinde midir? Bu sözleşmeler hakkında bugüne kadar hangi işlemler yapılmıştır?
3. Euro Nepal’in bir çocuk muayenehanesiyle aynı adreste iş ve işçi bulma faaliyeti yürüttüğü Bakanlığınızın bilgisi dâhilinde midir? Şirketin özel istihdam bürosu izin durumu nedir; şirket bugüne kadar kaç kez denetlenmiş ve hakkında hangi işlemler yapılmıştır?
4. Son beş yılda özel istihdam büroları ve aracı şirketler üzerinden getirilen göçmen işçilerin çalıştırıldığı işyerlerinde kaç denetim yapılmıştır? Bu denetimler sonucunda ücret gaspı, yasal çalışma sürelerinin aşılması, pasaporta el koyma, borçlandırma, kötü barınma koşulları veya sendikal hakların engellenmesi nedeniyle kaç işveren ve aracı hakkında hangi yaptırımlar uygulanmıştır?
5. Özel istihdam büroları ile işverene bağlı çalışma izni sistemi, göçmen işçileri patronlara ucuz, örgütsüz ve hak araması engellenmiş iş gücü olarak sunan bir modern kölelik düzenine dönüşmemiş midir? Göçmen işçileri işverene bağımlı kılan bu sisteme son verilmesine yönelik herhangi bir çalışma planlanmakta mıdır?
