Ölümün eşiğinde hukuk, vicdan ve barış…
Raşe Pütün 23 Kasım 2026

Ölümün eşiğinde hukuk, vicdan ve barış…

Ölümün eşiğinde hukuk, vicdan ve barış…

 

Bir insanın yaşam hakkı, işlediği suça, savunduğu düşünceye ya da taşıdığı siyasi kimliğe bağlı olamaz.

Ağır hasta tutuklu ve hükümlülerin yaşadığı durumu yüzyıllar öncesinden bugüne uzanan ve yaşamı korumayı esas alan Hipokrat Yemini’ni etmiş bir hekimin insani hassasiyetiyle yazıyorum.

Bu insanların bir kısmı için tedavide zaten çok geç kalındı. Hiç değilse yaşamlarının kalan bölümünü aileleriyle geçirmelerine, sevdikleriyle vedalaşabilmelerine imkân tanınmalıdır. Tedavi hakkı bir lütuf değildir. İnsani gerekçelerle tahliye de hukukun dışında bir merhamet gösterisi değil, hukukun kendi imkânları içinde değerlendirebileceği bir haktır.

Dünya bunun çarpıcı örneklerini yaşadı.

1988’de 270 insanın yaşamını yitirdiği Lockerbie uçak saldırısından hüküm giyen Abdelbaset el-Megrahi, ölümcül kanser hastalığı nedeniyle 2009 yılında İskoçya’da serbest bırakıldı. Dönemin İskoçya Adalet Bakanı Kenny MacAskill, bu kararın siyasi ya da diplomatik hesaplarla değil, hukuk ve insani değerlerle alındığını açıkladı. Mağdurların acısını inkâr etmeden, mahkûmun ve ailesinin son günlerinde merhametten mahrum bırakılmaması gerektiğini savundu.

Güney Afrika’da ise apartheid rejiminin son döneminde Cumhurbaşkanı F. W. de Klerk’in başlattığı siyasi reformlarla Nelson Mandela ve diğer siyasi mahpusların serbest bırakılması, müzakere ve demokratik dönüşümün önünü açan adımlardan biri oldu. Elbette bu, ağır hastalık nedeniyle tahliye değil, siyasal uzlaşmanın bir örneğiydi. Ancak devletin geçmişin çatışmalarını geleceğin tek belirleyicisi olmaktan çıkarabilmesinin tarihsel önemini gösteriyordu.

Hukuki prosedürler engel olarak görülüyorsa bu ülkede hızla değerlendirme yapabilecek hukukçular da sağlık kurulları da var. Mesele yalnızca mevzuat değil, mevcut hukuki imkânları zamanında ve etkili biçimde kullanabilmektir.

Yaşanan her acı yeniden üretilir, çoğalır ve kuşaktan kuşağa aktarılır.

Birbirimizi anlayabileceğimiz, kendimizi birbirimize anlatabileceğimiz alanları büyütmeyi düşünüyorsak, hedefimiz gerçekten barışın toplumsallaşmasıysa, insan hayatını siyasi hesapların dışında tutabilmeliyiz.

Çünkü bir toplumda yalnızca acılar değil, o acıları önemsememek de kuşaktan kuşağa taşınır. Ve her yeni kuşağa devredilen bu acılar barışın büyümesinin, kök salmasının önünde yeniden bir engel olarak yükselir.

Ağır hasta mahpuslar serbest bırakılsın. Bir insanın son nefesi, bir toplumun yeni kırgınlığına dönüşmesin.

* ilketv.com.tr’de yayımlanan yazılar, yazarların görüşlerini yansıtmaktadır. Yazılar İlke TV’nin kurumsal bakışıyla örtüşmeyebilir. Yazıların tüm hukuki sorumluluğu yazarlarına aittir.