İran ve ABD arasındaki diplomasi krizi neredeyse bütün dünyayı etkilemeye devam ediyor.
Yaklaşık altı aydır devam eden savaşta, Haziran’da sağlanan ateşkesin ardından çatışmalar çoğunlukla dinse de taraflar arasında barış sağlanması için henüz diplomatik bir atılım gerçekleşmedi.
İran, küresel piyasalara petrol arzında kullanılan Hürmüz Boğazı’ndaki trafiği bir koz olarak kullanırken taraflar boğazın kontrolü konusunda anlaşamadı.
Hürmüz Boğazı’ndan petrol sevkiyatları, gemicilik verilerine göre Pazartesi itibarıyla günde sadece 5 milyon varil ile son üç ayın en düşük seviyesine geriledi. Savaş öncesinde bu miktar günde 20 milyon varildi.
İran Devrim Muhafızları dün, İran ve Umman’ın Hürmüz Boğazı’nın ve boğazdan elde edilen gelirlerin nasıl paylaşılacağına dair anlaştığını açıklarken İranlı üst düzey bir yetkili iki ülkenin anlaşmanın detayları üzerinde hâlâ çalıştıklarını söyledi.
İran’ın gemi trafiğini neredeyse durdurması nedeniyle Avrupa ve Orta Doğu arasındaki petrol trafiği durma noktasına geldi.
Petrol ve doğalgaz krizi
Petrolün yanı sıra doğalgaz akışının sağlanamaması da en büyük sorunlar arasında.
Avrupa, kış aylarının yaklaşmasına rağmen geçişlerin durması nedeniyle stok yapamadı. Avrupa’daki gaz stoğu son 17 yılın en düşük seviyelerinde. Ortadoğu ülkelerinin ise ticaretin durma noktasına gelmesiyle birlikte önümüzdeki günlerde mali sorunlar yaşaması bekleniyor.
Çözüm arayışları
ABD-İran arasındaki gerilimin sonu ermesi için Orta Doğu ülkelerinin girişimleri devam ediyor. Geçtiğimiz günlerde Irak, Umman ve Pakistanlı yetkililer İran’a giderek çözüm noktasında kimi görüşmeler yaptı. Ancak görüşmeler henüz olumlu sonuçlanmadı.
ABD’nin İran ile ticaret yapan ülkelere yaptırım uygulayacağını açıklamasının ardından iki ülke arasındaki gerilim tekrar tırmanırken Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman el Sani, diplomatik girişimlerin yeniden başlatılması için bugün Tahran’ı ziyaret edecek.
Katar da müdahali oldu
Çünkü ABD ve İran savaşında en çok etkilenen ülkeler arasında Katar yer alıyor. Ülkedeki ABD üsleri nedeniyle Katar sık sık saldırıya maruz kaldı. Katar Başbakanı, Hürmüz Boğazı müzakereleri için İranlı yetkililerle bir araya gelecek.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, El Sani’nin bugün gerçekleştireceği Tahran ziyaretinde Katar’ın ara buluculuk girişimlerini devam ettirmeyi ve bölgedeki diğer gelişmeleri ele alacağını söyledi.
Konuya dair sosyal medya hesabından açıklama yapan Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari, Al Sani’nin, bugün İran’ın başkenti Tahran’da temaslarda bulunacağını söyledi. Al Sani’nin İranlı yetkililerle bir dizi görüşme gerçekleştireceğini aktaran el-Ensari, İranlı yetkililer ile görüşmelerde gerilimi düşürme ve diyalog koşullarına hazırlık olanaklarının ele alınacağını belirtti.
El-Ensari, “Al Sani, Tahran’da Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer özgürlüğü ve Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin 28 Şubat öncesindeki haline geri dönmesini de ele alacak” ifadelerini kullandı.
