Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ile Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu’nun (UNICEF) yayımladığı 2025 yılı küresel bağışıklama tahminleri, çocukların aşılanma oranlarında sınırlı bir iyileşme yaşandığını ancak milyonlarca çocuğun hala temel aşılardan yoksun olduğunu ortaya koydu. Kuruluşlar, silahlı çatışmalar, uluslararası sağlık fonlarındaki gerileme ve bulaşıcı hastalıkların yeniden yayılmasının küresel bağışıklama programlarını tehdit ettiğini vurguladı.
Rapora göre 2025 yılında dünya genelinde bebeklerin yaklaşık yüzde 90’ı, yani 116 milyon çocuk, difteri, tetanos ve boğmacaya karşı uygulanan üçlü aşının (DTP) en az bir dozunu aldı. Bebeklerin yaklaşık yüzde 85’i ise önerilen üç dozluk aşı takvimini tamamladı.
İlerleme var, ancak kırılgan
DSÖ ve UNICEF, bu verilerin küresel bağışıklama kapsamının genişletilmesi yönünde ilerlemeye işaret ettiğini ancak kazanımların kırılgan olduğunu belirtti. Özellikle savaşlar ve siyasi istikrarsızlık nedeniyle sağlık sistemleri zarar gören ülkelerde son yıllarda elde edilen ilerlemenin geri dönebileceği uyarısı yapıldı.
UNICEF Küresel Bağışıklama Birimi’nin verilerine göre, hiç aşı yaptırmamış çocuk sayısı 2024’te 14,2 milyondan 2025’te 13,5 milyona geriledi. Buna karşın bu rakamın, 2030 yılına kadar 2019 seviyesine göre aşısız çocuk sayısını yarıya indirme hedefinin yaklaşık 4 milyon üzerinde olduğu belirtildi.
Aşısız çocukların yarısından fazlası çatışma bölgelerinde
Raporda, dünyadaki aşılanmamış çocukların yarısından fazlasının Suriye, Yemen, Sudan ve Filistin gibi silahlı çatışma veya güvenlik krizi yaşayan ülkelerde bulunduğu kaydedildi. Bu ülkeler küresel doğumların yaklaşık üçte birini oluşturmasına rağmen, savaş ve güvenlik sorunlarının çocuklara ulaşmayı ve temel sağlık hizmetlerini sunmayı ciddi biçimde zorlaştırdığı ifade edildi.
DSÖ: Bağışıklama sistemlerinde boşluklar oluşuyor
DSÖ, 2025 yılının başından itibaren uluslararası sağlık fonlarında yaşanan kesintilerin mevcut verilere henüz tam olarak yansımadığını, ancak özellikle dış yardıma bağımlı ülkelerde 2026 yılı bağışıklama programlarının geleceği açısından ciddi risk oluşturduğunu bildirdi.
DSÖ Aşılama, Aşılar ve Biyolojik Ürünler Dairesi Direktörü, dünya genelinde bağışıklama sistemlerinde “gerçek boşluklar” oluşmaya başladığını belirterek, bunun önümüzdeki dönemde bulaşıcı hastalıkların yeniden yayılmasıyla daha görünür hale gelebileceği uyarısında bulundu.
Kızamık, difteri ve kolera vakaları artıyor
DSÖ, kızamık, difteri ve kolera gibi aşılarla büyük ölçüde önlenebilen hastalıklarda salgınların yeniden artış gösterdiğini açıkladı.
Halk sağlığı uzmanları ise devam eden çatışmalar, finansman yetersizliği ve kriz bölgelerine erişimde yaşanan güçlüklerin çocukların bağışıklama hizmetlerine ulaşmasını engellediğini belirterek, aşılama programlarında yaşanacak olası bir gerilemenin dünya genelinde yıllar içinde elde edilen sağlık kazanımlarını riske atabileceği uyarısında bulundu.
