Çin yönetimi, Şi Cinping ve Donald Trump görüşmesi öncesinde İran diplomasisiyle elini güçlendirmek istiyor. Donald Trump, nisan ayında yapmayı planladığı Çin ziyaretini İran savaşı nedeniyle mayısa ertelemişti. Görüşmenin 14-15 Mayıs tarihlerinde gerçekleşmesi bekleniyor.
Pekin yönetimi, mayıs ortasında yapılacak zirve öncesinde İran’daki savaşı sonlandırmak için diplomatik faaliyetlerini artırdı.
Reuters’ın haberine göre, savaş öncesi dönemde İran petrolünün yüzde 80’ini satın alan Çin, müzakerelere girmeden enerji tedarik kaynaklarını güvence altına almak istiyor.
Çin, 8 Nisan’da duyurulan ABD-İran ateşkesinde Pakistan ile birlikte önemli bir rol oynadı. Pakistanlı yetkililer, Çin’in Tahran yönetimine anlaşma için garantörlük yapacağını belirtti.
Trump, ateşkesle ilgili açıklamasında Çin’in sürece dahil olmasıyla durumun değiştiğini kabul etti.
Analistlere göre, Çin, müzakerelerdeki ağırlığını kullanarak Trump ile zirvede ticaret hedeflerini ve Tayvan meselesiyle ilgili tutumunu ilerletmeye çalışacak.
Hürmüz Boğazı’na uygulanan abluka kararı, ABD Başkanı’nın geçen hafta sonu Pakistan’da İranlı heyetle yaptığı görüşmeden sonuç alınamaması üzerine Çin’den tepki çekmişti.
Şi Cinping, salı günü Pekin’de Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Abu Dabi Veliaht Prensi Halid bin Muhammed bin Zayid Al Nahyan ile yaptığı görüşmede, Ortadoğu’da barış ve istikrar sağlanması için yeniden çağrıda bulundu. Çin lideri, İspanya ziyaretinde de Pekin ve Madrid yönetimlerinin “dünyanın orman kanunlarına geri dönmesini engellemek için birlikte çalışacağını” ifade etti.
Analizlerde, Çin’in İran’ın rakibi BAE ile ilişkileri geliştirirken, bir yandan da Tahran’ı müzakerelere dönmeye ikna etmeye çalıştığına dikkat çekiliyor. Singapur’daki S. Rajaratnam Uluslararası İlişkiler Okulu’ndan Drew Thompson, “Pekin’in arzuladığı sonuç, İran gibi Batı karşıtı ülkelerle ilişkilerini sürdürürken, ABD’yle bir tür uzlaşma ortamı yaratma imkanıdır” yorumunu yaptı.
New York Times’ın analizine göre, Çin, Ortadoğu’daki savaşa sürüklenmemek için Beyaz Saray’ın beklentilerinin aksine Tahran’a büyük baskı uygulamayacak. Şanghay Uluslararası Çalışmalar Üniversitesi’nden Ortadoğu uzmanı Ding Long, “Çin’in ABD veya İsrail’e yardım etmek gibi bir niyeti yok, zira Çin bu savaşa en başından beri karşı çıktı” dedi.
Ayrıca, ABD’nin Hint-Pasifik yerine Ortadoğu’ya odaklanmasının Pekin açısından daha avantajlı olduğunu belirten uzmanlar, bu durumun Çin’in küresel etkisini artırdığını ifade ediyor. Fudan Üniversitesi’nden Şin Çıang, “Bu, Çin’in ABD’den daha sorumlu bir ülke olduğunu gösteriyor. Biz daha güvenilir, daha mantıklı ve daha barışçıl bir ülkeyiz” dedi.
ABD Başkanı Trump, Eylül 2025’te Çin Devlet Başkanı Şi ile yaptığı görüşmede TikTok anlaşmasının onaylanması dahil temel konularda büyük mesafe katettiklerini belirtmişti. Trump, TikTok’un satın alınması konusunda, “Anlaşmanın onaylanmasından memnuniyet duyuyoruz ve APEC Zirvesi’nde bir araya gelmeyi sabırsızlıkla bekliyoruz” değerlendirmesini yaptı.
Trump, geçtiğimiz şubat ayında da Şi ile olumlu bir telefon görüşmesi gerçekleştirdiğini ve Çin ile ilişkilerde önümüzdeki üç yılda önemli sonuçlar beklediğini duyurdu. Çin devlet medyası, Şi’nin Trump’a ilettiği mesajlarda iki ülke arasındaki ilişkilerin önemine vurgu yaparak, mevcut görüş ayrılıklarının uygun şekilde ele alınması gerektiğini belirtti.
