Suriye’nin güneyinde bulunan Dürzi toplumun yoğunlukta yaşadığı Süveyda’da yüzlerce sivilin yaşamını yitirdiği 13 Temmuz 2025 katliamının üzerinden tam bir yıl geçti.
Katliamın ardından 31 Temmuz 2025’te Suriye geçici hükümeti, olayları araştırmak ve tanıkları dinlemek üzere bir “İhlalleri Soruşturma Ulusal Komitesi” kurulduğunu duyurmuştu.
Komitenin kurulmasından sekiz ay sonra, Mart 2026’da Adalet Bakanlığı raporun tamamlandığını ve yasal kararların alınması için dosyanın adli mercilere sevk edildiğini açıkladı.
Nihayet Temmuz 2026’nın başlarında, olayların sorumlularının Şam’daki askeri mahkemede ilk duruşmalarının başladığı belirtildi.
Ancak Süveyda’daki dini liderler, hukukçular ve sivil aktivistler bu adımların yetersiz olduğunu savunuyor. Aktivistler, gerçek adaletin sadece birkaç kişinin yargılanmasıyla sağlanamayacağını belirterek şu talepleri sıralıyor:
- Soruşturma sonuçları ve sorumluların isimleri şeffaf bir şekilde kamuoyuna açıklanmalı,
- Katliam emrini verenler ve uygulayanlar istisnasız yargılanmalı,
- Kayıpların akıbeti netleşmeli, tutuklular serbest bırakılmalı,
- Göçmenlerin güvenli geri dönüşü sağlanmalı ve maddi zararları tazmin edilmeli.
Öte yandan, Dürzi toplumunun manevi lideri Şeyh Hikmet Selman El Hicri bugün yaptığı açıklamada, Dürzilere toplumsal dayanışmayı güçlendirme çağrısı yaptı. El Hicri, bölge halkının “Cebel Paşan” hükümetinden bağımsız olarak vilayetteki yerel kurumların inşasına destek olmasını istedi.
60 binden fazla göçmen evinden uzakta
Süveyda’da bir yıldır en temel sorunlardan biri de göçmenler dosyası. ANHA’ya konuşan göç merkezleri yöneticisi ve aktivist Eşref Munzir, güncel verileri şu sözlerle paylaştı:
“İşçi komitelerinin verilerine göre göç etmek zorunda kalanların sayısı yaklaşık 23 bin aileye (yaklaşık 61 bin kişi) ulaştı. Bu ailelerin 5 bini Suriye dışına ya da ülkenin diğer bölgelerine göç etti. Şu an Süveyda içinde sıkışıp kalan 18 bin göçmen aile var. Bu insanların evleri, mülkleri yakılıp yıkıldı ve geçim kaynakları tamamen yok oldu.”
Vilayette şu an 75 göç merkezinin bulunduğunu belirten Munzir, bu merkezlerde sadece 1.200 ailenin kalabildiğini, geri kalan binlerce ailenin ise çok zor şartlar altında kiralık evlerde ya da akrabalarının yanında barındığını söyledi. Munzir ayrıca, göçmenler arasında 900 engelli, kalıcı kronik hastalığı olan 10 bin kişi ve 12 yaşın altında eğitim ile sağlık desteğine muhtaç 11 bin 500 çocuk bulunduğunu vurguladı.
22 köy halen tamamen boş
Güvenlik ortamı sağlanamadığı için Süveyda’nın kuzey ve batı kırsalındaki 22 köy halen tamamen boş durumda. Ağır yıkıma uğrayan ve geri dönüşün imkansız olduğu köyler şunlar:
El Mezrea, El Dur, El Teyra, Lebin, Ariqa, Kefer El Lehif, Rima El Lehif, Semid, Dama, Necran, Sura El Kebira, Sura El Sexira, Metuna ve Um Zeytun.
Kayıplar, tutuklular ve 3 bin can kaybı
Süveyda’daki saldırılar sadece göç ile sınırlı kalmadı. Katliamda hayatını kaybedenlerin yakınları ve kayıp aileleri, çocuklarının akıbetini öğrenmek için neredeyse her gün protesto gösterileri düzenliyor.
Kendisi de El Mezrea köyünden bir göçmen olan hukuk aktivisti Munib El Hüseyin, “Bu olaylarda vilayetimiz 3 binden fazla kişi hayatını kaybetti. Bir yıl geçmesine rağmen hala 100’den fazla insan kayıp, onlarcası tutuklu. Bazı tutukluların Adra ve Tartus hapishanelerinde olduğuna dair duyumlar var ancak birçok aile çocuklarının yerini bile bilmiyor” diye konuştu.
Geri dönüş için şartlar
Süveyda’dan göç etmek zorunda kalanlar iseuluslararası güvenlik garantileri verilmeden ve hükümete bağlı askeri/güvenlik güçleri köylerinden çekilmeden evlerine dönmelerinin mümkün olmadığını ifade ediyor.
Süveyda’da bugün durum ne?
ANHA’nın haberine göre, geçen yılla kıyaslandığında Süveyda genelinde büyük askeri operasyonlar durmuş durumda ve görece bir sessizlik hâkim. Ancak bu sessizlik gerçek bir istikrar veya huzur anlamına gelmiyor.
2025’teki katliam, Suriye Geçici Hükümet ile Süveyda halkı arasındaki bağları ciddi şekilde kopardı. Kentte şu an derin bir ekonomik kriz, tarım ve ticaret sektöründe büyük zararlar, yüksek işsizlik, fahiş fiyatlar ve ciddi bir hizmet yetersizliği yaşanıyor. (ANHA)
