TBMM Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’taki Okul Olaylarını ve Dijital Riskleri Araştırma Komisyonu’nda sunum yapan Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) Başkanı Mehmet Daniş, çocukların dijital ortamlarda korunmasına yönelik yeni düzenlemeleri açıkladı.
Daniş, Akıllı İşaretler Koruyucu Sembol Sistemi’nin güncellendiğini belirterek, sisteme “10+” ve “16+” yaş kategorileri ile “bağımlılık” ve “uygunsuz dil” sembollerinin ekleneceğini söyledi.
Komisyonda dijital platformlar, sosyal medya uygulamaları ve çevrim içi oyunların çocuklar açısından yeni risk alanları oluşturduğunu belirten Daniş; şiddet içerikleri, siber zorbalık, mahremiyet ihlalleri, dezenformasyon ve yaşa uygun olmayan içeriklerin çocukların gelişimini olumsuz etkileyebileceğini ifade etti.
Akıllı İşaretler sistemi genişletilecek
Akıllı İşaretler sisteminin yayınların hangi yaş grubuna uygun olduğu ve hangi riskleri taşıdığı konusunda izleyicileri bilgilendirdiğini belirten Daniş, sistemin değişen dijital yayıncılık koşullarına göre yeniden düzenlendiğini söyledi.
Yeni sistemde şiddetin türleri, ayrımcılık ve intihar gibi içeriklere ilişkin uyarıların geliştirileceğini aktaran Daniş, zorbalığın da ilk kez çok boyutlu şekilde ele alınacağını belirtti.
Daniş, şu ifadeleri kullandı:
“Günümüzde çocuklar için önemli bir sorun olan zorbalık ilk kez çok boyutlu şekilde ele alındı. Kumar gibi davranışsal bağımlılık, uyuşturucu gibi madde kullanımına ve dilin doğru kullanımına özen gösterilerek ‘bağımlılık ve uygunsuz dil’ olmak üzere iki yeni içerik sembolü eklenmesi planlanmaktadır.”
Daniş ayrıca çocuklara yönelik olumsuz içerik taşıyan yayınların yayın saatlerinin de yeni semboller doğrultusunda yeniden düzenleneceğini söyledi.
Gençlerin en çok kullandığı mecra sosyal medya
RTÜK Başkan Yardımcısı Deniz Güler ise komisyonda gençlerin medya kullanım alışkanlıklarına ilişkin araştırma sonuçlarını paylaştı.
Araştırmaya göre gençlerin günlük en fazla zaman ayırdığı mecra sosyal medya oldu. Gençlerin sosyal medyada geçirdiği günlük ortalama süre 3 saat 24 dakika olarak ölçülürken, katılımcıların yüzde 89,2’si son bir hafta içinde sosyal medya kullandığını belirtti.
Dijital yayın platformlarında günlük ortalama kullanım süresi 58 dakika olurken, televizyon izleme süresi 40 dakikaya geriledi.
Gençlerin haber alma kaynaklarında da sosyal medya ilk sırada yer aldı. Araştırmaya göre gençlerin yüzde 82,4’ü haberleri sosyal medyadan takip ettiğini belirtti. İnternet haber siteleri yüzde 75,6, televizyon ise yüzde 53,7 oranında tercih edildi.
Televizyon izleme süresi 7 yılda düştü
Araştırmada gençlerin televizyon izleme alışkanlıklarındaki değişim de ortaya kondu.
2018 yılında gençlerin günlük ortalama televizyon izleme süresi 2 saat 51 dakika iken, bu süre 2020’de 2 saat 5 dakikaya, 2022’de 1 saat 40 dakikaya, 2025’te ise 40 dakikaya kadar geriledi.
Sosyal medya hesabı bulunan gençlerin oranı ise yüzde 89,2 olarak ölçüldü. Bu gençlerin yüzde 75’i hesaplarını gizli kullanırken, yüzde 25’inin profili herkese açık durumda.
Gençlerin yüzde 88’i sosyal medyaya yaş sınırı istiyor
Araştırmada gençlere sosyal medyanın olumsuz yönleri de soruldu.
Katılımcıların yüzde 30,1’i sosyal medyanın en olumsuz yönünü “gerçek hayattan uzaklaşma” olarak belirtirken, yüzde 18,5’i siber zorbalık ve şiddeti, yüzde 13,6’sı ise dezenformasyon ve yalan haberi işaret etti.
Gençlerin yüzde 88,1’i sosyal medyaya yasal yaş sınırı getirilmesi gerektiğini söyledi. Araştırmada önerilen ortalama yaş sınırı ise 16 olarak kaydedildi.
Son beş yılda 454 yaptırım uygulandı
RTÜK Başkanı Daniş, çocukların gelişimini olumsuz etkileyebilecek içeriklere yönelik denetimlerin sürdüğünü belirtti.
Daniş, “Çocuklara karşı genel ahlaka aykırılık, dilin kaba kullanımı, bağımlılık riski içeren yapımlar, suç, şiddet ve istismar içeriklerinden dolayı son beş yılda 454 kez idari yaptırım uygulanmıştır” dedi.
Bu kapsamda uygulanan idari para cezalarının toplamının 344 milyon 744 bin lira olduğunu aktardı.
