İnsan hakları örgütlerinin aktardığı bilgilere göre, özellikle Lakan Cezaevi’nin siyasi tutukluların bulunduğu Misagh ve Covenant (İttifak) koğuşlarında yaşam koşulları giderek ağırlaşıyor. Tutukluların iletişim hakları sınırlandırılırken, temel ihtiyaçlara erişimde de ciddi sorunlar yaşanıyor.
Rapora göre Covenant Koğuşu’nda yaklaşık 15 siyasi tutuklu tutuluyor. Bu koğuştaki tutukluların cezaevinin diğer bölümleriyle temas kurması engellenirken, koğuş güvenlik kameraları ve dinleme sistemleriyle sürekli izleniyor.
İnsan hakları savunucuları, yoğun güvenlik önlemlerinin siyasi tutuklular üzerinde psikolojik baskıyı artırdığını ve temel hakların kullanımını sınırlandırdığını ifade ediyor.
Temiz hava ve doğal ışığa erişim kısıtlı
Raporlarda öne çıkan başlıklardan biri de tutukluların açık havaya çıkış imkanlarının sınırlandırılması oldu. Covenant Koğuşu’ndaki siyasi tutukluların düzenli olarak temiz hava ve doğal ışığa erişemediği, bunun da hem fiziksel hem ruhsal sağlık üzerinde olumsuz etkiler yarattığı kaydedildi.
Kadınlar koğuşu dahil yaklaşık 4 bin 600 kişinin bulunduğu Lakan Cezaevi’nde, eskiyen altyapının sağlık ve sosyal hizmetleri de olumsuz etkilediği belirtiliyor.
Yemekler yetersiz, temel ihtiyaçlar pahalı
İnsan hakları kaynaklarına göre cezaevinde verilen yemeklerin besin değeri düşük. Bu nedenle birçok tutuklu temel ihtiyaçlarını kantinden karşılamak zorunda kalıyor.
Ancak kantindeki ürünlerin piyasa fiyatlarının üzerinde satıldığı, bunun da tutukluların ailelerine ek ekonomik yük getirdiği ifade ediliyor.
Su ve elektrik kesintileri yaşamı zorlaştırıyor
Misagh Koğuşu’nda sık sık yaşanan su ve elektrik kesintileri de raporlarda dikkat çeken başlıklar arasında yer aldı. Özellikle yaz aylarında yaşanan kesintilerin tutuklular açısından ciddi sağlık riskleri oluşturduğu vurgulandı.
Kütüphane ve kültürel etkinliklere erişim engelleniyor
Rapora göre Covenant Koğuşu’ndaki siyasi tutukluların cezaevi kütüphanesinden ve kültürel etkinliklerden yararlanmasına izin verilmiyor.
İnsan hakları savunucuları, eğitim ve kültürel faaliyetlerden mahrum bırakılmanın uzun süreli tecridin etkilerini daha da ağırlaştırdığı görüşünde.
Aile görüşleri büyük ölçüde sınırlandırıldı
Yüz yüze aile görüşlerinin de ciddi biçimde kısıtlandığı belirtiliyor. Rapora göre her hafta yalnızca bir tutukluya açık görüş hakkı tanınıyor. Bu uygulama nedeniyle bazı tutuklular ailelerini görebilmek için aylarca beklemek zorunda kalıyor.
Dört tutuklu hala iddianame olmadan cezaevinde
İnsan hakları kaynakları, bazı siyasi tutukluların uzun süredir haklarında herhangi bir yargı kararı verilmeden cezaevinde tutulduğunu aktardı.
Rapora göre en az dört tutuklu, gözaltına alınmalarının üzerinden uzun zaman geçmesine rağmen henüz mahkeme önüne çıkarılmadı. Hak savunucuları bu durumu adil yargılanma hakkının ihlali olarak değerlendiriyor.
Sürekli kamera ve dinleme sistemiyle izleniyorlar
Lakan Cezaevi’ndeki Covenant Koğuşu’nun yoğun kamera sistemiyle izlendiği, tutukluların koğuş içinde yaptıkları konuşmaların da dinlendiği öne sürüldü.
Hak savunucuları, bu uygulamaların mahremiyet hakkını ihlal ettiğini ve cezaevindeki psikolojik baskıyı artırdığını belirtiyor.
Şeyban Cezaevi’nde sağlık krizi derinleşiyor
Ahvaz’daki Şeyban Cezaevi’nden gelen raporlar da siyasi tutukluların sağlık koşullarının ağırlaştığını ortaya koyuyor.
Sık yaşanan su kesintileri, bulanık içme suyu, taşan kanalizasyon sistemi ve yetersiz hijyen koşullarının tutuklular arasında göz ve böbrek hastalıklarının yayılmasına neden olduğu bildirildi.
Cezaevinde çok sayıda siyasi tutuklunun yalnızca bir banyo ve bir tuvaleti ortak kullandığı, bu nedenle saatlerce sıra beklemek zorunda kaldıkları ifade edildi.
Hasta tutukluya tedavi engeli
Raporlarda adı geçen siyasi tutuklulardan Hojjat Al-Mohammad’ın sağlık durumunun kötüleştiği belirtildi.
Böbrek rahatsızlığı ve ciddi diş sorunları bulunan Al-Mohammad’ın gerekli tıbbi tedaviye erişemediği aktarılırken, insan hakları örgütleri bağımsız gözlem mekanizmalarının İran hapishanelerindeki koşulları incelemesi ve siyasi tutukluların temel haklarının güvence altına alınması çağrısında bulundu.
